Раните европски земјоделци (, EEF) е термин во археогенетиката со кој се означуваат неолитските популации поврзани со ширењето на земјоделството во Европа. Тие биле генетски блиски до неолитските земјоделски популации од Анадолија и Егејот и претставуваат една од главните древни популациски компоненти во генетската историја на Европа. Терминот не означува единствен народ, племе или археолошка култура, туку генетски сродни популации и нивното наследство.
Потекло и ширење
Земјоделството се развило во Западна Азија во раниот неолит, а во Европа почнало да се шири во текот на VII милениум пр.н.е. Најстарите европски земјоделски популации се појавиле на Балканот и во Егејскиот регион, од каде што земјоделскиот начин на живот и популациите поврзани со него се ширеле кон останатиот дел од Европа. Археогенетските истражувања покажуваат дека ова ширење било придружено со значителна миграција на луѓе, а не само со пренесување на земјоделските знаења и технологии меѓу постојните ловци-собирачи.
Од Југоисточна Европа, раните земјоделци се ширеле по повеќе правци. Една од главните насоки се движела кон Централна Европа, каде што во VI милениум пр.н.е. се појавила култура на линеарно украсена керамика (LBK). Друга насока се движела долж Средоземното Море кон запад, достигнувајќи ги Пиринејскиот Полуостров и други делови од западна Европа. До околу 5600 пр.н.е. земјоделството веќе било воспоставено во значителен дел од Централна и Ибериска Европа.
Генетско потекло
Генетските анализи на древна ДНК покажуваат дека првите европски земјоделци биле генетски различни од мезолитските ловци-собирачи во Европа. Нивното потекло било претежно поврзано со неолитските популации од Анадолија и поширокиот регион на Егејот, а нивната генетска историја вклучувала и примеси од постари западноевропски ловци-собирачи.
Во текот на ширењето низ Европа, земјоделците постепено се мешале со локалните ловци-собирачи. Степенот на мешање значително се разликувал според регионот и периодот. Во некои рани земјоделски популации во Централна и Северна Европа примесата од ловци-собирачи била релативно мала, додека во делови од Југоисточна Европа мешањето било поизразено. Подоцнежните неолитски популации покажуваат уште поголеми степени на генетско мешање.
Археолошки култури
Раните европски земјоделци не претставувале една археолошка култура. Нивното ширење било поврзано со различни регионални неолитски култури. Во Југоисточна Европа меѓу најраните земјоделски култури се вбројуваат старчевската и сродните култури, додека во Централна Европа значајна улога имала културата на линеарно украсена керамика. Во Средоземноморието земјоделството се ширело преку различни локални културни традиции.
Иако овие култури се разликувале во материјалната култура, начинот на населување и економијата, археогенетските податоци покажуваат дека многу од нивните популации имале заедничко потекло поврзано со раните неолитски земјоделци од Егејот и Анадолија.
Однос со ловците-собирачи
Пристигнувањето на земјоделците не довело до едноставно и истовремено исчезнување на европските ловци-собирачи. Двете популации постоеле истовремено во повеќе региони и имале различни облици на интеракција. На некои места земјоделските заедници и ловците-собирачи живееле паралелно, додека на други дошло до мешање и постепено генетско заменување. Археогенетските истражувања покажуваат дека процесот траел со векови и имал различна динамика во различните делови на Европа.
Во подоцнежната праисторија, генетскиот состав на европските популации дополнително бил изменет со нови миграции и мешања. Особено значајно било ширењето на популации со степско потекло во доцниот неолит и бронзеното време. Поради тоа, современите европски популации не можат едноставно да се изедначат со раните европски земјоделци.
Наследство
Генетското наследство на раните европски земјоделци претставува важна компонента во потеклото на современите европски популации. Нивното ширење значително го променило демографскиот и генетскиот состав на Европа и било едно од најголемите популациски поместувања во европската праисторија. Сепак, нивното наследство претставува само една од повеќето древни популациски компоненти што придонеле кон генетскиот состав на современите Европејци.
Категорија:Младо камено време