Тупак Шакур

Тупак Амару Шакур, роден како Лезан Париш Крукс (на ; 16 јуни, 1971 - 13 септември 1996), познат по неговите уметничи имиња Тупак (или едноставно Пак) и Mакавели — американски рапер и глумец. Тој се смета за еден од најголемите и највлијателните рапери на сите времиња Академиците го сметаат за еден од највлијателните музички уметници на 20 век и истакнат политички активист за Црна Америка. Покрај музичката кариера, Шакур пишувал и поезија и глумел во филмови. Шакур е меѓу најпродаваните музички изведувачи, има продадено повеќе од 75 милиони плочи ширум светот. Неговата лирска содржина е забележана за решавање на социјалната неправда, политичките прашања и маргинализацијата на другите Афроамериканци, но тој исто така претставувал синоним за гангста рап и насилни стихови.

Шакур бил роден во Њујорк од родители кои биле политички активисти и членови на партијата на Црните Пантери. Израснат од неговата мајка, Афени Шакур, тој се преселил во Балтимор во 1984 година и во заливот на Сан Франциско во 1988 година. Со објавувањето на неговиот деби албум 2Pacalypse Now во 1991 година, тој станал централна фигура во хип-хопот на Западниот брег за неговиот свесен рап и политички рап текстови. Шакур постигнал понатамошен критички и комерцијален мултиплатинумски успех со неговите последователни албуми Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z... (1993) и Me Against the World (1995). Неговиот албум со Diamond сертифициран All Eyez on Me (1996), првиот двократен албум во историјата на хип-хопот, ги напуштил неговите интроспективни текстови за испарливиот гангста рап. Покрај неговата музичка кариера, Шакур играл улоги во Juice (1992), Poetic Justice (1993), Above the Rim (1994), Bullet (1996), Gridlock'd (1997), and Gang Related (1997). Најзначајните песни на Шакур ги вклучуваат "California Love," "Changes," "Dear Mama," "Hail Mary," "Keep Ya Head Up," "Hit 'Em Up," "Ambitionz az a Ridah," "All Eyez on Me," "Ghetto Gospel," "Do for Love," "So Many Tears," "To Live & Die in L.A.," "How Do U Want It," "2 of Amerikaz Most Wanted," "Brenda's Got a Baby" и "I Get Around." Покрај неговата соло кариера, Шакур бил дел од групата Thug Life и соработувал со уметници како Снуп Дог, Др. Дре и Outlawz.

За време на подоцнежниот дел од неговата кариера, Шакур бил застрелан пет пати во фоајето на едно студио за снимање во Њујорк и доживеал правни проблеми, вклучително и затворање. Тој отслужил осум месеци затвор поради обвиненијата за сексуална злоупотреба, но бил ослободен во очекување на жалба на неговата пресуда во 1995 година. По неговото ослободување, тој потпишал со етикетата на Марион „Суге“ Најт Death Row Records и станал силно вклучен во растечкото ривалство на хип хопот помеѓу Источен брег-Западен брег. На 7 септември 1996 година, Шакур бил застрелан четири пати од неидентификуван напаѓач преку пукање со автомобил во Лас Вегас; тој починал шест дена подоцна. По неговото убиство, The Notorious B.I.G. најпрво бил сметан за осомничен поради нивната јавна расправија; тој, исто така, бил убиен во друго пукање со автомобил шест месеци подоцна, во март 1997 година, додека бил во посета на Лос Анџелес. На 22 септември 1996 година, во џамијата Мерјам бил свикан мировен самит од страна на Луис Фаракан како одговор на неговиот атентат.

Двојниот постхумен албум Greatest Hits (1998) на Шакур е едно од неговите две изданија - и еден од само деветте хип хоп албуми, кои добиле сертификат Diamond во САД. Од смртта на Шакур биле издадени уште пет албуми, вклучувајќи го и неговиот постхумен албум The Don Killuminati: The 7 Day Theory (1996) под неговото уметничко име Макавели, а сите се сертифицирани како мултиплатинум во САД. Во 2002 година, Шакур бил примен во Хип-хоп Куќата на славните. Во 2017 година, тој бил примен во Куќата на Славните на Рокенролот. Ролинг стоун го рангирал Шакур меѓу 100-те најголеми уметници на сите времиња. Во 2023 година, тој бил награден со постхумна ѕвезда на Булеварот на славните во Холивуд. Неговото влијание во музиката, активизмот, пишувањето песни и другите области на културата е предмет на академски студии.

Ран живот thumb|left|Источен Харлем, населба во Њујорк каде што е роден Шакур|alt=Птичја перспектива на Њујорк, гледајќи на север од 96-та улица, по Втората авенија, кон Источен Харлем. Прегледот на раскрсницата е улица 97.

Тупак Амару Шакур е роден во Источен Харлем, дел од Менхетн во Њујорк на 16 јуни 1971 година како Лезан Париш Крукс. Бил крстен по Тупак Амару II, перуански револуционер кој кренал локално востание против Шпанија и бил подоцна погубен. Мајката на Шакур Афени Шакур објаснила: „Сакав тој да го има името на револуционер, домороден народ во светот. Сакав да знае дека е дел од светската култура, а не само од соседството“. Презимето на Тупак потекнува од Лумумба Шакур, сунитски муслиман, со кого мајка му се омажила во ноември 1968 година. Нивниот брак се распаднал кога било откриено дека Лумумба не е биолошки татко на Тупак.

Неговата мајка, Афени Шакур, и неговиот татко Бил Гарланд биле активни членови на партијата „Црн Пантер“ во Њујорк кон крајот на 60-тите и почетокот на 70-тити години. Тој се родил само еден месец по ослободувањето на мајка му од повеќе од 150 обвиненија за „заговор против владата на САД и Њујоршки пресвртници“ во 21 случај за партијата „Црн Пантер“.

Неколку извори (вклучувајќи го и официјалниот извештај на судскиот вештак) го наведуваат неговото име како „Лесан Париш“, иако тоа не било потврдено од неговото семејство. Ова име наводно му било ставено во неговото уверение од раѓање бидејќи Афени се плашела дека нејзините непријатели ќе и ги нападнат синот и го прикрила неговиот идентитет употребувајќи различно презиме. Подоцна го променила името, по разводот со Гарланд и бракот со Шакур. Шакур имал постар очув, Мопреме „Комани“ Шакур и полусестра, Секива Шакур, две години помлада од него.

Шакур уште во раниот живот бил опкружен со битки и затворања. Неговиот кум, Елмер Херонимо Прат, високо рангиран Црн Пантер, бил обвинет за убивство на учителка за време на грабеж од 1968 година, иако неговата пресуда подоцна била поништена. Неговиот очув, Мутулу, поминал вкупно 4 години на списокот на најбараните 10 бегалци на ФБИ почнувајќи од 1982 година. Уште додека Шакур бил дете, Мутулу го барале поради тоа што бил вмешан во помагањето на неговата сестра Асата (позната како Џоан Чесимард) да побегне од затворот во Њу Џерси, каде била затворена поради наводно пукање до смрт во припадник на државната полиција во 1973 година. Тој бил фатен и уапсен во 1986 година поради грабежот на опколен камион во кој биле убиени двајца полициски службеници и еден стражар. Шакур имал 2 години помала полусестра, Сикјава, и постар полубрат, Моприм Комани Шакур кој се појавува на неговите спотови.

Образование thumb|десно|200п|Тупак во 1988

Во 1980-тите, на мајката на Шакур и било тешко да најде работа и се борела со зависноста од дрога. Кога имал 12 години Шакур се зачленил во 127-миот уличен репертоарен ансамбал на Харлем и му била доделена улогата на ликот на Тревис Помладиот во драмата „A Raisin in the Sun„, изведена во познатиот театар Аполо. Во 1986 година, семејството се преселило во Балтимор, Мериленд. Почнувајќи од 1984 година, кога Шакур имал 13 години, тој живеел во населбата Пен Луси со неговата мајка и помладата сестра на улица „3955 Гринмаунт“. Домот претставувал двокатна куќа, кој бил поделен на две одделни единици за изнајмување; семејството Шакур живеело на првиот кат. По неговата смрт, блокот бил преименуван во Tupac Shakur Way.

По завршувањето втора година во средното училиште Пол Лоренс Дунбар, тој се префрлил во ушилиштето за Уметности во Балтимор каде учел глума, џез, поезија и балет. Tој настапувал во Шекспировите драми и ја имал улогата на кралот Мојс во Оревокршачот. Шакур, придружен од една своја пријателка, Дана Мојс Смит, како негов битбокс, победил во многу од натпреварите во рап на кои учествувале и се сметал за најдобар рапер во училиштето. Иако му недостасувало модерна облека, тој бил едно од најпопуларните момчиња во училиштето поради неговата смисла за хумор, раперските вештини и способноста да се приклучи во секоја толпаBastfield 2002, p. 3.. Тој слушал разновидна музика која вклучуваше Кејт Буш, Културен клуб, Шинед О'Конор и U2. Тој стапил во блиско пријателство со Џада Пинкет (подоцна Џада Пинкет Смит) кое траело сè до неговата смрт, каде заедно победиле во еден натпревар во училиштето како најдобар рапер. Во документарецот Tupac: Resurrection (Тупак- Воскресение), Шакур изјавува: „Џада е моето срце. Таа ќе ми биде пријателка целиот мој живот“, а Пинкет Смит го нарекува: „Еден од моите најдобри пријатели. Такво пријателство какво што имавме ние се раѓа еднаш во животот. Тој ми беше повеќе од брат". Во неговата книга The Rose That Grew From Concrete (Розите што растат од бетонот) се наоѓа поема напишана од Шакур посветена на Пинкет Смит, наречена „Солзите во очите на Купидон“. Додека учел во Уметничкото училиште, Шакур започнал да излегува со ќерката на директорот на Комунистичката партија на САД во БалтиморBastfield 2002, pp. 67–68., период во кој и тој станал член на партијата.

Во јуни 1988 година, Шакур заедно со семејството уште еднаш се преселил, овојпат во Марин Сити, Калифорнија, каде што посетувал средното училиште.

Музичка кариера MC New York

Шакур започнал да снима под уметничкото име MC New York во 1989 година. Таа година, тој почнал да посетува часови по поезија на Лејла Стајнберг, а таа наскоро станала негов менаџер. Стајнберг организирала концерт за Шакур и неговата рап група Strictly Dope. Стајнберг успеала да го натера Шакур да потпише со Атрон Грегори, менаџер на рап групата Digital Underground. Во 1990 година, Григори го сместил во Андерграунд како резервен танчер и техничар во придружба на група на турнеја.

Digital Underground

Шакур дебитирал под уметничкото име 2Pac во Digital Underground, под новата издавачка куќа, Interscope Records, на синглот на групата од јануари 1991 година „Same Song“. Песната била прикажана на саундтракот на филмот „Ништо освен неволја“ од 1991 година, со Ден Ајкројд, Џон Кенди, Чеви Чејс и Деми Мур. Подоцна песната била издадена како водечка песна на албумот EP This Is an EP Release,, следбеникот на нивниот дебитански хит албум Sex Packets. Шакур се појави и во придружниот видео спот. Од 1988 до 1991 година, Драјт и Дигитал Андерграунд го создале најраното дело на Шакур со неговата екипа во тоа време, Strictly Dope. Снимките биле повторно откриени во 2000 година и издадени како The Lost Tapes: Circa 1989. Афени Шакур тужела да ја запре продажбата на снимките, но тужбата била решена во јуни 2001 година и повторно била објавена како Почетоци: Изгубените ленти 1988-1991 година.

По неговото рап деби, тој повторно настапил со Digital Underground на албумот „Sons of the P“.

2Pacalypse Now Деби албумот на Шакур, 22Pacalypse Now - алудирајќи на филмот од 1979 година Апокалипса сега - пристигнал во ноември 1991 година. Некои истакнати рапери - како Нас, Еминем, Гејм и Талиб Квели - го наведуваат како инспирација. Настрана од „If My Homie Calls“, сингловите Trapped и Brenda's Got a Baby поетски ги прикажуваат поединечните борби под социо-економска неповолна положба..2Pacalypse Now добил златен сертификат, биле продадени половина милион примероци. Албумот се осврнува на урбаните црни грижи за кои се вели дека остануваат релевантни до денес.

Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z...

Неговиот втор албум Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z., бил издаден во 1993 година. Како критички и комерцијален успех, тој дебитирал на 24-то место на табелата со поп албуми, Билборд 200. Севкупно повеќе како хардкор албум, тој ги нагласува социополитичките ставови на Тупак и има метален продукциски квалитет. Во песната „Last Wordz“ се појавува Ајс Кјуб, ко-писател на „Fuck tha Police“ на N.W.A, кој во неговите сопствени соло албуми штотуку станале милитантно политички, и гангста раперот Ајс-Ти, кој во јуни 1992 година предизвикал контроверзии со песната на неговиот бенд Body Count „Cop Killer“..

Thug Life