Босня́ци ( ) суть южнославяньскый народ, котрый ся традічно голосить к ісламу і жыє переважно на теріторії Босны і Герцеґовины, як ай в історічнім реґіонї Санджак на граніцї Сербії і Чорной Горы.
Етнонім і термінолоґія В научній літературї, політолоґії і етноґрафії є дуже важно розлишовати меджі етноніном „Босняк“ і політоніном „Босанець“.
Босанець () є обчаньска або реґіонална приналежность. Тот термін означує каждого обывателя Босны і Герцеґовины без огляду на ёго етнічне або реліґійне походжіня (може то быти Хорват, Серб або Босняк). Наопак, Босняк є представитель конкретной етнічной ґрупы (народа), котра мать властну културу, ідентіту і язык і є історічно повязана з ісламсков реліґійнов традіціёв.
Ґеоґрафія і розложіня обывательства Абсолутна векшына Босняків жыє на теріторії сучасной Босны і Герцеґовины, де творять веце як половину обывательства країны (суть сконцентрованы переважно у рамках субєкту Федерації Босны і Герцеґовины). Значна автохтонна комуніта Босняків тыж історічно жыє в реґіонї Санджак, котрый є роздїленый штатної граніцёв меджі южнозападнов Сербіёв і севернов Чорнов Горов.
В резултатї працовной міґрації в 20. сторочу і ніченых воєн на Балканї в 90. роках 20. стороча взникла обровска босняцька діаспора. Найвекшы комуніты в загранічі ся находять в Нїмецьку, Австрії, Турції, Швеції, як ай в Споєных штатах америцькых і Канадї.
Історія Походжіня і ісламізація Етноґенеза Босняків є неоддїлительно повязана із славяньскыма племенами, котры заселили западны Балкан в період раннёго середнёвіку. В період екзістенції середнёвікого Босняньского кралёвства належила значна часть містного обывательства к автокефалній Босняньской церькви, хрістіаньскому пруду, котрый як католицькый Рим, так ай православна Візантія часто поважовали за геретічный (споєный із рухом богомілів).
По добыты Босны Османьсков імперіёв в роцї 1463 зачав довготырваючій процес ісламізації містного славяньского обывательства. Переход на іслам дав містній елітї (бегам) можность заховати сі своє земельне властництво і соціалный статус в новій імперії, а звычайным рольникам – выгнути ся додаточным данём, котрыма было затяжено немусулманьске обывательство. Часом ся іслам став ключовым елементом ідентіты того народа.
Австро-угорьскый договор і Югославія В роцї 1878 перешла справа Босны на основі рїшіня Берліньского конґресу під Австро-Угорьско. В тім часї ся австрійска справа (головно Бенямін фон Каллаі) снажила умело вытворити єднотный „босняцькый народ“, котрый бы загорнув вшыткых обывателїв реґіону, жебы так протидїяла ростучому сербскому і хорватьскому націоналізму. Тота ідея лемже зазнала неуспіху.
В періодї соціалістічной Югославії по Другій світовій войнї не мали Босняци статус самостатного народа. Аж в роцї 1968 їх югославска влада офіціално узнала як самостатну етнічну ґрупу під назвою „Мусулмане“ (з великой буквы, на роздїл од реліґійной прислушности „мусулмане“ з малой буквы). Тот народный статус быв дефінітівно узаконеный в югославскій конштітуції з року 1974.
Босняньска война і сучасность Розпад Югославії вів к кырвавій босняньскій войнї (1992–1995). Босняци зазнали найтяжшы демоґрафічны страты почас того конфлікту, котрый спроваджали масовы чісткы і акты ґеноціды (з котрых найзнамішых є масакер Сребреніцї в юлї 1995). Праві почас войны, в септембрї 1993, было на Першім босняньскім саборї в Сараєві прияти історічны рїшіня о одмітнутю навязаной югославской назвы „Мусулмане“ і навернутя к історічному етноніму „босняк“.
Реліґія і култура Переважна векшына Босняків суть суннітьскы мусулмане, котры належать к ханафітьскій мазгабі (реліґійно-правной школї). Ханафітьска школа, котру на Балкан принесли Османы, ся традічно вызначує релатівнов поміркованостёв і приспособливостёв містным звыкам. Іслам зогравать ключову задачу в захованы народной ідентіты Босняків, лемже уровень реліґійности в сполочности є дуже розмаїтый: од строго практікуючіх мусулманів аж по цалком світьскых людей, про котрых є іслам радше културнов і історічнов дїдовизнов чім каждоденнов практіков.
Култура Босняків є унікатным европскым феноменом – іде о сінтезу славяньскых, османьскых (выходных) і середнёевропскых (австро-угорьскых) традіцій.Bosnia and Herzegovina - Cultural life // Britannica. Тота сінтеза ся ясно проявлює в архітектурї (стары містьскы четвертї із мешітами і оріенталныма торгами коло европской забудовы),Hodžić N. Architectural historical heritage of Austria-Hungary and Ottoman Empire in Sarajevo // FOMOSO. народній кухнї (чевапчічі, бурек, баклава)Traditional Food in Bosnia and Herzegovina // TasteAtlas.Bosnian and Herzegovinian Food // TasteAtlas. і традічній музицї. Візітков босняньской музичної културы є севдалінка – традічна меланхолічна містьска пісня о ласцї, тужбі і душевній боли.Sevdalinka, traditional urban folk song // UNESCO Intangible Cultural Heritage.
Язык Босняци говорять босняньскым языком, котрый є одним із штирёх рівноцїнных літературных штандартів плуріцентрічного сербохорватьского языка. Выходить з выходогерцеґовиньского діалекту штокавского наріча (переважно із єкавсков высловностёв).
Шпеціфічнов чертов босняньской лексікы, котра ю одлишує од сербского і хорватьского штандарту, є значне чісло оріенталізмів – слов турецького, арабского і перзьского походжіння, котры ся дістали до словной засобы в часї надвлады Османьской імперії. Історічно Босняци хосновали на писаня арабского писма – шпеціално управленый арабскый алфавіт про славяньску фонетіку, як ай стару босняньску кіріліцю. Сучасный босняньскый літературный язык офіціално поужывать латиніку, котра є абсолутно домінантна во вшыткых сферах жывота, хоць кіріліця мать тыж конштітучный статус. Нынї є створеный языковый роздїл Вікіпедії тым языком — Босняцька Вікіпедія.
Референції
Катеґорія:Босняци Катеґорія:Южны Славяне Катеґорія:Етнічны ґрупы в Боснї і Герцеґовинї Катеґорія:Народы Европы