miniatura|La strutura dël DNA, esempi 'd ridussionism an biologìa molecolar
Ël ridussionism a l'é na posission filosòfica e metodològica ch'a fortiss che ij sistema compless a peulo esse spiegà an termo dij sò component pì sempi. A sosten che le proprietà d'un tut a peulo esse arduvùe a cole ëd soe part.
Definission Ël ridussionism a peul esse definì 'me: Na strategìa d'anvestigassion ch'a serca dë spieghé ij fenòmen compless an termo 'd component elementar La credensa che tute le siense a peulo esse arduvùe a na sola siensa fondamental N'aprossimassion ch'a fortiss che "ël tut a l'é mach la soma ëd soe part" Un programa ch'a serca dë spieghé ij livej pì àut an termo dij livej pì bass
Stòria
Orìgin antiche Demòcrit e l'atomism: la realtà a l'é fàita d'atòm e veuid Aristòtil: crìtica dël ridussionism e ènfasi an sla totalità Mecanism cartesian: la natura com na màchina
Svilup modern René Descartes (1596-1650): ridussionism metodològich Isaac Newton (1643-1727): ridussionism an fìsica Pierre-Simon Laplace (1749-1827): determinism laplacian
Sécol XX Positivismo lògich: programa d'unificassion dle siense Neurisiensa: serca dë spieghé la ment an termo dël servel Genética: ridussion dij fenòmen biologich a la chìmica
Forme 'd ridussionism
Ridussionism metodològich Strategia d'anvestigassion sientìfica Studi dij component për comprende ël tut Pa n'afirmassion metafìsica
Ridussionism metafìsich Afirmassion an sla natura dla realtà Ël mond a l'é realment fàit mach d'element sempi Redussion dl'esse a soe component fundamentaj
Ridussionism epistemològich Teorìa dla conossensa Tuta la conossensa a peul esse arduvùa a conossense base Unificassion dle siense
Aree d'aplicassion
An fìsica Redussion dij fenòmen naturaj a lege fìsiche Serca dle partissele elementar Unificassion dle fòrse fundamentaj
An chìmica Redussion dij fenòmen chìmich a lege fìsiche Tàula periòdica dj'element Spiegassion dle proprietà an termo dë struture atòmiche
An biologìa Redussion dij fenòmen vitaj a process chìmich Spiegassion dl'eredità an termo dël DNA Neurobiològìa: redussion dij process mentaj a process neuraj
An psicològìa Redussion dij process mentaj a process cerebraj Serca dle base neuraj dël comportament Redussion ëd la cossiensa a l'atività dël servel
Argument a favor
Sucess sientìfich Progress an vàire camp grassie al ridussionism Spiegassion unificà dij fenòmen Predission precise
Eficassa metodològica Strategia d'anvestigassion produtiva Përmëtt d'isolé le variàbij Facilità dë sperimentassion
Coerensa Vision unificà dël mond Eliminassion dle spiegassion misteriose Fondassion sòlida për la conossensa
Crìtiche e lìmit
Ël problema dl'emergensa Le proprietà emergente a peulo nen esse predite Ël tut a l'é pì che la soma dle part Neuve qualità ch'a nasso da l'organisassion
La complessità Sistema compless ch'a peulo nen esse arduvù Limit computassionaj Impossibilità pràtica 'd redussion
La specificità dij livej Minca livel d'organisassion a l'ha soe propietà Necessità dë spiegassion a livej diferent Buté an discussion ël redussionism radical
Argument filosòfich Immanuel Kant: limit dla rason uman-a Gestalt psicologìa: ël primat dël tut Sistema teorìa: amportansa dle relassion
Redussionism an filosofìa dla ment
Redussionism materialista Jë stat mentaj a son jë stat cerebraj La ment a l'é ël servel Eliminassion djë stat mentaj
Redussionism funsional Jë stat mentaj a son stat funsionaj Redussion a ròj causaj Indipendensa dal sostrat material
Anti-redussionism John Searle: argument dla stansia cinèisa Thomas Nagel: lòn ch'a l'é esse na ratavlòira? David Chalmers: ël problema difìcil dla cossiensa
Esempi 'd redussion riussìa
La teorìa cinética dij gas Redussion dij fenòmen termodinàmich a la mecànica Spiegassion dla pression e dla temperadura Sucess preditiv
La teorìa dj'ansem Redussion dla matemàtica a la lògica Programa ëd Bertrand Russell e Alfred North Whitehead Limit rivelà dai teorema ëd Gödel
La biologìa molecolar Redussion dij fenòmen ereditari a la chìmica dël DNA Spiegassion dij mecanism ëd base Progress an medzin-a e biotecnologìa
Alternative al redussionism
Olism Enfasi an sla totalità Ël tut a detèrmina le part Amportansa dël contest
Emergentism Acetassion dij livej d'organisassion Proprietà neuve ch'a nasso da l'organisassion Autonomìa relativa dij livej
Sistema teorìa Studi dle relassion antra le part Amportansa dle struture Vision integrà dij sistema
Redussionism contemporani =
Redussionism moderà Acetassion dij limit dël redussionism radical Valorissassion dle spiegassion a livej diferent Apròcc pragmàtich
Redussionism an intelligensa artifissial Serca 'd modelé la ment uman-a Redussion dij process cognitiv a algoritm Lìmit dël redussionism computassional
Amportansa e influensa
An siensa Guida l'arserca sientìfica Përmëtt ëd progress tecnològich Fondament dël métod sientìfich
An filosofìa Debat epistemològich continuà Anfluensa an sla metafìsica Contribù a la filosofìa dla siensa
An educassion Ansegnament dël métod sientìfich Formassion a l'anàlisi Svilup dël pensé crìtich
Vëdde 'dcò Holism Emergentism Filosofìa dla siensa Sistema teorìa Positivism lògich
Arferiment
Bibliografìa Nagel, E., La Strutura dla Siensa, 1961 Churchland, P.S., Neurofilosofìa, 1986 Dupré, J., Ël Disordin dle Còse, 1993
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Epistemologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI