Aria torminalis е вид скриеносемено растение од семејството рози, рози. Тоа е дрво кое е по потекло од Европа, северозападна Африка и западна Азија.
Видот порано бил вклучен во родот Sorbus како дел од родот Torminaria, но видовите со едноставни листови традиционално класифицирани во Sorbus сега се сметаат за посебна монофилетска група.
Опис Дрво до 25 м високо. Кората на стеблото рано напукнува, станува груба и темнокафеава. Младите гранчиња и листовите влакнести, а постарите гранчиња голи, сивкасто-кафеави или светлокафеави до црвеникаво-кафеави. Пупките топчести, малку сплеснати, голи, а лушпите светлокафеави, светликави, по работ со ретки влакна. Листовите триаглесто-јајцевидни, 5-9 цм долги, на врвот заострени, во основата слабо срцевидни, рамни или клиновидно стеснети, од врвот кон основата сè подлабоко насечени, така што на секоја страна има по 3-4 сегменти со заострени врвови, а најдолниот пар обично е најдолг. Листовите по работ напилени, а некаде и двојно напилени, на горната страна голи, зелени и светликави, на долната страна сивкасто-зелени, со ретки влакна или со влакна само по жилите. Лисните дршки 3-5 цм долги, на горната страна тесно-олучести, обично влакнести. Прилисниците линејни, 10-12 мм долги, по работ жлездесто-трепавичести. Цветовите 10-15 мм во пречник, групирани во штитовидно-метличести соцветија. Чашкините ливчиња триаглести, 1-1,5 мм долги, со гола надворешна страна и густо влакнеста внатрешна страна, со зреењето на плодот отпаѓаат. Хипантиумот исто така густо влакнест. Венечните ливчиња бели, круглести или круглесто-јајцевидни. Прашниците долги колку и венечните ливчиња. Столпчињата обично 2, во долната третина или до половината сраснати помеѓу себе, во основата влакнести. Плодот во почетокот црвеникаво-жолт, а покасно станува кафеав, круглест или обратно-јајцевиден, со многубројни лентицели по површината. Семки 4, долгнавести, триаглести, темнокафеаво-црвени.мини| Дрво со карактеристично квадратни лушпести делови од кората. мини| Листовите се широко со 7 лобуси, при што долните пар лобуси се дивергентни.
Таксономија Aria torminalis првпат го именувал Линеј како Crataegus torminalis во Species Plantarum во 1753 година, но секако било познато многу пред тоа.
Во кој род треба да се смести Aria torminalis е прашање на дебата со векови. Освен оригиналниот Crataegus на Линеј, низ годините бил сместен во Pyrus, Malus, Mespilus, Torminaria и разни други родови. До неодамна било општо познато како Sorbus torminalis, но од околу 2010 година станало сè поочигледно од генетските студии дека не е многу тесно поврзано со растенијата со пердувести листови од тој род. Името Torminalis glaberrima, од монотипскиот род Torminalis, било објавено во 2017 година и било потврдено од поновите студии. Сепак, има одредена неизвесност околу тоа дали треба да биде во род самостојно или комбинирано со некои други тесно поврзани растенија. Во 2025 година, Мосјакин, Федорончук и Мекнил објавиле поедноставен сет на генерички разграничувања во племето Maleae. Врз основа на морфолошка и генетска анализа, тие ги консолидираа родовите Chamaemespilus, Karpatiosorbus, Majovskya и Torminalis во Aria, а родовите Normeyera и Scandosorbus во Hedlundia. Оваа нова класификација е прифатена од Plants of the World Online
Рашфорт идентификувал две варијанти :
Torminalis glaberrima var. torminalis. Европа, северозападна Африка. Torminalis glaberrima var. caucasica. Кавказ и планините Алборз. Листовите се помалку длабоко лобусирани отколку кај var. torminalis
Aria torminalis е диплоиден вид што се размножува полово и формира диплоидни и полиплоидни хибриди со други членови на родот Aria.
Распространетост и живеалиште Потекнува од Велика Британија, западна, централна и источна Европа, до Данска, Полска и Украина, јужна Европа, Алжир и Мароко во северозападна Африка, Мала Азија и Сирија, Кавказ и планините Алборз во Иран.
Aria torminalis претпочита длабоки плодни почви, но може да толерира широк спектар на почвени услови, од кредавични, површински, суви почви до привремено натопени водни почви, често среќавани покрај оскоруша. Може да се прилагоди на различни климатски услови, но најчесто се јавува во низините. Овој вид бара многу светлина и честопати е надминат од другите видови листопадни дрвја.
Распространетост во Македонија Aria torminalis е распространет по целата територија на Македонија по дабовите шуми и во понискиот дел на појасот на буковите шуми. мини| Лисни гали предизвикани од грини Eriophyes torminalis
Употреба мини| Дрво од Aria torminalis Aria torminalis е едно од највредните дрва во Европа. Дрвото е ситнозрнесто, многу густо и има добра цврстина на свиткување. Во минатото се користел за производство на завртки за винска преса, стапчиња за билијард, музички инструменти. Денес, обично се користи само за декоративни фурнири.
Плодот е јадлив и има сличен вкус на урми, иако сега ретко се собира за храна. Традиционално биле познати како хербален лек за колика. Пред воведувањето на хмељот, плодот се користел за ароматизирање на пивото.
Галерија
Наводи
Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј Категорија:Флора на Украина Категорија:Флора на Мароко Категорија:Флора на Иран Категорија:Флора на Велс Категорија:Флора на Алжир Категорија:Флора на Македонија Категорија:Страници со непрегледан превод