Opekotina (lat. -{combustio}-) je vrsta hipertermičke povrede koja može nastati dejstvom električne struje, hemikalija, suve toplote, vrele tečnosti i gasa, zračenja ili trenja. Opekotine na MedlinePlus Preuzeto:19. maj 2009. Opekotine, na WebMD Posećeno:19. maj 2009. Opekotina može biti različite veličine, u zavisnosti od zahvaćene površine tela, različite težine, u zavisnosti od stepena oštećenja tkiva i sa različitim komplikacijama. Oštećenja (u odnosu na površinu tela) mišića, kosti, krvnih sudova i unutrašnjih organa, nastaju kod dubokih opekotina i praćena su jakim bolom zbog povreda živaca. Zavisno o stepenu oštećenja opekotine mogu pratiti brojne potencijalno smrtonosne komplikacije, uključujući šok, infekcije, poremećaj metabolizma elektrolita i poremećaj disanja (kod udahnutih vrelih gasova i para). Brojna fizička oštećenja na površini tela, kao komplikacija opekotina, mogu izazvati ozbiljne psihološke i emocionalne probleme u opečene osobe zbog ožiljaka i deformacija. Generalno je prihvaćen stav da opekotine koje su zahvatile više od 1% površine tela zahtevaju hiruršku obradu i dalje lečenje od strane lekara.
Istorijat Gijom Dipitren (1777-1835) koji je razvio klasifikaciju opekotina po stepenima|мини Prve pisane tragove o opekotinama i nekim od načina njihovog lečenja nalazimo na pećinskim slikama starim više od 3.500 godina. U Egipatskom Smitovom papirusu iz 1500. p. n. e. opisan je način lečenja opekotina primenom obloga od meda i melem od smole. Tokom vekova korišćeni su i mnogi drugi načini lečenja, uključujući upotrebu listova čaja, u Kini o čemu postoje dokumenti iz 600. godine p. n. e. Hipokrat je koristio svinjsku mast i sirće, o čemu postoje zapisi iz 400. godine p. n. e, a Celzus vino i miro 100. godine n.e. Francuski berberin-hirurg, anatom, inovator, jedan od pionira hirurgije, koji je do svoje trinaeste godine bio nepismen i kome su kasnije zabranjivane i spaljivane knjige, Ambroaz Pare, prvi je u 16. veku opisao i razvrstao opekotine prema stepenima težine, Prva bolnica za lečenje opekotina osnovana je 1843. godine u Londonu, Engleska. Razvoj modernog zbrinjavanja opekotina počeo je krajem 19. i početkom 20. veka. Za vreme trajanja Prvog svetskog rata, Henri D. Dejkin i Aleksis Karel razvili su standarde za čišćenje i dezinfekciju opekotina i rana, korišćenjem rastvora natrijum hipohlorita, čime je smrtnost znatno smanjena. Tokom četrdesetih godina 20. veka, ustanovljen je značaj blagovremenog debridmana i presađivanja kože, a otprilike u isto vreme razvijen je i postupak nadoknada tečnosti i formule na osnovu kojih se to radi. Sedamdesetih godina 20. veka istraživači su dokazali značaj hipermetaboličkog stanja do koga dolazi nakon obimnih opekotina.
Epidemiologija мини|Gubitak godina života usled bolesti i povreda korigovan za uticaj požara na 100.000 stanovnika 2004.godine. мини|Globalna distribucija opekotina u 2012. Na globalnom nivou opekotina je jedna od najčešćih termičkih povreda; Posećeno:19.5.2009.. Gotovo da nema osobe koja se kao dete, ali i kasnije, nije opekla na vrelu ringlu šporeta, prosula po sebi vrelo mleko ili kafu i zadobila opekotine; U Sjedinjenim Američkim Državama, oko 2 miliona ljudi se opeče svake godine. Za oko 100.000 opečenih potrebno je bolničko lečenje, a oko 5.000 slučajeva završava se smrtnim ishodom. Godine 1997. u Rusiji opekotine su zabeležene kod 507.600 ljudi. Od opekotina najviše stradaju deca i stariji ljudi. Oko 20% opekotina javlja se kod dece mlađe od pet godina, a većina nastaje prolivanjem vrele tečnosti. Oko 60% opekotina javlja se kod osoba između 18 i 64 godina starosti. Od tog broja oko 10% opekotina javlja se u starijih odraslih osoba, i uglavnom vrelom hranom ili vrelom tečnošću. Muškarci dva put češće zadobijaju opekotine (70%) u odnosu na žene (30%). Oko 67% opekotina nastaje kod kuće, najčešće kod male dece zbog nepažnje roditelja, a kod odraslih u toku rada u kuhinji, za vreme spavanja, pod uticajem alkohola, droge i kod drugih asocijalnih stanja. Veliki broj opekotina nastaje na radu. Učestalost opekotina u industrijskim regijama Ukrajine je; Donetska oblast - 26,4; Zaporožska - 24,3, Luganska - 24,1 na 10 hiljada stanovnika, a u Sjedinjenim Američkim Državama 8% svih opekotina nastaje u toku rada. U Francuskoj, prema -{DHOS}-, u 2005. bilo je oko 400.000 slučajeva opekotina koje su zahtevale medicinsku pomoć;Circulaire DHOS/O4 no 2007-391 du 29 octobre 2007 relative aux activités de soins de traitement des grands brûlés, Direction de l'hospitalisation et de l'organisation des soins. 10.000 opečenih lečeno je bolnički. 3.670 lečeno je u specijalizovanim ustanovama za lečenje opekotina. Godišnji broj smrtnih slučajeva uzrokovan opekotinama je oko 1.000. 70% opekotina u odraslih nastao je nesrećnim slučajem. U svetu, prema izveštaju Svetske zdravstvene organizacije od posledica nastalih opekotinama godišnje umre oko više od 300.000 ljudi. Burns and fires from non-electric domestic appliances in low and middle income countries Part I.],Posećeno: 20.maj2009. Ovaj broj je verovatno podcenjen, jer se većina nesreća u siromašnim zemljama u kojima ne postoji precizna statistika one ne evidentiraju. Kod opsežnih opekotina, javlja se i velika incidenca inhalacionih povreda pluća, koja se kreće do 33%, i visoka smrtnost od 20% do 84%. U prospektivnoj studiji, Dejana Vulovića i Nenada Stepića, „Značaj pravilnog inicijalnog lečenja srednje teških i teških opekotina“, sprovedenoj u Srbiji, u Kliničkom centru “Kragujevac”, Odeljenju za plastičnu i rekonstruktivnu hirurgiju, Vojnomedicinskoj akademiji i Klinici za plastičnu hirurgiju i opekotine, Beograd, analizirano je 547 teških opekotina kod odraslih u periodu od osam godina (1997−2004), kod bolnički lečenih opekotina;
Vrste opekotina Termička povreda se javlja kao rezultat prenosa energije od izvora toplote do tela i zato se na osnovu izvora energije, anatomskog nivoa povrede ili gradacije opekotine u stepenima -{(I, IIa, IIb, III)}- u medicinskoj i drugoj literaturi koriste različita razvrstavanja opekotina. Sve te podele biće prikazane u nastavku teksta. Termičke opekotine мини|Termička opekotina izazvana niskom temperaturom Termičke opekotine izaziva otvoreni plamen (vatra), para, kontakt sa vrućim predmetima, ili vrela tečnost. Ova vrsta opekotine npr vrućim tečnostima ima najveći udeo u strukturi svih opekotina kod dece i starijih osoba.
Karakteristike promena god termičkih opekotina zavise od: Intenziteta zagrevanja tkiva; kod visokih temperatura (> +50 °C), kod niskih temperatura (> od -45 °C). Fizičkih karakteristika termičkih agenasa; čvrsti, tečni, gasoviti. Viskoziteta termičkog agensa Načina prenosa toplote; konvekcija, radijacija, isparavanje. Trajanja zagrevanja ill dužina izlaganja Karakteristika opečene kože i stanja njene zaštite; debljina slojeva kože, odeće i obuće i sl. Doba dana i vremenske prilike (kao metodološka pojava) u momentu nastanka opekotine; sunce, sneg, kiša, vetar. Uzroci i osnovne karakteristike termičkih opekotina Uzroci Karakteristike Plamen Površina zahvaćena plamenom je velika, uglavnom do dubine II stepena. Kod ovih opekotina nije lako ukloniti ostatke izgorele odeće a tkanina koja ostaje u rani kasnije služi kao osnova za razvoj infekcije. Plamen može uticati na oštećenje čula vida ali i gornjih disajnih puteva. Tečnost Površina zahvaćena vrelom tečnošću obično je manja, ali relativno duboka, uglavnom između II i III stepena. Para Površina tela zahvaćena parom je najčešće velika, ali je opekotina relativno plitka. Vrlo često praćena je opekotinama disajnih puteva i očiju. Kontakt sa predmetima i viskoznim materijalima Ove opekotine nastaju kao rezultat kontakta sa kožom toplih predmeta (vruć čvrsti metal, tekući metal, kamen itd.). Javljaju se u 10% svih opekotina. Najčešće su male veličine, dubine do IV stepena. U patogenezi ovih opekotina je koagulacija proteina, ne samo kože nego i potpornog tkiva, vaskularna tromboza (koju prati ishemija), što dovodi do dubokenekroze tkiva. Opekotine mogu nastati i u kontaktu sa pregrejanim mastima, uljima, viskoznim zapaljivim materijama (plastika, smole, katran ili asfalt). Ove opekotine su obično u obliku mrlja, male dubine (obično II-III stepena) na manjem prostoru (jer se ove materije zbog svog viskoziteta ne razlivaju po površini kože i ne apsorbuju kroz kožu), ali se čvrsto drže za spaljenu kožu i teže uklanjaju.
Električne opekotine мини|Električna opekotina мини|Hemijska opekotina oka izazvana natrijum hidroksidom Električne opekotina nastaju direktnim kontaktom sa izvorima električne energije ili grmljavinom.
Ove opekotine karakteriše tačke na telu na kojima je elektricitet ušao i izašao iz tela. Ove opekotine karakteriše prisustvo nekoliko malih opečenih područja ali sa velika dubinom. Posebna opasnost kod ovih opekotina je ako elektricitet na svom putu kroz telo prolazi kroz područje srca.
Broj električnih opekotina je u stalnom porastu sa povećanjem broja izvora električne energije, vezanih za razvoj naučnog i tehnološkog napretka u svetu. Svakako ona povećava udobnost života, ali u isto vreme, stvara veliki rizik za nastanak povreda i opekotina. Na električne opekotine otpada do 8% od svih opekotina. Električna opekotina često je uzrok invalidnosti, a u nekim slučajevima i smrti, što ih svrstava na jedno od prvih mesta po opasnosti.
Električna energija se deli na niske (iz izvora sa naponom do 1.000 -{V}-), i visoke (iz izvora sa naponom većim od 1.000 -{V}-) napone. Opekotine izazvane visokim naponom češće nastaju na radnom mestu i generalno su opasnije, jer nastaju u kombinaciji sa mehaničkih povredama i opekotinama izazvanim paljenjem odeće i okolnih predmeta.
Visoki napon se prostire kroz telo najkraćim putem, što dovodi do težih oštećenja tkiva i organa. Ove povrede su kombinacija oštećenja, sa masivnom nekrozom mišića i unutrašnjih organa. Električna struja prolazi kroz strukture nervnog sistema, što remeti njegove funkcije, i ponekad je praćen gubitkom svesti različitog trajanja sa pratećom retrogradnom amnezijom, konvulzijama, vrtoglavicom, glavoboljom. U nekim slučajevima, javljaju se znaci povećanog intrakranijalnog pritiska (fotofobija, kočenje vrata, epileptiformni napadi, itd). Električne opekotine, Posećeno: 21. maj 2009.
Hemijske opekotine мини|Hemijska opekotina izazvana natrijum hidroksidom
мини|Hemijska opekotina. Žrtva napada kiselinom. Hemijske opekotine uzrokuje kontakt tela sa kućnim ili industrijskim hemikalijama u tečnom, čvrstom ili gasovitom obliku. Prirodne namirnice kao što je ljuta paprika, („-{chili}-“) sadrži supstancu -{„capsicum“}-, koja nadražuje kožu i može izazvati osećaj paljenja ili žarenja identičan opekotinama.
Postoji pet faktora koji određuju obim oštećenja uzrokovan hemijskim agensom:,Preuzeto 21.maj 2009. Jačina hemikalije -koja zavisi od svojstva i kvaliteta hemikalije da stupi u hemijske reakcije sa tkivom u većem ili manjem intenzitetu, Koncentracije hemikalije Prekrivenosti tela odećom ili obućom, Trajanja kontakta sa hemikalijom, Hemijski broj – tj. broj molekula u supstanci.
Najčešće hemijski aktivne materije koje izazivaju hemijske opekotine Uzroci Карактеристике Kiseline Opekotina kiselinama je relativno plitka, jer kiselina izaziva koagulaciju spoljnih slojeva kože ili sluzokože što sprečava njen dalji prodor u dubinu tkiva, i time manju dubinu opekotine. Baze Alkalni, uticaj baza na tkivo je znatno veći od kiselina one prodiru vrlo duboko, jer se ne stvara barijera od zgrušanih proteina, kao što je slučaj kod kiselina. Soli teških metala Opečena površna teškim metalima, izgledom i kliničkom slikom oštećenja slična je onima kod opekotina kiselinom.
Zračenjem izazvane opekotine мини|Opekotina izazvana zračenjem sunca мини|Opekotina izazvana radioaktivnim zračenjem мини|Zračenjem izazvane opekotine po licu u Hirošimi