Gävlesamisk er namnet Jaakko Häkkinen og Minerva Piha har gjeve på den sørlegaste dokumenterte forma av samisk. Språkforma vart skrive ned av naturforskaren Per Holmberger rundt 1775. Holmberger sitt materiale vart systematisert, analysert og gjeve ut av Lars-Gunnar Larsson (2018). Larsson argumenterer for at materialet sannsynlegvis vart samla inn i Tolvfors i Gävle mens Holberger budde der.
I to artiklar (2020, 2023) har Jaakko Häkkinen og Minerva Piha sett Holmberger sitt materiale inn i ein vidare språkhistorisk samanheng, og argumentert for at dei tre språkformene gävlesamisk, sørsamisk og umesamisk alle tre og separat frå kvarandre går attende til det sørsamiske urspråket.
Ein sentral del av Holmberger sitt materiale var 49 bjørneviser. Håkan Rydving har i ein artikkel frå 2010 analysert dette materialet og samanlikna det med dei meir kjende bjørnerituala hos hantiane.
Litteratur
Hasselbrink, Gustav, 1964: La chanson d’ours des Lapons. Essai d’interprétation d’un manuscrit du XVIIIe siècle concernant la chasse et le culte d’ours. I: Orbis 13. Louvain. S. 422–480. Häkkinen, Jaakko; Piha, Minerva 2023: Kantasaamesta eteläkantasaameen, osa 2. Äännehistorian todisteita eteläsaamen varhaisesta eriytymisestä.. Sananjalka 65 s. 7-30. Larsson, Lars-Gunnar 2018: Per Holmberger och sockenlapparnas språk. Acta Bibliothecae R. Universitatis Upsaliensis 52. Acta Universitatis Upsaliensis, Uppsala. Minerva Piha ja Jaakko Häkkinen 2020: Kantasaamesta eteläkantasaameen. Lainatodisteita eteläsaamen varhaisesta eriytymisestä. Sananjalka 62:102-124 Rydving, Håkan 2010: The ‘Bear Ceremonial’ and Bear Rituals among the Khanty and the Sami. Temenos - Nordic Journal of Comparative Religion 46(1):31-52. DOI: 10.33356/temenos.6940
Kategori:Samiske språk