thumb|Grób Witolda Wirpszy na nowym cmentarzu na Służewie przy ul. Wałbrzyskiej w Warszawie
Witold Wirpsza (ur. 4 grudnia 1918 w Odessie, zm. 16 września 1985 w Berlinie) – polski poeta, prozaik, krytyk, tłumacz literatury niemieckiej.
Życiorys Pochodził z rodziny szlacheckiej pieczętującej się herbem Odrowąż. Studiował na Wydziale Prawa UW oraz w Wyższej Szkole Muzycznej w klasie fortepianu w Warszawie. Przed wojną koncertował na fortepianie. Jako poeta debiutował w 1935 na łamach „Kuźni Młodych”.
Uczestnik kampanii wrześniowej – bronił Oksywia, w czasie wojny więzień oflagów. Po wyzwoleniu oflagu przez Armię Czerwoną brał udział w bitwie o Berlin.
Po wojnie zamieszkał w Krakowie, później w Warszawie i Szczecinie (1947–1956). W latach 1945–1947 był żołnierzem ludowego Wojska Polskiego. Był m.in. redaktorem tygodnika „Żołnierz Polski”, kierownikiem Wydziału Kultury Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie, redaktorem szczecińskiej rozgłośni Polskiego Radia, członkiem redakcji tygodników „Po Prostu” i „Nowa Kultura”, redaktorem działu germanistycznego w PIW-ie. Laureat nagrody literackiej miasta Szczecina (1955). W latach 1966–1967 przebywał na stypendium w Austrii, a w 1967 w Berlinie Zachodnim jako stypendysta DAAD. Wystąpił z PZPR po Marcu 1968 i w tym samym roku wyjechał na kolejne stypendium do Wiednia, skąd później przeniósł się do Szwajcarii, gdzie wydał Pole, wer bist du? (Polaku, kim jesteś?). Po jej nieprzychylnym przyjęciu w Polsce zdecydował się na emigrację, przyjął obywatelstwo niemieckie i zamieszkał w Berlinie Zachodnim, gdzie prowadził wykłady m.in. o poezji konkretnej na Uniwersytecie Technicznym w Berlinie. Został pochowany pierwotnie na cmentarzu w berlińskim RuhlebenSQUAWS Kultura.. Jego dokumenty i rękopisy zostały przekazane do Książnicy Pomorskiej w Szczecinie.
Autor poezji, opowiadań i powieści. Z żoną Marią Kurecką przetłumaczył Doktora Faustusa Manna.
Witold Wirpsza otrzymał w roku 1967 nagrodę dla tłumaczy.
Ojciec poety i krytyka literackiego Leszka Szarugi (1946–2024) oraz Lidii Wirpszy-Wardzińskiej (1948–2000).
Publikacje Poezja Sonata (1949) Stocznia (1949) Polemiki i pieśni (1951) Dziennik Kożedo (1952) Pisane w kraju (1952) List do żony (1953) Poematy i wiersze wybrane (1956) Z mojego życia (1956) Mały gatunek (1960) Don Juan (1960) Komentarze do fotografii (1962) Drugi opór (1965) Przesądy (1966) Bruchsünden und todstücke (1967) Traktat skłamany (1968) Drei Berliner Gedichte (1976) Prognosen oder Die Naturgeschichte der Drachen (1980) Apoteoza tańca (1985) Liturgia (1985) Faeton (1988) Nowy podręcznik wydajnego zażywania narkotyków (1995) Cząstkowa próba o człowieku i inne wiersze (2005) Spis ludności (2005) Utwory ostatnie (2007)
Powieści Na granicy (1954) Pomarańcze na drutach (1964) Wagary (1970) Sama niewinność (fragmenty w 1978 i 1985, całość 2017)
Zbiory opowiadań Stary tramwaj i inne opowiadania (1955) Morderca (1966)
Eseje Gra znaczeń (1965) Polaku, kim jesteś? (1971) Gra znaczeń, Przerób (2008) (2. wyd.)
Przekłady Hermann Broch Śmierć Wergilego (razem z Marią Kurecką) Johan Huizinga Homo ludens: zabawa jako źródło kultury (razem z Marią Kurecką) Walter Jens Testament Odysa, 1960 Tomasz Mann Doktor Faustus: żywot niemieckiego kompozytora Adriana Leverkühna, opowiedziany przez jego przyjaciela (razem z Marią Kurecką) Fryderyk Schiller Maria Stuart Albert Schweitzer Jan Sebastian Bach (razem z Marią Kurecką) Valerian Tornius Wolfgang Amadé: powieść o Mozarcie (razem z Marią Kurecką)
Przypisy
Bibliografia Lesław Bartelski, Polscy pisarze współcześni 1944-1970, Warszawa 1972
Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Ludzie urodzeni w Odessie Kategoria:Obrońcy Kępy Oksywskiej (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Pisarze socrealiści Kategoria:Pisarze związani z Berlinem Kategoria:Pisarze związani z Odessą Kategoria:Pisarze związani ze Szczecinem Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pisarze związani z Wiedniem Kategoria:Pochowani na nowym cmentarzu na Służewie w Warszawie Kategoria:Polscy artyści socrealizmu Kategoria:Polscy poeci emigracyjni 1939–1989 Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Stypendyści DAAD Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 1985 Kategoria:Żołnierze ludowego Wojska Polskiego