мини|Дин во 1955 година. Џејмс Дин Бајрон ( — ) — американски филмски глумец. Тој е културна икона, која е најдобро отелотворена во насловот на неговиот најпознатиот филм, Бунтовник без причина (1955), во кој тој глуми како проблематичен тинејџер од Лос Анџелес по име Џим Старк. Останатите две улоги го дефинираат неговиот статус на ѕвезда, како осаменикот Кол Траск во филмот Источно од рајот (1955), како и на груб земјоделец, Џет Ринг, во Џин (1956). Вечната слава и популарност на Дин, се потпираат на неговите настапи само на овие три филма, во кои кај сите ги има водечките улоги. Со неговата прерана смрт, во сообраќајна несреќа, само го зацврсти својот легендарен статус. Дин беше првиот добитник на посмртен Оскар во номинација за најдобар глумец со што и понатаму останува единствен глумец кој имал две посмртни номинации за глума. Во 1999 година, Американскиот филмски институт го рангира Дин на 18-тото место за најдобра машка филмска ѕвезда на нивните јубиларни АФИ -100 години ... 100 список на ѕвезди.
Ран живот Џејмс Дин е роден на 8 февруари 1931 година, во Севен Гејблс во апартманите во куќа во Марион, Индијана, син на Винтон Дин и Милдред Вилсон. Шест години откако неговиот татко го напуштил земјоделието за да стане забен техничар, Џејмс и неговото семејство се преселуваат во Санта Моника, Калифорнија. Семејството поминало неколку години таму, и судејќи според нештата, младиот Дин бил многу близок со неговата мајка. Според Мајкл Де Анџелис, таа била "единствената личност која е во состојба да го разбере него". Тој бил запишан во Брентвуд, државно училиште кое се наоѓа во Брентвуд, град кој е во соседство на Лос Анџелес, кога неговата мајка починала од рак, а Дин имал девет години.
Не можејќи да се грижи за неговиот син, Винтон Дин го испраќа Џејмс да живее со сестра си Ортенсе и нејзиниот сопруг Марко Винслоу, на една фарма во Фермоунт, Индијана, САД, каде што тој бил воспитуван во верски дух. Дин побарал совет и пријателство од страна на Методистичкиот свештеник Џејмс Де Верд. Се чинело дека тој имал формативно влијание врз Дин, особено по неговите идни интереси во борбите со бикови, автомобилски трки, но и во театарот. Според Ј. Били Харбин, "Дин имал интимен однос со својот свештеник ... кој започна во неговата завршна година од средното училиште и траел повеќе години." Нивната сексуална врска подоцна била прикажана во 1994 година, во книгата, Булевар на скршени соништа: животот, времињата, и легендата за Џејмс Дин од Пол Александар.
Во средно училиште, вкупните резултати на Дин биле средни. Сепак, тој бил популарен спортист во училиштето, успешен играч на бејзбол и на кошаркарските тимови, во меѓувреме студирал драма и се натпреваруваал во судска медицина преку Средношколско судската асоцијација на Индијана. По завршувањето на средното училиште Фермоунт, на 16 мај 1949 година, Дин се преселил назад во Калифорнија со неговото кусоного детективско куче, Макс, да си живее со татко му и со маќеата. Тој се запишал во Санта Моника на колеџ (Cанта Моника Колеџ) и дипломира на пред-право. Дин се префрлил во Лос Анџелес и го променил своето школување, посветувајќи се на драма, што резултирало со оддалечување од неговиот татко. Тој се заколнал во Сигма Ну братството, но никогаш не бил активен во него. Додека бил во Лос Анџелес, е избран од многу, од 350 глумци да ја игра улогата на Малком во Магбет. Во тоа време, тој, исто така, започнува со глума, во глумечката работилница на Џејмс Вајтмор. Во јануари 1951 година, тој го напушта школувањето во Лос Анџелес, за да продолжи со полно работно време, градејќи глумечка кариера.
Глумечка кариера мини|Дин во Источно од Рајот (1955). Прво телевизиско појавување на Дин, било во телевизиска реклама на Пепси Кола. Тој се откажал од колеџот за да се работи со полно работно време и бил во улогата на Џон саканиот следбеник, во Хил број еден, во посебната велигденска програма и споредни улоги во филмовите, „Фиксна бајонета!“, „Морнари пазете се“, и „Ја видел ли некој мојата Гал?“. Единствено, тој зборува само во филмот „Морнари пазете се“, комедија на Парамаунт, каде што глумат Дин Мартин и Џери Луис. Овде Дин добива улога како боксерски тренер. Додека се мачел да добие работни места во Холивуд, Дин, исто така, работел и како паркинг надзорник, на КБС студиос, за кое време тој се запознава со Роџерс Brackett, радио-директор на рекламна агенција, кој му понудил стручна помош и насоки во својата избрана кариера, како и место за престој. Во октомври 1951 година, следејќи го глумецот Џејмс Вајтмор и советот на својот ментор Роџерс Бракет, Дин се преселува во Њујорк. Таму тој работел како хостес во квизот Победи го часовникот. Тој, исто така, се појавува во неколку епизоди во сериите на CBS Телевизијата, Веб, Студио Еден, и Лукс Видео Театарот, пред стекнување односно одобрување за прием на легендарното глумечко Студио, за да студира на Методи на глумецството, под надзор на Ли Стразберг. Горд на ова свое остварување, Џејмс Дин, од Студиото, во 1952 испраќа писмо до неговото семејство велејќи дека е во најголемото училиште на театарот. Дека се запознал со големите луѓе како Марлон Брандо, Џули Харис, Артур Кенеди, Милдред Данкок.... Многу малку ја имале таа чест... Тоа е најдоброто нешто што може да му се случи на еден глумец. Јас сум еден од најмладите кој им припаѓа.
Кариерата на Дин беше во зародиш...Играл во повеќе епизоди од раните 1950-ти години, во телевизиски емисии, како Крафт Телевизија Театар, Роберт Монтгомери Презентс, Денџер, и Џенерал електрик театар. Една од раните улоги, за Си-Би-Ес серијалот Омнибус во епизодата "Слава во цвет", каде што Дин претставува тип на млад и незадоволен човек, што подоцна ќе се овековечи во Бунтовник без причина. (Тоа лето, во 1953 на програмата, исто така е познат по песната "Лудиот човек", една од првите драмски ТВ програми во функција на рокенролот.) Во 1954 година, Дин добива позитивни критики за театарската улога како "Бачир", за подведување на млади северноафрикански слуги, во адаптација на книгата на Андре Гајд, Аморалист, после која улога започнале да пристигнуваат повици од Холивуд.
Источно од рајот
Во 1953 година, режисерот Елија Казан е во потрага по вистински емоцијален глумец за да ја игра комплексната улога на "Кол Траск", на сценаристот Пол Озборн, со адаптација на романот на Џон Стенбек од 1952 година, Источно од рајот. Долгите роман се занимаваа со приказните на семејствата Траск и Хамилтон во текот на три генерации, фокусирајќи се особено на животите на последните две генерации во долината Салинас во Калифорнија, и тоа од средината на 19 век па сè до 1910-те.
Спротивно на тоа, филмот избра да доминира претежно ликот на Кол Траск. Првично, навидум побожен, далечен и емотивно повознемирен од неговиот брат близнак Арон, се согледува дека Кол за кратко време станува, вреден, работлив, со чувство за бизнис, па дури повеќе и од нивниот благочестив и постојано неодобрителен татко (кој го игра Рејмонд Меси), обидувајќи се да измисли зеленчук за смрзнување, и далечната мајка за Кал открива дека е мадам, во бордел(Jo Ван Флит). Елија Казан, му рекол на Кал пред кастингот дека го сакал Брандо за таа улогата. Озборн го предложил Дин на Стенбек; на кого не му се допаѓало тоа да идниот нобеловец биде млад човек, но сепак сметал дека тој е идеален за таа улога. Казан започнал со кастингот за филмот, пробувајќи го релативно непознатиот млад глумец во улогата. На 8 април 1954 година, Дин го напушта Њујорк и се упатува кон Лос Анџелес за да го започне снимањето. глумечката изведба на Дин во филмот ја навестува улогата како Џим Старк во Бунтовник без причина. И двата лика се гневни кон остарените протагонисти и неразбрани отпадници, очајни по желба за одобрение од родителот.
Голем дел од перформансите на Дин во филмот сеизведени без сценарио, вклучувајќи го и неговиот танц во областа насадена со грав и неговото фасцинантно стоење, додека се вози на кровот на колата (после барањето на неговата мајка, во блискиот град). Најпознатата импровизација во текот на филмот беше, кога татко му Кол го одби неговиот паричен подарок од 5,000 долари (понудени како репарација за бизнис загубата на татко му). Наместо да бега од својот татко како што се вели во сценариото, Дин инстинктивно се свртува кон Меси и во плач го прегрнува. Ова парче и шокантната реакција на Меси беа зачувани во филмот од страна на Казан.
На Оскарите во 1955 година, Дин доби посмртна номинација за најдобар глумец во главна улога за неговиот настап во Источно од рајот, со што беше прва посмртна номинација во историјата на Оскарите. (Жан Иглс е неофицијално номинирана за најдобра споредна женска улога во 1929 година, кога правилата за избор на победникот биле различни.)
Бунтовник без причина Дин брзо се надоврза на неговата улога во Источно од рајот, со главната улога во Бунтовник без причина, филм што ќе се покаже како многу популарен, посебно помеѓу тинејџерите. Во филмот често е цитиран како точен приказ, тинејџерскиот гнев. Во филмот кој беше во режија на Николас Реј, тој глуми заедно со глумците тинејџери Натали Вуд, Сал Минео и Денис Хопер.
Џин
Џин, кој беше објавен посмртно во 1956 година, го прикажа Дин како игра значајна улога со Елизабет Тејлор и Рок Хадсон. Ова се должи на неговата желба да избегне да биде типичен како Џим Старк и Кал Траск. Во филмот, тој игра Џет, тексашки нафтен богаташ. Неговата улога беше забележителна и значајна во тој филм, со цел да се прикаже една постара верзија на неговиот лик во една сцена, каде Дин си ја бојадиса косата сива и со избричен дел на челото, за да се постигне импресија на коса во опаѓање. Џин, ќе биде последниот филм на Дин. На крајот од филмот, Дин требаше да одржи еден говор во пијана состојба на банкетот, која сцена го носи името "Последната вечера", бидејќи тоа беше последната сцена, пред неговата ненадејна смрт. Дин промрморе толку тешко, што на сцената подоцна мораше да биде ре-снимена од страна на неговиот двојник, бидејќи Дин почина пред да биде завршен филмот. За Оскарите во 1956 година, Дин го доби својот втор посмртен Оскар за наоминација за најдобар глумец, токму за неговата улога во Џин.
Тркачка кариера и "Малото копиле" Кога Дин ја доби улогата во Источно од рајот, тој самиот го купи црвениот тркачки опремен МГ - ТД, а набргу потоа, еден бел Форд Country Squire Woodie караван. Дин го надградува неговиот МГ до 1954-та, Порше 356 Speedster, со кој возеше во трки. Дин беше втор во Палм Спрингс трките во март 1955, откако возачот беше дисквалификуван, тој дојде до трето место во мај 1955 година во Бејкерсфилд и беше на четврто место на трките во Санта Моника. Подоцна овој месец, тој се повлекува од трките соочувајќи се со дефект на моторот. Во текот на снимањето на филмот Бунтовник без причина, Дин прави замена на својот 356 Speedster за едниот и единствен 90 Порше 550 Spyders. Тој потшишал договор, со кој му се забранува учествувањето на трките додека трае снимањето на филмот, но после тоа тој бил слободен да се трка повторно. Поршето беше, всушност, само привремена кола на Дин, откако му е доставен супериорниот Лотус Mk. Тој му беше потребен автомобил за да продолжи да се натпреварува на трките во Салинас, Калифорнија.