miniatura|Pico dla Mirandola, un dij pì amportant esponent dël Rinassiment
La filosofìa rinassimental a l'é ël pensé filosòfich ch'a l'é dësvlupasse durant l'Arnassiment, apopré dal sécol XIV al sécol XVI. Cost period a marca na transission da la filosofìa medieval a la filosofìa moderna, con n'arton d'anteresse për j'autor clàssich e na valorisassion dl'òm e dla natura.
Contest stòrich Ël Rinassiment a l'é nàit an Italia ant ël sécol XIV e a l'é ëspantiasse an Euròpa fin al sécol XVI. Le condission ch'a l'han favorì la nàssita ëd costa neuva filosofìa a son ëstàite: La docà ëd Constantinòpoli (1453) e l'ariv an Italia d'àut studios bisantin L'anvension ëd la stampa a caràter mòbij (ca. 1450) La dëscuerta dël neuv mond (1492) Ël patronagi dle cort La crisi dël podèj eclesiàstich
Caraterìstiche prinsipaj La filosofìa rinassimental a presenta vàire element neuv: Umanesim: ritorn a j'autor clàssich (Grecia e Roma) Antropocentrism: l'òm al sènter dla realtà Naturalism: anteresse për la natura e soe lege Individualism: valorisassion dla sìngola përson-a Sperimentalism: amportansa dl'osservassion e dl'esperiensa
Scòle e corent prinsipaj
Umanesim filosòfich A buta l'òm al sènter dla riflession filosòfica: Francesco Petrarca (1304-1374): ritorn a la filosofìa moral Lorenzo Valla (1407-1457): filologìa e crìtica stòrica Pico dla Mirandola (1463-1494): Discors an sl'antegrità dl'òm
Neoplatonism fiorentin Scòla filosòfica ch'a arpija ël pensé ëd Platon: Marsilio Ficino (1433-1499): tradussion ëd Platon e dij neoplatònich Giovanni Pico della Mirandola: sìntesi antra platonism e aristotelism
Aristotelism rinassimental Reinterpretassion d'Aristòtil an contrast con la scolàstica: Pietro Pomponazzi (1462-1525): studia l'ànima sensa antervent divin
Filosofìa dla natura A serca dë spieghé la natura con métod sientìfich: Bernardino Telesio (1509-1588): empirism e osservassion dla natura Giordano Bruno (1548-1600): teorìa dl'infinit e dl'univers omogeni
Pensé polìtich Nicolò Machiavelli (1469-1527): realism polìtich ant ël Prinsipi Thomas More (1478-1535): utopìa social ant l'Utopia Erasmo da Rotterdam (1466-1536): umanism cristian e sàtire
Tema prinsipaj La dignità e la libertà dl'òm L'armonìa antra l'òm e la natura La ritrovà autonomìa dla filosofìa rispet a la teologìa La valutassion dl'assion uman-a ant la stòria e la polìtica La reconciliassion antra fé e rason
Eredità e anfluensa La filosofìa rinassimental a l'ha: Preparà la nàssita dla siensa moderna Anfluensà la Arforma protestant Dàit nàssita al métod sientìfich Anspirà la filosofìa polìtica moderna Creà le base për l'Iluminism
Autor amportant Francesco Petrarca (1304-1374) Coluccio Salutati (1331-1406) Leonardo Bruni (1370-1444) Lorenzo Valla (1407-1457) Marsilio Ficino (1433-1499) Giovanni Pico della Mirandola (1463-1494) Pietro Pomponazzi (1462-1525) Nicolò Machiavelli (1469-1527) Thomas More (1478-1535) Erasmo da Rotterdam (1466-1536) Giordano Bruno (1548-1600)
Opere fondamentaj Il Principe ëd Machiavelli (1532) Utopìa ëd Thomas More (1516) Elogio della follia ëd Erasmo da Rotterdam (1511) De hominis dignitate ëd Pico dla Mirandola (1496) De inmenso ëd Giordano Bruno (1591)
Vëdde ëdcò Rinassiment Umanesim Filosofìa medieval Filosofìa moderna Métod sientìfich
Bibliografìa Cassirer, E. Individuo e cosmo nella filosofia del Rinascimento, 1927 Garin, E. L'umanesimo italiano, 1952 Kristeller, P.O. Il pensiero filosofico del Rinascimento, 1964
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI