Анри Матис (, Ле Като Камбрези, — Ница, ) — француски сликар и вајар. Почнал како фовист, експериментирал со поeнтилизмот но со време станал попрефинет и сликал со богат колорит, за на крајот да заврши со чиста декоративност и личен стил на колажни форми по кој станал препознатлив. Силно влијаел врз модерното европско сликарство и заедно со Пикасо е еден од главните негови претставници."Trachtman, Paul, Matisse & Picasso, Smithsonian, February 2003". Smithsonianmag.com.Magdalena Dabrowski Department of Nineteenth-Century, Modern, and Contemporary Art, The Metropolitan Museum of Art Source: Henri Matisse (1869–1954) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art
Интензивната разнобојност во неговите слики во периодот од 1900 до 1905 година придонела да се вбројува како еден од фовистите (диви ѕверови). Многу од неговите најпознати дела биле создадени во оваа декада или по 1906 година, кога развил строг стил кој ги нагласувал зарамнетите форми и украсните шари. Во 1917 година, Матис се преселил во населба на Ница крај францускиот брег на Средоземното Море, а полабавиот стил во неговите дела во 1920-тите му го донел статусот на издигнувач на класичната традиција во француското сликарство.Wattenmaker, Richard J.; Distel, Anne, et al. (1993). Great French Paintings from the Barnes Foundation. New York: Alfred A. Knopf. . p. 272 По 1930 година, применувал изразено поедноставување на формите во неговите дела. Кога неговото здравје било кревко во последните години од животот, создал значајни дела со примена на хартиени парчиња колаж.
Неговото мајсторство коешто е прикажано во дела создадени во период подолг од половина век му оддало признание за водечка личност во современата уметност.Magdalena Dabrowski Department of Nineteenth-Century, Modern, and Contemporary Art, The Metropolitan Museum of Art Source: Henri Matisse (1869–1954) | Thematic Essay | Heilbrunn Timeline of Art History | The Metropolitan Museum of Art Retrieved 30 June 2010
Биографија мини|163x163px|Потписот на сликарот мини|Фасада на семејната куќа на Анри Матис
Почетоци
мини|Мртва природа со јаболка, од Анри Матис, 1916, масло - Музеј Фог арт, Универзитет Харвард Матис се родил на 31 декември 1869 година во Като Камбрези, во департманот Север во северниот дел на Франција, како најстар син на богат трговец со жито.Spurling, Hilary (2000). The Unknown Matisse: A Life of Henri Matisse: The Early Years, 1869–1908. University of California Press, 2001. . pp. 4–6 Мајка му на Матис била аматерски сликар. Семејството подоцна се преселило во Боен-ан-Вермандоа каде што тој го поминал своето детство. Во 1887 година заминал за Париз да учи право и откако стекнал квалификација почнал да работи како нотарски писар во Като Камбрези.(en) Hilary Spurling, The Unknown Matisse: A Life of Henri Matisse: The Early Years, 1869-1908, University of California Press, 2001, p. 46. За првпат почнал да слика во 1889 година, на 20-годишна возраст, кога мајка му му донела прибор за сликање додека закрепнувал по нападот на слепо црево. Откривајќи го својот „рај“ како што рекол подоцна Leymarie, Jean; Read, Herbert; Lieberman, William S. (1966), Henri Matisse, UCLA Art Council, p септември, тој одлучил да стане уметник, длабоко разочарувајќи го неговиот татко.Bärbel Küster. "Arbeiten und auf niemanden hören." Süddeutsche Zeitung, 6 July 2007. Неговата прва слика, Мртва природа со книги, ја насликал во јуни 1890.http://www.larousse.fr/encyclopedie/personnage/Matisse/132262 [archive].
Образование Во 1891 година се вратил во Париз за да учи уметност во Академијата Жилиен каде станал ученик на Вилијам-Адолф Бугеро и на Гистав Моро. Првично сликал мртва природа и пејзажи во традиционален стил, стекнувајќи добра вештина. Матис бил под влијание на делата на претходните мајстори како што се Жан-Батист-Симеон Шарден, Никола Пусен и Антоан Вато, на современите уметници, како Едуар Мане и јапонската уметност. Шарден бил еден од сликарите кому Матис најмногу му се восхитувал. Како студент по уметност тој направил копии од четири слики на Шарден во Лувр.Spurling, Hilary. The Unknown Matisse: A Life of Henri Matisse, the Early Years, 1869–1908. p.86. accessed online 15 July 2007
Во 1896 и 1897 година, Матис го посетил австралискиот сликар Џон Питер Расел на островот Бел Ил во близина на брегот на Бретања. Расел го запознал го запознал со Огист Роден и со Камиј Писаро, воедно со импресионизмот и со делото на Ван Гог, којшто бил пријател на Расел, но на тоа време, сосема непознат. Стилот на Матис целосно се променил. Во 1896 година, Матис изложил пет слики во салонот на Националното здружение за ликовни уметности, од кои две биле купени од страна на државата Henri and Pierre Matisse , Cosmopolis, No 2, January 1999
Патувањата и сликарството во почетниот период
Со моделот Каролина Жобло, ја добил ќерката, Маргерит, родена во 1894 година.Marguerite Duthuit Faure (1894-1982), sera l'épouse du critique et conservateur du Louvre, Georges Duthuit. Во 1898 година, се оженил со Амелија Ноели Парер со која имал два сина, Жан (роден 1899) и Пјер (роден 1900). Децата се родиле во Тулуза каде што Анри и Амелија живееле кај нејзините родители и каде ги пораснале нивните три деца. Маргерит и Амелија честопати му служеле како модели на Матис.Marguerite Matisse Retrieved 13 December 2010
Тој заминал за Лондон во 1898 година, на свадбено патување, каде по совет на Камиј Писаро го проучувал сликарството на Џ. М. В. Тарнер а потоа заминал за Корзика каде престојувал од февруари до јули 1898 сликајќи педесетина слики, меѓу кои и познатата слика Розовиот ѕид, инспирирани од стилот на Тарнер.Oxford Art Online, "Henri Matisse" Кога се вратил во Париз, во февруари 1899, тој работел заедно со Албер Марке и се запознал со Андре Дерен, Жан Пи и со Жил Фландрен. on page 23 of Google Book Link Матис длабоко се интересирал за делата на другите и паднал во долгови купувајќи дела од сликари на кои им се восхитувал. Во домашната колекција имало гипсена биста од Огист Роден, слика од Гоген, цртеж од Ван Гог, и сликата Трите капачки на Сезан. Во ликовната структура и боја на Сезан, Матис ја пронашол својата главна инспирација.Leymarie, Jean; Read, Herbert; Lieberman, William S. (1966), Henri Matisse, UCLA Art Council, p октомври Многу од сликите на Матис од 1898 до 1901 година се направени со употреба на дивизионистичката техника којашто ја усвоил по читањето на есејот на Пол Сињак „Од Ежен Делакроа до неоимресионизмот" Неговите слики од 1902-1903 година, период на материјални тешкотии за уметникот, се релативно темни и откриваат преокупираност со формата. Откако во 1899 година за првпат се обидел во скулптурата - копија според Антоан-Луј Бари - тој посветил голем дел од неговата енергија за да работи со глина, завршувајќи го делото Роб во 1903 година.Leymarie, Jean; Read, Herbert; Lieberman, William S. (1966), Henri Matisse, UCLA Art Council, pp.19–20.
Фовизам
Фовизмот како стил започнал околу 1900 година. Движењето како такво траело само неколку години, 1904-1908, и имало три изложби.John Elderfield, The "Wild Beasts" Fauvism and Its Affinities, 1976, Museum of Modern Art, p.13, Freeman, Judi, et al. The Fauve Landscape, 1990, Abbeville Press, p. 13, . Водачи на движењето биле Матис и Андре Дерен. Првата самостојна изложба на Матис била во галеријата Амброаз Волар во 1904 година без многу успех. Неговиот вкус за светла и експресивна боја станал поизразен откако го поминал летото 1904 година сликајќи во Сен Тропе со неоимпресионистите Сињак и Анри-Едмон Крос. Истата година тој го насликал најзначајното негово дело во неоимпресионистички стил, Луксуз, мир и задоволство (1905) денес изложена во музејот Орсе во Париз.
Во 1905 година тој отпатувал на југ повторно да работи со Андре Дерен во Колиур. Неговите слики од овој период се одликуваат со рамни форми и контролирани линии, со користење на поeнтилизам не толку ригорозно колку порано. Матис и група на уметници, познати како фовисти, имале заедничка изложба во просторија во Есенскиот салон во Париз, во 1905 година. Сликите изразувале емоции со диви, честопати неускладени бои, не обѕирајќи се на природните бои на предметот. Матис во Салонот ги изложил Отворен Прозорец и Жена со шапка. Сликата на Жена со шапка, била купена од страна на Гертруда и Лео Штајн.
мини|Армори шоу 1913 година, Меѓународна изложба за модерна уметност (Собата на кубистите) мини|Лекција по пијано на Анри Матис, 1916 мини|Графити во Вилнус, Литванија, инспирирани од „Танцот“ на Анри Матис. Матис, заедно со Андре Дерен, се сметал за предводник на фовистите. Тие двајца биле пријателски соперници, секој имајќи свои следбеници. Другите членови биле Жорж Брак, Раул Дифи и Морис де Вламинк. Симболистот Гистав Моро (1826–1898) бил инспиративен учител на движењето. Како професор на Школата за ликовни уметности во Париз, тој ги поттикнувал неговите студенти да размислуваат надвор од формалноста и да ги следат нивните визии. Во 1907 година, Гијом Аполинер, коментирајќи за Матис во една статија објавена во Ла Фаланг, напишал: „Тука не сме во присуство на екстравагантен или екстремистички подвиг: уметноста на Матис е еминентно разумна.“Picasso and Braque pioneering cubism, William Rubin, published by the Museum of Modern Art, New York, copyright 1989, p.348. Но делото на Матис на тоа време, се соочувало и со остра критика и тој имал материјални тешкотии. Неговата слика Син акт (1907) изгорела во Армори шоу во Чикаго во 1913 година. Пропаѓањето на фовистичкото движење по 1906 година немало влијание на кариерата на Матис. Многу од неговите најдобри дела биле создадени помеѓу 1906 и 1917 година, кога тој бил активен во големиот собир на уметнички таленти во Монпарнас, иако не се вклопувал сосема со својот конзервативен изглед и строгите буржоаски работни навики. Тој продолжил да ги апсорбира новите влијанија. Отпатувал во Алжир во 1906 проучувајќи ја африканската уметност. Откако ја видел голема изложба на исламската уметност во Минхен во 1910, поминал два месеци во Шпанија проучувајќи ја уметноста на Маврите. Тој го посетил Мароко во 1912 година, а потоа и во 1913, и додека сликал во Тангер направил неколку промени во своето творештво, вклучително и користењето на црната како боја.Review: John Russell, Matisse and the Mark Left On Him By Morocco, NY Times Влијанието на уметноста на Матис била нова храброст во користење интензивна, немодулирана боја како во делото Црвеното атеље (1911). Матис имал долга соработка со рускиот уметнички колекционер Сергеј Штукин. Тој го создал едното од неговите најзначајни дела Танцот специјално за Штукин. Второто за него било делото Музика, 1910. Една постара верзија на Танцот (1909) е дел од колекцијата на Музејот на модерната уметност во Њујорк. Покровителство мини|Анри Матис, 13 мај 1913, Париз. Фотографија на Авен Лангдон Кобурн мини|Лео, Гертруда и Мајкл Штајн Околу април 1906 година тој се запознал со Пабло Пикасо, кој бил 11 години помлад од Матис.The Unknown Matisse, pp 352–553..., ABC Radio National, 8 June 2005 Двајцата станале долгогодишни пријатели, но и соперници кои често се споредуваат. Клучната разлика помеѓу нив е дека Матис цртал и сликал од природата, додека Пикасо е многу повеќе склон да работи според имагинацијата. Темите кои се насликани најчесто од страна на двајцата уметници биле жени и мртва природа. Матис и Пикасо за првпат се сретнале во салонот на Гертруда Штајн и нејзиниот придружник Алис Б. Токлас. Во тек на првата декада на 20 век, Американците во Париз—Гертруда Штајн, нејзините браќа Лео Штајн, Мајкл Шајн и жената на Мајкл, Сара—биле значајни колекционери и покровители на сликарството на Матис. Освен нив, американските пријателки на Гертруда од Балтимор, Кларибел и Ета Кон, познати како станале главни покровителки на делата на Матис и на Пикасо, собирајќи стотици нивни слики и цртежи. Колекцијата Кон денес е изложена во Уметничкиот музеј во Балтимор.Cone Collection , Baltimore Museum of Art. Retrieved 29 July 2007.