Национална и универзитетска библиотека во Загреб Националната и универзитетска библиотека во Загреб (хрватски: Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu, скратено NSK; поранешно име Nacionalna i sveučilišna biblioteka u Zagrebu, NSB) е национална библиотека на Хрватска и централна библиотека на Универзитетот во Загреб.
Библиотеката е основана во 1607 година. Нејзина основна задача е собирањето, развивањето и зачувувањето на хрватското национално пишано наследство. Во нејзиниот фонд се чуваат околу три милиони библиотечни единици.
Од 1995 година библиотеката е сместена во современа, наменски изградена зграда во Загреб.
Услуги Библиотеката обезбедува услуги за позајмување и користење библиотечен материјал, библиографски и каталошки информации, тематски пребарувања, пребарување во индексите на научна цитираност и меѓубиблиотечно позајмување. На корисниците им е достапна и националната библиографска база на податоци.
Во рамките на информатичките услуги се овозможуваат копирање и дигитално репродуцирање на библиотечниот материјал, микрофилмување, дигитализација и користење компјутерска опрема. Библиотеката организира и образовни програми за корисниците, изложби и други активности.
Библиотеката во бројки
Фонд Вкупниот фонд на библиотеката опфаќа приближно 3,5 милиони библиотечни единици.
Во 2018 година, преку редовна набавка и задолжителен примерок, биле набавени:
14.192 хрватски монографски публикации;
37.657 хрватски сериски публикации;
733 единици посебен книжен материјал;
963 единици некнижен материјал;
1.715 музички единици;
550 електронски извори.
Простор Нето-површината на библиотеката изнесува 36.478 квадратни метри, а вкупната површина 44.432 квадратни метри.
Во затворените депоа има околу 110.000 метри подвижни полици, додека во читалниците со слободен пристап има околу 12.900 метри полици.
Простории за корисниците Библиотеката располага со 1.100 места за корисници и со 64 места во читалниците на посебните збирки. Има осум аудиокабини, седум простории за индивидуално учење, две простории за групна работа и десет кабини за учење.
Конференциската сала располага со 100 места, а читалницата што работи во доцните вечерни часови, од 21 до 24 часот, со 150 места.
Податоци за корисниците Според податоците за 2018 година, библиотеката имала 10.537 регистрирани корисници и 15.056 активни членства. Во текот на годината биле забележани 169.059 посети, а услугите на вечерната читалница ги користеле 14.160 посетители.
Биле забележани 496.671 посета на интернет-страниците на библиотеката од 247.688 единствени посетители, при што биле прегледани 2.118.307 страници.
Задачи Меѓу главните задачи на библиотеката се:
собирање и организирање на хрватскиот национален фонд на библиотечен материјал и координирање на набавката на странски научни публикации на национално и универзитетско ниво; заштита и реставрација на библиотечниот материјал во рамките на меѓународните програми за заштита и конзервација; промовирање на хрватските печатени и електронски публикации; вклучување на библиографската и информативната дејност на библиотеката во меѓународни програми; дејствување како средиште на библиотечниот систем на Република Хрватска и на Универзитетот во Загреб; научноистражувачка работа од областа на библиотекарството и информациските науки; издавачка и промотивна дејност и организирање изложби.
Збирки
Дигитални збирки Меѓу дигиталните збирки и репозиториуми на библиотеката се:
Дигиталните збирки на Националната и универзитетска библиотека;
Историски весници;
Историски списанија;
Хрватскиот веб-архив;
Хрватскиот дигитален репозиториум на докторски дисертации;
Хрватскиот дигитален репозиториум на завршни и дипломски трудови;
„Звуци од минатото“.
Посебни збирки
Збирка на ракописи и стари книги Збирката на ракописи и стари книги собира, чува, обработува и овозможува користење материјали од најбогатата хрватска збирка на национални ракописи и стари книги, како и ракописи и бројни ретки и стари книги што припаѓаат на други култури.
Во збирката се чува богато ракописно наследство, вклучувајќи кореспонденција со речиси 100.000 писма и 3.670 сигнатури на одделни ракописи. Од нив 1.720 се на хрватски, 920 на латински, 454 на германски и 230 на италијански јазик. Во состав на збирката има и фотографска збирка со 865 единици.
Вкупно се чуваат 9.236 библиотечни единици, односно 10.295 тома.
Графичка збирка Вредните цртежи и графики претставуваат значаен дел од фондот на Националната и универзитетска библиотека во Загреб уште од нејзиното основање. Графичката збирка како посебна организациска единица е основана во 1919 година.
Таа е најстарата хрватска збирка од овој вид, а воедно и најголемата графичка збирка во Хрватска.
Покрај делата на значајни претставници на хрватската ликовна уметност, во неа се чуваат и дела на познати светски уметници. Меѓу нив се дела на уметникот од XVI век Андрија Медулиќ, архитектонски цртежи на Јохан Бернхард Фишер фон Ерлах од XVIII век, како и дела на бројни понови хрватски уметници.
Картографска збирка Картографската збирка собира, чува, обработува и овозможува користење различни видови карти и атласи. Особено внимание им се посветува на постарите и повредните картографски единици, националниот картографски материјал и примената на прописите за задолжителен примерок.
Вработените во збирката им обезбедуваат на корисниците информации од областа на картографијата и стручна помош на истражувачите и студентите при подготовката на трудови, статии и тези.
Збирката содржи речиси 42.000 карти, околу 1.500 атласи и приближно 600 книги во придружната референтна библиотека.
Музичка збирка Музичката збирка собира, обработува, архивира и овозможува користење нотен материјал, богато наследство на хрватските композитори и голем број звучни записи.
Во неа се чуваат речиси 17.000 печатени партитури, 3.000 ракописни партитури, 23.600 грамофонски плочи, 5.700 аудиокасети и 7.447 компакт-дискови.
Збирки во читалниците Во читалниците се достапни референтната збирка, збирката од областа на библиотекарството и информациските науки, збирката на докторски и магистерски трудови, збирката на книги за Татковинската војна, збирката на службени публикации и збирката „Croatica“ објавена надвор од Хрватска.
Историски преглед Почетоците на библиотеката се поврзани со доаѓањето на језуитскиот ред во Загреб во 1607 година. Покрај гимназијата, језуитите основале и колегиум со библиотека. До 1645 година библиотеката веќе била сместена во посебна просторија, имала библиотекар и утврдени правила за чување и позајмување книги.
Во 1669 година Језуитскиот колегиум, со повелба на кралот Леополд I, добил статус на академија и станал познат како Academia Zagrabiensis.
Библиотеката и нејзиниот фонд биле преместени во старата зграда на напуштениот доминикански манастир, на денешниот плоштад „Света Катерина“ бр. 5 во стариот дел на Загреб.
Језуитскиот ред бил укинат во 1773 година. Колегиумот продолжил привремено да работи до 1776 година, кога библиотеката станала дел од Кралската загрепска академија (Regia Academia Zagrabiensis), во чии рамки се изучувале право, филозофија и теологија.
Следната година библиотеката добила завештана збирка со историски материјали од свештеникот Адам Балтазар Крчелиќ, под услов материјалите да бидат достапни за пошироката јавност.
Со воведувањето на прописите за задолжителен примерок во 1816 година, поврзани со Универзитетот во Пешта, националното значење на библиотеката почнало да се зголемува. Во 1837 година овие прописи биле проширени на целата територија на Хрватска и Славонија.
Антун Кукуљевиќ, политичар и еден од основоположниците на хрватскиот образовен систем, го променил името на библиотеката во латинското Nationalis Academica Bibliotheca. Со тоа биле нагласени двете нејзини основни функции — националната и образовната.
Во 1874 година бил основан Кралскиот универзитет „Франц Јосиф I“ во Загреб. Академската библиотека (Bibliotheca Regiae Academiae Zagrabiensis) станала дел од Универзитетот и била преименувана во Универзитетска библиотека, со што дополнително се зголемиле нејзиното значење и улогата во високото образование.
Во 1892 година фондот бил збогатен со познатата Bibliotheca Zriniana, приватната библиотека на хрватскиот бан Никола Зрински, првично основана во Чаковец, која подолго време се наоѓала надвор од Хрватска.
Во 1913 година библиотеката, која тогаш располагала со приближно 110.000 тома, била преселена од зградата на денешниот Ректорат во репрезентативна зграда во стилот на сецесијата, на плоштадот „Марко Марулиќ“ бр. 21. Тоа била првата зграда изградена специјално за потребите на библиотеката.
Зградата била проектирана за фонд од 500.000 тома, но со текот на времето нејзиниот простор станал недоволен за библиотечниот фонд, кој нараснал на околу 2,5 милиони тома книги, списанија и весници, како и особено вредни единици од посебните збирки.
Поради тоа била донесена одлука за изградба на нова библиотечна зграда. Камен-темелникот бил поставен во 1988 година, а новата зграда била отворена на 28 мај 1995 година.
Современата зграда на Националната и универзитетска библиотека во Загреб е дело на хрватските архитекти Велимир Најдхарт, Маријан Хржиќ, Звонимир Крзнариќ и Давор Манце.
Во 2020 година библиотеката била едно од главните места за одржување на настаните поврзани со хрватското претседателство со Советот на Европската Унија. За таа намена биле вложени 95 милиони хрватски куни во уредување девет конференциски сали, прес-центар, кабини за преведувачи, видеoѕидови и амбуланта. Библиотеката станала и првата зграда во Хрватска целосно опремена со 5G-мрежа.
На 19 март 2020 година Владата на Хрватска привремено ги преместила своите седници од Банските двори во библиотеката. Поради обновата на Банските двори, како и поради околностите поврзани со пандемијата на КОВИД-19, седниците на Владата продолжиле да се одржуваат во библиотеката и во текот на 2020 година.
Национална и универзитетска библиотека во Загреб Националната и универзитетска библиотека во Загреб (хрватски: Nacionalna i sveučilišna knjižnica u Zagrebu, скратено NSK; поранешно име Nacionalna i sveučilišna biblioteka u Zagrebu, NSB) е национална библиотека на Хрватска и централна библиотека на Универзитетот во Загреб.
Библиотеката е основана во 1607 година. Нејзината основна задача е развивањето и зачувувањето на хрватското национално пишано наследство. Во нејзиниот фонд се чуваат околу три милиони библиотечни единици.
Од 1995 година Националната и универзитетска библиотека е сместена во наменски изградена современа зграда во Загреб.
Услуги Библиотеката нуди услуги за позајмување и референтни услуги, меѓу кои библиографско-реферални и каталошки информации, тематско пребарување и пребарување во индексите на научна цитираност. Овозможено е и меѓубиблиотечно позајмување, пристап до националната библиографска база на податоци, како и користење информатички услуги.
Во рамките на својата дејност библиотеката обезбедува репрографски услуги, микрофилмување и дигитализација на материјалите, како и користење компјутерска опрема. За корисниците се организираат и образовни програми. Во просториите на библиотеката се приредуваат изложби, а дел од просторот може да се изнајмува.
Библиотеката во бројки
Фондови Вкупниот фонд на библиотеката опфаќа приближно 3,5 милиони библиотечни единици.
Во 2018 година, преку редовна набавка и задолжителен примерок, биле набавени:
14.192 хрватски монографски публикации;
37.657 хрватски сериски публикации;
733 единици посебен книжен материјал;
963 единици некнижен материјал;
1.715 музички единици;
550 електронски извори.
Простор Нето-површината на библиотеката изнесува 36.478 квадратни метри, додека вкупната површина изнесува 44.432 квадратни метри.
Во затворените депоа има околу 110.000 метри подвижни полици, а во читалниците со слободен пристап околу 12.900 метри полици.
Простории за корисниците