miniatura|Mapa dle colònie dij Sivalié 'd Malta Ij Sivalié 'd Malta, an fasson ofissial "Sovran Militar Órdin Ospedalé 'd San Gioann ëd Gerusalem, Rodi e Malta" a l'avio avù dle colònie ant ël neuv Mond për 14 agn, ch'a j'ero ël tentativ ëd batì un amper colonial da part dl'Órdin.
Stòria
Achit L'órdin Ospedalé a l'era nassù a Gerusalem për meisiné ij romé cristian ch'andavo ant la sità santa e l'é armasse për guerneje dël 1099 con la nassita dël regn crosià 'd Gerusalem. Soa sede a l'é stàita armudà da Gerusalem a Acri dël 1187 con la conquista 'd Saladin, peuj a Rodi dal 1310 al 1522, quand l'ìsola a l'é stàita conquistà da Soliman ël Magnìfich e d'apress a un perìod da ramìngher, l'órdin a l'ha avù an cadò l'arcipelagh ëd Malta e la sità 'd Trìpoli da Carl V d'Asburgh. Ij Sivalié a podìo nen meinagé tut e doi, donch dël 1551, Trìpoli a l'é stàita conquistà da l'Imper Otoman.
Lije con la Fransa Ant ël secol ch'a fa 17, tant giovo fieuj dij nòbil fransèis a j'ero antrenà a Malta e a dventavo soens Sivalié 'd Malta. Quand a j'ero vej, a tornavo an Fransa, për travajé coma funsionari. Dontré tra costi a fasìo lor cariere ant le colònie fransèise ant la Mérica, coma l'Acadia e ij Caraib. Un tal De Poincy, sivalié maltèis, governador dij Caraib për la Fransa, a l'avia ancaminasse a governé le 4 ìsole San Cristòfo, San Tromlin, San Martin e Santa Cros (Saint Christopher, Saint Martin, Saint Barthélemy e Saint Croix an fransèis), an fasson assolutista, sensa conté a la Fransa 'd sò pat con Anghiltèra e Pais Bass.
Le colònie La Fransa a vorìa dësblé soe colònie ant ij Caraib, donch De Poincy a l'avia përsoadù ël Gran Magìster De Lascaris, dël 1651, a fasse logé le ìsole coma colònia për l'Órdin e për le possìbile intré conòmiche.
De Poincy, a meinagërà le 4 ìsole fin-a soa mòrt dël 1660, sensa mandé ant la marepatria l'argent ricavà da le colònie, ma sèmper an anvestendlo ant l'ìstesse ìsole.
Ij Sivalié 'd Malta a l'han vendù lor dirit sle ìsole a la Fransa, ch'a era artornà l'ùnica padron-a dël 1665.(it) https://www.youtube.com/watch?v=NIZlwVo9EHg
Autri tentativ A la fin dël secol ch'a fa 18, Étienne-François Turgot a l'ha provà a batì n'autra colònia an Gujan-a Fransèisa, sensa arzultà.(it) http://www.instoria.it/home/colonizzazione_americhe_cavalieri_malta.htm
Ardità lassà dai Sivalié San Tromlin a l'ha bele adess la cros ëd Malta ant l'ansëgna.
Ant la cultura
Le imprèise dij Sivalié 'd Malta a son tratà da la campagna dël videogieugh Age of Empires III ant ël prim at, da l'assedi 'd Malta fàit da Soliman ël Magnìfich dël 1565 a l'ariv dij Sivalié (controlà dal giogador) ant ij Caraib.
Arferiment
Categorìa:Stòria Categorìa:Malta Categorìa:América caraìbica Categorìa:Colònie