Robert Domański ps. „Jarach”, „Florian” (ur. 1 stycznia 1925 w Krzywdzie, zm. 1995 w Krakowie) – żołnierz Związku Walki Zbrojnej, Armii Krajowej i Związku Odwetu na Zamojszczyźnie, członek Oddziału Partyzanckiego dowodzonego przez majora Stefana Wyrzykowskiego ps. „Zenon”, dowódca Oddziału Samoobrony Ruchu Oporu Armii Krajowej, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się w rodzinie Bronisława i Marianny z d. Zaczek. Podczas kampanii wrześniowej wraz z ojcem, który był komendantem Policji Państwowej w Jarczowie dotarł do Łucka gdzie dostał się do niewoli sowieckiej. Zwolniony z niewoli w październiku 1939. 9 lutego zaprzysiężony w szeregach ZWZ pod pseudonimem „Jarach”. Od końca 1940 rozpoczął walkę w Związku Odwetu na ZamojszczyźnieM. Bechta, W matni: Z dziejów podziemia niepodległościowego na Podlasiu w latach 1939–1956, Biała Podlaska, 2008, s. 188.. Następnie działał w oddziale pod dowództwem cichociemnego por. Mariana Gołębiewskiego. Na początku roku 1943 walczył w oddziale bojowym pod dowództwem Aleksandra Goldbiaka ps. „Zimny”. Następnie, w maju 1943, objął dowodzenie nad własnym oddziałem dywersji, na terenie II Regionu Armii Krajowej Biała PodlaskaS. Kordaczuk, Podlaskim szlakiem oddziału partyzanckiego „Zenona”, Siedlce 2007, s. 176.. Brał udział m.in. w akcjach ataku na niemiecki pociąg wojskowy (1942), wysadzeniem mostu kolejowego pod Uhnowem. Absolwent Szkoły Podchorążych Piechoty AK.

Uczestniczył w akcji „Burza”, w ramach której jego pluton miał za zadanie, razem z żołnierzami Armii Czerwonej, zdobyć Międzyrzec Podlaski. „W ramach „Burzy” jego oddział został skierowany do oddziałów 34 pułku piechoty AK i brał udział m.in. w walkach z żandarmerią niemiecką pod Ossówką, pod Wygodą, pod Turowem, oraz w wydobyciu rakiety V-2, w akcjach likwidacyjnych, w zasadzie pod Łomazami, w walce pod Kozłami i Janówką, w walkach o Międzyrzec Podlaski”.

Po rozwiązaniu 34 pułku piechoty Armii Krajowej został współorganizatorem Ruchu Oporu AK, przekształconego następnie w Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość. W Oddziale Partyzanckim „Zenona” był dowódcą drużyny minerskiej, a następnie plutonu minerskiego. Dołączył do formacji 31 marca 1944 roku razem z oddziałem liczącym 19 osób.

W czasie służby w Oddziale Partyzanckim „Zenona” Robert Domański „Jarach” dowodził m.in. dwiema akcjami odbicia więźniów. Na rozkaz, miał za zadanie odbić por. Aleksandra Wereszko ps. „Roch”M. Bechta, Oddział Samoobrony ROAK Obwodu Biała Podlaska i Inspektoratu Rejonowego „Północ” por. Roberta Domańskiego („Jarach”, „Florian”), w: Radzyński Rocznik Humanistyczny, tom 2, 2002, s. 195.. 6 października 1944 roku razem z 8 żołnierzami z oddziału dokonał udanego odbicia więźniów z więzienia w Białej Podlaskiej. W akcję zaangażowani byli także pracujący w więzieniu: Tadeusz Barczyński ps. „Baśka” oraz Antoni Samocia ps. „Enka”. Do więzienia została przyniesiona paczka o wymiarach, które nie mieściły się w okienku bramy, co zmusiło strażnika do jej otwarcia. Tadeusz Barczyński ps. „Baśka” oddał strzał w powietrze, nad wdzierającymi się na dziedziniec żołnierzami, pod przewodnictwem „Jaracha”. By odsunąć od siebie podejrzenia współpracy z podziemiem, postrzelił się w rękęS. Kordaczuk, Podlaskim szlakiem oddziału partyzanckiego „Zenona”, Siedlce 2007, s. 35..

Z nocy 8 na 9 marca 1945 roku pod dowództwem Roberta Domańskiego dokonano drugiej akcji odbicia więźniów z więzienia w Białej Podlaskiej, zakończonej powodzeniem. Udało się uwolnić aż 106 więźniówS. Kordaczuk, Podlaskim szlakiem oddziału partyzanckiego „Zenona”, Siedlce 2007, s. 35–36..

W styczniu 1945 Robert Domański otrzymał rozkaz utworzenia Oddziału Samoobrony Ruchu Oporu Armii Krajowej. Formacja działała do października 1945 roku. Jej szeregi w szczytowym momencie, w kwietniu 1945 roku, liczyły aż 140 osób. Byli to w większości żołnierze Armii Krajowej z Kresów Wschodnich. Oddział składał się z pięciu plutonów piechoty podzielonych na drużyny. Każdy pluton posiadał sekcję przeciwpancerną. Od momentu utworzenia Oddziału Samoobrony Ruchu Oporu Armii Krajowej, Robert Domański zaczął posługiwać się pseudonimem „FlorianM. Bechta, Oddział Samoobrony ROAK Obwodu Biała Podlaska i Inspektoratu Rejonowego „Północ” por. Roberta Domańskiego („Jarach”, „Florian”), w: Radzyński Rocznik Humanistyczny, tom 2, 2002, s. 196..

Oddział Samoobrony Ruchu Oporu Armii Krajowej pod dowództwem Roberta Domańskiego przeprowadził szereg akcji dywersyjnych m.in. 9 marca 1945 uwolniono z więzienia w Białej Podlaskiej kolejnych 103 więźniów, 11 marca dokonano rozbrojenia milicjantów na posterunku Cieleśnica czy 19 marca rozbito posterunek milicji w KonstantynowieM. Bechta, Oddział Samoobrony ROAK Obwodu Biała Podlaska i Inspektoratu Rejonowego „Północ” por. Roberta Domańskiego („Jarach”, „Florian”), w: Radzyński Rocznik Humanistyczny, tom 2, 2002, s. 197..

W 1945 Oddział Samoobrony Ruchu Oporu Armii Krajowej został zdemobilizowany. Domański starał się zapewnić swoim żołnierzom środki finansowe, które pozwoliły im zacząć nowe życie.

Po rozwiązaniu Oddziału Samoobrony Ruchu Oporu Armii Krajowej Robert Domański sympatyzował ze Zrzeszeniem Wolność i Niezawisłość. W 1947 ujawnił się w Warszawie. Jesienią tego roku został, wraz z małżonką aresztowany. Po wyjściu na wolność, które nastąpiło w Święta Bożego Narodzenia, przeniósł się do Gdańska. Z powodu niezgody na współpracę z Urzędem Bezpieczeństwa został uznany za „element niepewny” i zmuszony opuścić miasto. Na nowe miejsce zamieszkania wybrał Nową Hutę, gdzie mieszkał do śmierci w 1995 rokuZ. Smółko, Żołnierska historia z happy endem: Robert Domański „Jarach” „Florian” – Wyklęty, który nie dał się zabić, w: We wspólnota dostępne żołnierska historia z happy-endem..

Decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 maja 2021 r. 23 Bialski Batalion Lekkiej Piechoty otrzymał imię por. Roberta Domańskiego ps. „Florian”.

Życie rodzinne Żonaty z Zofią z d. Skrzyńska (ur. 4.11.1924 r. w Adamowie - zm. 2014 r.). Mieli dwóch synów: Leszka Jacka (ur. 1949) i Przemysława Leszka (ur. 1959).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych – dwukrotnie Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami Krzyż Armii Krajowej

Uwagi

Przypisy

Bibliografia M. Bechta, Oddział Samoobrony ROAK Obwodu Biała Podlaska i Inspektoratu Rejonowego „Północ” por. Roberta Domańskiego(„Jarach”, „Florian”) w: Radzyński Rocznik Humanistyczny, tom 2, 2002. M.Bechta, W matni: Z dziejów podziemia niepodległościowego na Podlasiu w latach 1939–1956, Biała Podlaska, 2008. S. Kordaczuk, Podlaskim szlakiem oddziału partyzanckiego „Zenona”, Siedlce, 2007. Z. Smółko, Żołnierska historia z happy endem: Robert Domański „Jarach” „Florian” – Wyklęty, który nie dał się zabić, w: We wspólnota dostępne: żołnierska historia z happy-endem

Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Żołnierze Ruchu Oporu Armii Krajowej Kategoria:Urodzeni w 1925 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Zmarli w 1995 Kategoria:Ludzie urodzeni w Krzywdzie (województwo lubelskie)