L'utilitarism a l'é na teorìa ética normativa ch'a vàluta la moralità d'un'assion an base a soe conseguense për ël bin pì grand dël pì grand nùmer ëd përson-e. A l'é na forma ëd conseguensialism ch'a identìfica ël bin con la felicità o ël benesse.
Prinsipi fondamentaj L'utilitarism as basa an sj'ideje: Prinsipi ëd l'utilità: N'assion a l'é giusta quand a produv ël pì grand bin për ël pì grand nùmer. Conseguensialism: Mach le conseguense ëd nòstre assion a detèrmino soa moralità. Eudemonism: Ël bin ùltim a l'é la felicità o ël benesse. Universalism: Tute le përson-e a deuvo esse considerà an manera ugual ant ël càlcol ëd l'utilità.
Stòria L'utilitarism a l'ha soe rèis ant ël sécol ch'a fa XVIII: Jeremy Bentham (1748-1832): Fondator. A l'ha formulà ël "càlcol edonista" për misuré ël piasì e 'l dolor. John Stuart Mill (1806-1873): A l'ha arfinà la teorìa, an ëntroduvend la distinsion antra piasì 'd qualità diferente. Henry Sidgwick (1838-1900): A l'ha sistematisà l'utilitarism ant soa euvra "The Methods of Ethics".
Sòrt d'utilitarism Utilitarism d'assion A vàluta minca assion individual an base a soe conseguense. N'assion a l'é giusta s'a produv ël pì grand bin.
Utilitarism ëd régole A vàluta le régole moraj an base a soe conseguense. N'assion a l'é giusta s'a rispeta na régola ch'a massimisa ël bin.
Utilitarism dla preferensa Ël bin a l'é definì an termo ëd sodisfassion dle preferense o dij desider ëd le përson-e.
Utilitarism negativ A concentra soa atension an dzora a la ridussion dij patiment e dël dolor, pitòst che an sl'aument ëd la felicità.
Ël càlcol utilitarista Bentham a proponìa 'd consideré: Antensità dël piasì o dël dolor Durà Sicurëssa o 'nsicurëssa Prossimità o leugnansa Fecondità (capacità 'd generé pì 'd piasì) Purità (assensa 'd dolor mës-cià) Estension (nùmer ëd përson-e tocà)
Crìtiche Le prinsipaj crìtiche a son: Difìcil da apliché: A peul esse complicà fé 'l càlcol ëd tute le conseguense. Ignoré ij dirit: A peul giustifiché d'assion ch'a vìolo ij dirit ëd na minoransa për ël bin dla maggioransa. Problema dij drit estern: As peul pa consideré tute le conseguense 'd n'assion. Demandingness: A ciama tròp a le përson-e, an disendje 'd sempe massimisé ël bin. Pregiudissi vers ël futur: A dà tròp pèis ai benefissi imedià.
Difèise Ij difensor a rëspondo che: A l'é na teorìa motobin pràtica e sensà. A dà 'd rason për preocupesse dël bin ëd tuti. A l'é flessìbil e a peul adatesse a situassion neuve. A évita dogmatism e as basa an sj'efet reaj.
Esempi aplicà Polìtiche pùbliche: Serne le polìtiche ch'a massimiso ël benesse dla società. Ética animal: Consideré patiment ëd tùit j'esse ch'a peulo patì. Ética dl'ambient: Consideré j'efet a longh termo për le generassion future. Decisin médiche: An situassion ëd risorse limità, giuté ël pì grand nùmer.
Utilitarista modern Peter Singer: Aplicassion a l'ética animal e a la povertà global. Derek Parfit: Svilup ëd l'utilitarism për le generassion future. R.M. Hare: Combinassion ëd l'utilitarism con l'anàlisi dël lengagi moral.
Vos corelà Conseguensialism Jeremy Bentham John Stuart Mill Ética normativa Deontologìa Etica dle virtù Etica aplicà
Arferiment
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Ética Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI