Фотогравирање - ова е процес што користи фоточувствителен материјал (фоторезист), нанесен на површината што треба да се гравира, за да се создаде маска која штити одредени области за време на наредната операција на нагризување, растворање или друго отстранување на дел или на целиот материјал од незаштитените делови на подлогата. Иако најчесто се применува на метал, може да се користи и на стакло, пластика и други материјали.photoengraving

Се избира фоторезист што е отпорен на конкретната киселина или друго средство за нагризување што ќе се употреби. Тој може да биде во течна форма – нанесен со четка, прскање, прелевање или на друг начин, по што се остава да се стврдне – или пак во форма на лист, кој се нанесува со ламинирање. Потоа се изложува на светлина – обично силна ултравиолетова (УВ) светлина – преку фотографска, машински испечатена или рачно изработена слика или шара на проѕирна фолија. Алтернативно, може да се користи леќа за директно проектирање на сликата врз него. Вообичаено, фоторезистот се стврднува таму каде што е изложен на доволно светлина, но постојат и такви што се првично цврсти, а омекнуваат при изложувањето. Со помош на растворувач се отстрануваат меките делови и се открива материјалот под нив, кој потоа се третира со киселина или друго средство за нагризување (преку потопување или прскање). Преостанатиот фоторезист обично се отстранува откако ќе заврши постапката.

Во графичките уметности, фотогравирањето се користи за изработка на печатарски плочи за различни процеси на печатење, со што се репродуцираат најразлични графички елементи, како што се букви, линиски цртежи и фотографии. Примери за такви процеси се фотогравурата и ситопечатот. Истата постапка се користи за изработка на печатени плочки, како и на калапи за топло втиснување на фолија и за релјефно втиснување (ембосирање). Исто така, се применува за изработка на плочки со имиња, спомен-плочи и други декоративни гравирани предмети. Може да се користи за производство на рамни пружини, лостови, запченици и други функционални делови кои во спротивно би се изработувале од лим со сечење, дупчење, пилање или штанцување. Овозможува постигнување многу висок степен на прецизност. Во овие случаи, соодветниот назив е фотохемиска обработка, иако понекогаш се користат и термините фотохемиско глодање, хемиско глодање и фотоечење. За изработка на интегрирани кола се користи сличен процес наречен фотолитографија.how is it done?

Методи Еден метод на фотогравирање создава плитка вдлабнатина во металот. Ова се користи за изработка на плочи за длабок печат (инталио) или за декоративни цели. Тоа е истиот метод што се користи и за печатени електронски плочи. Гравирањето обично се врши врз бакар или месинг. Процесот може да се одвива во отворени садови, но е многу поефикасен ако средството за нагризување (често железен(III) хлорид) се прска врз металот. Кога како средство за нагризување се користи железен хлорид, во опремата за нагризување не смеат да се користат метални делови освен оние од титаниум. Декоративните гравури често се пополнуваат со боја во спреј, по што се шмирглаат за да се отстрани бојата од испакнатите делови на гравурата.

Друг метод создава длабока гравура со закосени рабови. При овој метод, металот (обично цинк или магнезиум) се поставува со лицето надолу и врз него се прска мешавина од азотна киселина и масло што наликува на сапун. Додека киселината ја нагризува површината, маслото се лепи за рабовите на изложената површина. Ова постепено ја намалува површината што се нагризува, создавајќи закосен раб; така, една точка на крајот добива форма на испакнатина во облик на конус што штрчи од нагризаната површина. Овој метод се користи за плочи за печатење (каде што закосениот раб ја потпира површината за печатење), како и за калапи за печатење со фолија и за втиснување релјеф. Декоративните гравури изработени со овој метод може да поминат низ втор процес за да се добие декоративна позадина. Испакнатите делови и нивните рабови се премачкуваат со материјал отпорен на киселина, а на длабоките делови од гравурата се нанесува шара од таков материјал. Заштитниот слој за позадината може да биде резултат на уште едно фотогравирање или пак да се нанесе со случајно прскање. Гравурата повторно се нагризува кратко време за да се добие испакната шара во позадината. Декоративните гравури од овој тип исто така може да се бојадисуваат со спреј и да се шмирглаат, како и во претходниот метод. Во традиционалната практика на печатниците, се користи специјална камера за многу голем формат за да се пренесе сликата од изворниот материјал или директно врз фотосензитивниот слој, или врз лист фотографски филм кој потоа се развива и преку контактно копирање се пренесува на плочата со премаз. Во комерцијалното печатење од голем обем, компјутерски управуваните оптоелектронски системи почнаа да ги заменуваат овие методи во 1970-тите години. Кај линиските клишеа (графики со чисти црни и бели површини, без нијанси на сива боја или други бои), фотогравирањето се врши на цинк, а добиениот резултат се нарекува цинкографија. Кај полутонските клишеа, постапката се изведува на бакар. Полутонскиот ефект се постигнува со фотографирање на предметот низ мрежа или стаклен растер, кој ја разложува сликата на шема од точки чија големина одговара на локалната осветленост на сликата; поголемите точки ги создаваат потемните области, а помалите точки – светлите делови. Колку е пофина мрежата (растерот), толку пофини детали се можни во испечатениот производ. Полутоните изработени со мрежа од 65 линии по инч се сметаат за груби, додека оние со 150 линии по инч се сметаат за фини.

Историја

Првиот процес на фотогравирање бил развиен во 1820-тите години од страна на Нисефор Ниепс; тој користел фоторезист за да создаде единствена фотографија, а не плоча за печатење. Неговите вообичаени предмети за тестирање биле хартиени отпечатоци од конвенционални гравури, а експозицијата се вршела преку контакт под директна сончева светлина, наместо со употреба на камера. За плочата за печатење биле испробани неколку видови метал, како и стакло и литографски камен. Првиот успех го постигнал во 1822 годинаНајраниот познат зачуван примерок на хартиен отпечаток направен од една од неговите плочи за фотогравирање потекнува од 1825 година и претставува репродукција на гравура од 17-тиот век.

Ниепс користел јудејски битумен како фоторезист. Првично растворлив во разни алкохоли и масла, тенкиот слој од битумен се стврднува (полимеризира) таму каде што е изложен на светлина. Неизложените делови потоа можат да се отстранат со растворувач, откривајќи го материјалот под нив, кој потоа може да се нагризе (ечира) до саканата длабочина. Процесот на Ниепс бил запоставен долги години, но бил оживеан во 1850-тите, а битуменот бил широко користен како фоторезист сè до длабоко во 20-тиот век. Биле потребни многу долги експозиции на силна светлина, но битуменот ја имал предноста што бил исклучително отпорен на силни киселини.

Употребата на фотогравирање за процес на полутон (halftone), кој би овозможил печатење на фотографски слики со нијанси на сива боја (grayscale), датира од воведувањето на дагеротипијата во 1839 година – првиот практичен фотографски процес. Сликата кај дагеротипијата се состоела од микроскопски ситна зрнеста структура на површината на бакарна плоча обложена со сребро, која била исполирана до висок сјај (како огледало). Набрзо биле развиени методи за селективно нагризување на зрната на сликата и на позадината, така што дагеротипијата можела да послужи како плоча за печатење. Во некои случаи се добивале многу добри резултати, но биле потребни исклучителна вештина и внимателност, а многу ситната структура на сликата го ограничувала работниот век на секоја плоча на најмногу неколку стотици отпечатоци.

На Хенри Фокс Талбот обично му се припишува заслугата за првиот функционален процес за претворање на слика со нијанси на сива боја во структура составена од чисти црни и бели површини, што резултирало со релативно издржлива плоча за печатење. Како и кај другите рани процеси за полутон, плочата не можела да се комбинира со обични печатарски букви, па затоа, за да се вклучи во книга или списание, секоја слика морала да се печати посебно и потоа да се вкоричи или да се залепи во публикацијата. На Фредерик Е. Ајвс обично му се припишува заслугата за првиот комерцијално успешен процес компатибилен со вообичаеното високиотпечатно печатење, што овозможило печатење на растерски клишеа заедно со текстуални блокови во книги, списанија и весници. Неговиот процес влегол во широка употреба во текот на 1890-тите години, при што во голема мера ги заменил рачно гравираните дрвени и метални клишеа што претходно се користеле за изработка на илустрации. Како и во многу други области на пронаоѓаштвото, и овде постојат спротивставени тврдења за првенство, случаи на истовремени пронајдоци и дефиниции на терминологијата со различни нијанси; затоа, утврдувањето на основаноста на тврдењата за „првенство“ изнесени во име на бројните пронаоѓачи од областа на полутонската репродукција — кои неретко се обоени со националистички чувства — може да биде мошне проблематично.

Наводи

Дополнителна литература Harry Jenkins, Stephen H. Horgan, Frederic Eugene Ives, Containing Practical Instructions for Producing Photoengraved Plates... , Chicago 1902.

Категорија:Гравирање Категорија:Фотографски постапки од 19 век