La gripa es una malautiá infecciosa, epidemica e virala que tòca leis aucèus e certanei mamifèrs coma l'èsser uman ò lo pòrc. Coneguda dempuei l'Antiquitat, entraïna d'epidemias sasonieras caracterizadas per de fèbres violentas, de sindròmes respiratòris e de dolors. Lo gariment es generalament espontanèu mai de complicacions grèvas pòdon aver luòc au sen de certanei grops de populacions (enfants, ancians...).
Ansin, en despiech de son aspèct benigne, la gripa es un problema sanitari important que tua de a personas cada an. De mai, en causa de l'instabilitat genetica fòrta dau virús de la gripa, la malautiá pòu engendrar de pandemias mondialas murtrieras coma en 1918-1919 amb la gripa espanhòla que causèt la mòrt de 50 a 100 milions de personas.
La gripa es donc una malautiá fòrça susvelhada qu'es l'objècte de recèrcas importantas per assaiar de descubrir un vaccin totalament eficaç. D'efiech, s'existís un vaccin dempuei leis ans 1940, aqueu darrier conferís pas una proteccion complèta car lo virús evoluciona rapidament.
Istòria
Origina dau virús de la gripa
Lo premier virús de la gripa seriá aparegut en China vèrs avC. Auriá inicialament contaminat unicament leis aucèus. Lo passatge a l'òme sembla datar de avC. Sa naissença es probablament liada a la domesticacion dau canard, que fòrma la sèrva naturala pus importanta d'antigèns gripausPatrick Berche, Une histoire des microbes, John Libbey Eurotext, 2007, p. 153., e dau pòrc que tèn un ròtle important per lo virús coma intermediari entre l'aucèu e l'òme.Patrick Berche, Faut-il encore avoir peur de la grippe ?, Odile Jacob, 2012, p. 10..
De l'Antiquitat a la Revolucion Industriala
Dei premierei descripcions a la reconeissença de la malautiá
La premiera descripcion coneguda de la gripa foguèt escricha durant l'Antiquitat per lo Grèc Ipocrates (vèrs 460-377 avC)P. Martin P e E. Martin-Granel, « 2,500-year evolution of the term epidemic », Emerg Infect Dis, vol. 12, n°6, junh de 2006.. Puei, durant lo periòde roman, d'epidemias rapidas e violentas depintadas per Tit Livi (59 avC - 17 apC) semblan correspondre amb la gripa. Dins aquò, lei racòntes istorics son pas aisats d'interpretar car lo sindròme gripau pòu se manifestar amb d'autrei malautiás infecciosas grèvas (difteria, pèsta, tifus...).
La premiera epidemia documentada que sembla dirèctament causada per la gripa data de 1173C.W. Potter, "A history of influenza", J. Appl. Microbiol., 91 (4): 572–579.. Puei, lei relevats vènon pus precís e pus frequents. En 1386-1387, aguèt ansin probablament luòc la premiera pandemia documentada que tuèt desenaus de miliers d'ancians en EuròpaJ.K. Taubenberger e D.M. Morens, "Pandemic influenza – including a risk assessment of H5N1", Rev. Sci. Tech., 2009, 28 (1): 187–202.. D'autreis epidemias importantas foguèron descrichas en 1411, en 1510, en 1557-1558 (amb la premiera descripcion d'una difusion de la malautiá vèrs Euròpa a partir d'Asia) e 1580 ( mòrts a Roma). Enterin, amb la colonizacion, la malautiá agantèt lo continent american.
Au sègle XVIII, per designar l'infeccion, apareguèron lei tèrmes « influenza » e « gripa ». Lo premier sembla venir de l'italian e foguèt adoptat per l'anglés. Abreujat, donèt « flu » qu'es un tèrme frequentament utilizat dins lei publicacions internacionalas en causa de l'influéncia de la lenga anglesa. Lo segond vèn de l'alemand « grippen » e foguèt adoptat per plusors lengas latinas (francés, espanhòu, catalan, occitan...), eslavas (rus, polonés...) ò turcas.
Lei premiereis estudis
A partir dau sègle XVIII, leis epidemias de gripa foguèron mai documentadas permetent de començar l'estudi de la malautiá. Originària d'America, la pandemia europèa de 1761-1762 foguèt seguida per plusors observators que comuniquèron entre elei gràcias ai rets dei societats sabentas de l'epòca. De mètges comencèron tanben d'enregistrar lei simptòmas observats d'un biais pus sistematic. Aquò permetèt d'identificar definitivament la gripa coma malautiá après la pandemia de 1780-1782 que se difusèt dau Sud-Èst Asiatic fins ai regions orientalas d'Euròpa.
L'estudi sistematic deis epidemias foguèt iniciat dins leis ans 1850 per lo mètge britanic Theophilus Thompson (1807-1860)Theophilus Thomson, Annals of Influenza or Epidemic Catarrhal Fever in Great Britain from 1510 to 1837, Sydenham Soc., 1852.. Dins aquò, en despiech de la gravitat de la pandemia de 1889-1890 (1 milion de mòrts), la patologia demorèt largament incompresa. Per exemple, la gripa aviària, descubèrta en 1878, foguèt pas liada a la gripa umana. En plaça, foguèt dicha pèsta aviària.
La gripa espanhòla e leis autrei pandemias majoras dau sègle XX
A partir de la Revolucion industriala, l'aumentacion dei cambis internacionaus favorizèt una aumentacion de la frequéncia dei pandemias de gripa. Ansin, entre 1890 e 2015, i aguèt cinc pandemias mondialas que suscitèron un interès important per la malautiá de part dei scientifics. La pus grèva se debanèt en 1918-1919 e entraïnèt la mòrt de 50 a 100 milions de personasS. Knobler, A. Mack, A. Mahmoud A e S. Lemon, The Threat of Pandemic Influenza: Are We Ready? Workshop Summary, « 1: The Story of Influenza », The National Academies Press, 2005, pp. 60–61.. Après l'epidemia de pèsta de 1347-1350 que tuèt probablament un tèrç de la populacion d'Euròpa e d'Asia, es la catastròfa sanitària pus importanta de l'istòria umana.
Dicha gripa espanhòla e transmesa per un virús de tipe H1N1, la gripa a l'origina d'aquela pandemia apareguèt, segon lei teorias actualas, en China. Passèt rapidament en America avans de se difusar en Euròpa e de tornar arribar en Asia. Fòrça contagiosa, contaminèt benlèu 500 milions d'individús amb de simptòmas inabituaus qu'èran similars au colerà ò a la fèbre tifoïda. Autra particularitat rara, tuèt principalament d'adults aguent 20 a 40 ansM. Clarke, L. Schonberger, N. Arden, N. Cox e K. Fukuda, « Pandemic versus epidemic influenza mortality: a pattern of changing age distribution. », J. Infect. Dis., 1998, 178 (1) : 53–60.. La màger part dei decès foguèron entraïnats per una reaccion excessiva dau sistèma immunitari, d'infeccions bacteriana ò d'emorragias grèvasJ. Taubenberger, A. Reid, T. Janczewski e T. Fanning, « Integrating historical, clinical and molecular genetic data in order to explain the origin and virulence of the 1918 Spanish influenza virus. », Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci, vol. 356, no 1416, 29 de decembre de 2001, pp. 1829–1839..
Lei pandemias seguentas foguèron aquelei de la gripa asiatica en 1957-1958 (un a quatre milions de mòrts) e de la gripa de Hong Kong en 1968-1969 (un milion de mòrtsPaul E. William, Fundamental Immunology, Lippincott Williams & Wilkins, 2008, p. 1273.). La premiera foguèt causada per un virús de tipe H2N2. Una soca mutanta d'aqueu darrier, qu'evolucionèt per venir de tipe H3N2, foguèt a l'origina de la segonda. Enfin, en 2009-2010, aguèt luòc una pandemia de tipe H1N1 que foguèt rapidament limitada per leis autoritats estatalas ( mòrts)Sundar S. Shrestha, David L. Swerdlow, Rebekah H. Borse, Vimalanand S. Prabhu, Lyn Finelli, Charisma Y. Atkins, Kwame Owus-Edusei, Beth Bell, Paul S. Mead, Matthew Biggerstaff, Lynnette Brammer, Heidi Davidson, Daniel Jernigan, Michael A. Jhung, Laurie A. Kamimoto, Toby L. Merlin, Mackenzie Nowell, Stephen C. Redd, Carrie Reed, Anne Schuchat, Martin I. Meltzer, "Estimating the Burden of 2009 Pandemic Influenza A (H1N1) in the United States (April 2009–April 2010)", 2011, Clinical Infectious Diseases, 52 (suppl 1): S75–S82..
La descubèrta dau virús de la gripa
La cèrca de l'agent patogèn a l'origina de la gripa comencèt a la fin dau sègle XIX. Foguèt malaisada en causa de la natura virala de la malautiá. D'efiech, lei biologistas dau periòde conoissián pas aqueu tipe de gèrme e assaièron donc de cercar un bactèri. Identificat tre 1892 per Richard Pfeiffer (1858-1945) dins lo sistèma respiratòri de pacients tocats per la gripa, Haemophilus influenzae foguèt ansin inicialament sospichat d'èsser la causa de l'infeccionP. Kuhnert, H. Christensen, Pasteurellaceae: Biology, Genomics and Molecular Aspects, Caister Academic Press, 2008.. Pasmens, durant la gripa espanhòla, la revirada totala dei vaccins antigripaus basats sus aqueu bactèri entraïnèt d'interrogacionsJohn M. Eyler, The Fog of Research: Influenza Vaccine Trials during the 1918–19 Pandemic , Journal of the History of Medicine and Allied Sciences, 2009, 64 (4) : 401-428..
L'idèa d'una origina avancèt lentament. Lo virús de la « pèsta aviària » èra estat identificat en 1901 mai son origina gripala foguèt pas descubèrta avans leis ans 1950. L'element decisiu foguèt la descubèrta dei virús de la familha deis Orthomyxoviridae per lo virologista estatsunidenc Richard Shope (1901-1966) en 1931 durant de recèrcas sus la gripa porcinaK. Shimizu, "History of influenza epidemics and discovery of influenza virus", Nihon Rinsho. Japanese Journal of Clinical Medicine, 1997, 55 (10): 2505–2511.. Aqueu resultat permetèt d'establir definitivament la natura virala de l'infeccion. Lo virús eu meteis foguèt isolat dos ans pus tard per lo Britanic Patrick Laidlaw (1881-1940).
Lo tipe B foguèt descubèrt en 1940T. Jr. Francis, A new type of virus from epidemic influenza, Science, 1940, 92 : 405-408. e lo tipe en 1949. Lo tipe D, fòrça pus rar, foguèt identificat en 2011Shuo Su, Xinliang Fu, Gairu Li, Fiona Kerlin, Michael Veit, "Novel Influenza D virus: Epidemiology, pathology, evolution and biological characteristics", Virulence, 2017, 8 (8): 1580–1591.. L'emagglutinina foguèt descubèrta per George Hirst (1910-1994) e son estructura foguèt determinada en 1981 per lo biologista estatsunidenc Don Craig Wiley (1944-2001)I. A. Wilson, J. Skehel, D. C. Wiley, "Structure of the haemagglutinin membrane glycoprotein of influenza virus at 3 Å resolution", Nature, 289 (5796): 366–373.. La neuraminidasa foguèt identificada en 1949 per Alfred Gottschalk (1894-1973).
Lo desvolopament de vaccins
La cèrca d'un vaccin eficaç còntra la gripa comencèt dins lo corrent deis ans 1930 après la descubèrta dau virúsEn realitat, aviá ja començat aperevans. Pasmens, fins ais 1930, èra a assaiar de trobar un vaccin còntra lo bactèri Haemophilus influenzae qu'èra estat identificat a tòrt coma lo gèrme responsable de la gripa.. Dins aquò, aquela quista se turta a la variabilitat genetica dau virús que son evolucion rapida empedís lo sistèma immunitari de desvolopar una immunitat de tèrme lòng còntra la malautiá.
De mai, durant leis ans 1930, la manca de conoissença sus la vaccinacion entraïnèt l'adopcion de metòdes d'experimentacion fòrça perilhós coma l'injeccion de dòsis concentradas de virús vivents. Lo premier succès aguèt donc luòc en 1942 après d'importants progrès dins la concepcion dei vaccins (utilizacion de virús desactivats...). Ansin, durant la Segonda Guèrra Mondiala, l'armada estatsunidenc capitèt d'obtenir de taus de proteccion còntra la gripa sasoniera de 70% a 80%. Pasmens, tre 1947, foguèt descubèrta l'inneficacitat d'aquelei vaccins còntra l'aparicion de virús novèus.
Per luchar còntra aqueu fenomèn, foguèt pauc a pauc mesa en plaça una organizacion internacionala dirigida per l'Organizacion Mondiala de la Santat. Cada an, aquela darriera definís lei socas de virús sasoniers considerats coma una menaça. Aquelei socas (generalament un virús H1N1, un virús H3N2 e un virús B) son alora cultivadas amb de virús « industriaus » adaptats a una produccion en massa. L'objectiu es d'obtenir de virús aisats de produrre qu'exprimisson lei caractèrs dei virús fèrs ciblats per l'OMS. Aquò permet – normalament – de concebre un vaccin adaptat ai virús en circulacion. Pasmens, en causa dau taus de mutacion dau virús, la proteccion es parciala. En parallèl, contunian donc lei cèrcas sus lei virús elei meteissei per assaiar de descubrir un element estable susceptible d'èsser ciblat per un vaccin.
Lo desvolopament de medicaments antigripaus