As línguas nambiquaras formam uma família de línguas ameríndias do Brasil.
Línguas Língua nambiquara Língua mamaindê Língua sabanê
Classificação Rodrigues (1986) O Nambikwára do Norte compreende quatro dialetos: Tawandê (também conhecido como Tagnaní) Lakondê Mamaindê Nagarotú
O Nambikwára do Sul abrange uma maior variedade, reunida em quatro grupos: Mundúka Nambikwára do Campo Nambikwára do Guaporé Nambikwára do Sararé (também chamado Kabixí)
Camargo (2020) Classificação das línguas Nambikwara segundo Camargo (2020), adaptado de Netto (2018) e de Eberhard (2009): Família linguística Nambikwara Ramo Nambikwara do Norte Grupo Roosevelt Lakondê Latundê Sowaintê Tawandê Grupo Guaporé Mamaindê Negarotê Tawendê Ramo Nambikwara do Sul Manduca Hukuntesú Nensú (Nḛsu) Niyahlosú Siwaisú Campo Halotesú (Halottesu) Kithãulhú Sawentesú Wakalitesú Guaporé Alãntesú Hahãintesú (Háhãiʔtesu) Waikisú Wasúsu (Wasusʔu) Sararé Katitãulhú Ramo Sabanê Sabanê
Vocabulário Vocabulário básico das línguas nambiquaras (Rodrigues 1986):
Português Sabanê Nambikwára do Norte (Mamaindê) Nambikwára do Sul (Kithãulú) dente wi³ wiː³ w’i³ língua paiːl⁴ hen’³ hel’³ ovo no nãː³ nau³ terra nu nũː nu³ criança mais³ wet³ wet³ lombriga y’oː³y’o³ ya³yut’³ yũ³yũn³ fumo hais³ ’et’³ ’et³ você wal⁴ waiː²an³ w’ãin² teu ma⁴ wa⁴ w’ã² arco poːk³ huk’³ hukk’³ branco paːn³ hãn³ hãn³ beber naː⁴ naː² naː² vir maː³ waː² w’ãn² cantar pãiːn³ hain³ hain³
Comparações lexicais Bororo Alguns paralelos lexicais entre o Proto-Nambikwara e o Proto-Bororo (Jolkesky 2016): Português Proto-Nambikwara Proto-Bororo arco *pokˀ *boika flecha/ponta *hauːtˀ ‘flecha’ *oto ‘bico/ponta’ lua *hˀelɤ *ari milho *kajãt Bororo kujada pedra *tˀahˀli *tohori
Aikanã Alguns paralelos lexicais entre o Proto-Nambikwara e o Aikanã (Jolkesky 2016): Português Proto-Nambikwara Aikanã anta *hɤlũːm arɤmɛ cinza/pó/farinha *Cɤnõn -nun ‘pó’; nu ‘farinha’ fígado *pʔil̰ iri osso *soh zu ouvir/orelha *ˀna ‘orelha’ anapa ‘ouvir’ ovo/semente *nau ‘ovo’ zãu ‘semente’ perna *nəik nai ver *ẽːp apa
Irantxe Alguns paralelos lexicais entre o Proto-Nambikwara e o irantxe (Jolkesky 2016): Português Proto-Nambikwara Iranxe algodão/amarrar *kõn ‘algodão’ ʔkũna ‘amarrar’ arco *pokˀ boʔku/poku boca *jouː jaʔa criança *mə̃its maajta ‘filho’ homem *entˀ atina jacaré Sabanê towakali tiwakari maõ Sabanê apipa mĩmã milho *kajãt kuʔrato nariz *amiːts kãmi(hĩ) ombro Mamaindê tapan, Latundê tapawn tapan onça *janãl jũnari orelha/ouvir *ˀna ʔãna ‘ouvir’ pai *wãi majã perna *nəik ʔĩnã/ĩnãkita queimar *tʰəp itapa
Itonama Alguns paralelos lexicais entre o Proto-Nambikwara e o Itonama (Jolkesky 2016):
Português Proto-Nambikwara Itonama abutre Kithãulhu walusˀu waruʔsusu aldeia/clareira Mamaindê naw ‘CLS.clareira’ u-nau ‘aldeia’ árvore *hapiːts abɨte asa *nʔɘiC anuʃe barriga Sabanê amola, mul bunu bom *mɘuli uhmala criança *mə̃its ahmaj-ʔje cupim Mamaindê walan ulala falar *sil o-sine luz/sol Mamaindê pasã ‘luz’ wapaʧˀa ‘sol’ papagaio Sabanê kela okˀere pedra *tʔapal u-pala sentar-se *jauː ʧaʔu- um *kanaːka(nat) u-kˀaʔne ver *ẽːp ʧebe-
Ver também Línguas de Rondônia
Bibliografia
.
Ligações externas Dados lexicais (DiACL) Latundê Mamaindé Sabané