Пчели (Anthophila) — летечки ципокрилни инсекти коишто се блиско поврзани со осите и мравките. Пчелите се најпознати и важни во нивната улога во опрашувањето на разни растенија, а истовремено и за производство на мед и пчелин восок. Пчелите се монофилетска линија од натсемејството Apoidea и моментално се сметаат за клада, наречена Anthophila. Има повеќе од 16.000 познати видови на пчели во 7 научно признати семејства. Тие се присутни на секој континент освен Антарктикот, односно на секоја средина каде што се присутни скриеносеменици опрашувани од инсекти. Во Македонија е позната расата мариовска пчела од видот европска медоносна пчела (Apis mellifera).

Некои видови, вклучувајќи ги медоносните пчели, бумбари и пчели без боцки живеат социјално во колонии. Пчелите се адаптирани за да се исхранат со нектар и полен. Нектарот главно го користат како извор на енергија, додека поленот го користат за белковини и други хранливи материи. Најголемиот дел од поленот се користи како храна за ларвите. Опрашувањето од пчели е еколошки и комерцијално многу важно, а со намалениот број на диви пчели се зголемила значајноста на сандаци за пчели.

Пчелите произведуваат мед веќе 150 милиони години и тие се единствени инсекти што произведуваат храна што може да ја јадат луѓето.

Една колонија може да има од 20.000 до 80.000 пчели и само една матица кралица. Животниот век на матицата е до пет години, а поретко до седум. Матицата е единствена пчела што полага јајца и може да положи до 2.500 јајца дневно.„Денеска се одбележува Меѓународниот ден на пчелата“, „Нова Македонија“, 20.05.2025.

Пчелите по големина се од 2 мм по должина кај работниците на некои минијатурни пчели без боцка, до должина од 39 мм кај женските единки на видот Megachile pluto, кој се смета за најголемиот вид од семејството Megachilidae. Најчестиот вид на пчели во северната полутопка се Halictidae, кои се мали пчели и често биле погрешно сметани за муви и оси.

Грабливци на пчелите ги вклучуваат пчелојадни птици од инсекти се пчелојадни оси и вилинско коњче.

Пчеларство

Пчеларството било изведувано со милении, барем од времето на древен Египет и Стара Грција. Освен нивната улога во производство на мед и опрашување, медоносните пчели исто произведуваат восок и пчелин млеч.

Меѓународен ден на пчелата Од 2018 година 20 мај се одбележува како Меѓународен ден на пчелата.

Пчелите како тема во уметноста и во популарната култура „Пешкирот на пчелата“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.Јозо Т. Бошковски, Деца и цвеќиња и ѕвезди, Нов свет, Скопје, 1981, стр. 12. „Цицибан и пчела“ — песна на словенечкиот поет Отон Жупанчич.Отон Жупанчич, „Цицибан“ (второ издание), „Кочо Рацин“, Скопје, 1959, стр. 42. „Оро водат пчели рој“ — песна на македонскиот поет Иван Ивановски.Иван Ивановски, Ах ти мило детенце. Култура, Скопје, 1980, стр. 20. „Пчелите и Гале“ — песна на Иван Ивановски.Иван Ивановски, Ах ти мило детенце. Култура, Скопје, 1980, стр. 18. „Риба и пчела“ — песна на македонскиот писател Славко Јаневски.Славко Јаневски, Коренот на стеблото ја надминува мерата на нивните разуми. Скопје: Темплум, 2014, стр. 14-15. „Пчелар“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески.Блаже Конески, Поезија. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 192. „Островот на пчелите“ — краток расказ на македонскиот писател Владимир Мартиновски.Никола Гелевски и Владимир Мартиновски (приредувачи), Џинџуџе во земјата на афионите: Антологија на македонскиот краток расказ. Скопје: Темплум, 2022, стр. 222. „Меден коктел“ — песна на македонскиот писател Видое Подгорец.Видое Подгорец, И сончогледите спијат. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 71. „Пчела“ — расказ на бугарскиот писател Александар Томов.Riba, patka, vodozemac: Priče o životinjama (Priredila Ljubica Arsić). Beograd: Laguna, 2014, стр. 325-331. „Кога би била пчела“ (словенечки: Če bi jaz bila pčelica) — хорска песна на словенечката композиторка Тадеа Вулц.Охридски хорски фестивал – Ohrid Choir Festival 2005, стр. 7. „Боцнат од пчела“ (англиски: Beestung) — песна на американската рок-музичарка Кристин Херш (Kristin Hersh) од 1994 година.DISCOGS, Kristin Hersh ‎– Hips And Makers (пристапено на 2.9.2020)

Наводи

Литература Радченко В. Г., Песенко Ю. А. Биология пчел (Hymenoptera, Apoidea). СПб.: Зоол. ин-т РАН. — 1994. — 350 с. Гринфельд Э. К., 1978. Происхождение и развитие антофилии у насекомых. — Л.: Изд-во ЛГУ. — 203 с. Danforth, B.N., J. Fang, S. Sipes, S.G. Brady & E. Almeida (2004). Phylogeny and molecular systematics of bees (Hymenoptera: Apoidea). Cornell University, Ithaca, NY Donovan, B.J. 2007: Apoidea (Insecta: Hymenoptera). Fauna of New Zealand, 57. Engel, M.S. (2005). Family-group names for bees (Hymenoptera: Apoidea). American Museum Novitates 3476: 1-33. pdf Michener, C.D. (2007) The bees of the world, second edition. Johns Hopkins University Press, Baltimore and London, 953 pp.

Надворешни врски

„Пчелите можат без нас, но ние не можеме без нив“, Македонско еколошко друштво

Категорија:Инсекти