mały|Stanisław Gostkowski (fot. Bogusław Wawrzonek) Stanisław Gostkowski (ur. 1 sierpnia 1948 w Kościerzynie, zm. 28 października 2000 w Warszawie) – polski poeta.
Życiorys Urodził się w Kościerzynie, w domu przy ul. Długiej 17 (wówczas ul. Bieruta; budynek został wyburzony w 2018) jako przedostatnie dziecko Jana (zm. 1992) i Walerii z domu Kropidłowskiej. Miał sześcioro rodzeństwahttp://stanislawgostkowski.pl/index.php#biografia. Ojciec Stanisława Gostkowskiego jeszcze przed wojną był w Kościerzynie lokalnym społecznikiem oraz działaczem Stronnictwa LudowegoZob. Walenty Aleksandrowicz, Ruch Ludowy w Województwie Gdańskim w latach 1945-1949, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1973, s. 26.. W czasie wojny uwięziony w obozie Stutthof, skąd wydostał się w nieustalonych okolicznościach. Do końca wojny ukrywał się przed władzami okupacyjnymi w skrytce we własnym domu.
Stanisław Gostkowski w 1962 ukończył Szkołę Podstawową nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Kościerzynie, zaś w 1966 został absolwentem tamtejszego Liceum Ogólnokształcącego im. Józefa Wybickiego. Wkrótce potem rozpoczął poeta studia polonistyczne w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku i wstąpił do Zrzeszenia Studentów Polskich. W 1967 został zwolniony z odbywania służby wojskowej. W 1970 zwiedził Moskwę, Kijów oraz Krym, przebywając w ZSRR na wycieczce studenckiej. W 1971 ukończył z wynikiem dobrym studia magisterskie – Uniwersytet Gdański, filologia polska. Pracę magisterską pt. Poetycka i prozatorska twórczość Edmunda Puzdrowskiego, obronioną na ocenę bardzo dobrą, napisał pod kierunkiem prof. Andrzeja Bukowskiego.
7 sierpnia 1971 w Kościerzynie poślubił Annę Fajnd (nazwisko jej rodziców brzmiało Fajndt), absolwentkę filologii polskiej UG, w okresie przed podjęciem studiów mieszkającą w Radomiu (ślub kościelny nastąpił 28 sierpnia 1971).
Od 1971 roku był zatrudniony jako kierownik czytelni w bibliotece miejskiej w Kościerzynie. Równolegle był też m.in. wychowawcą w internacie Zespołu Szkół Budowlanych w swoim rodzinnym mieście, także opiekunem młodzieżowych kół literackich przy miejscowym domu kultury.
Od roku 1978 wraz z żoną i synami mieszkał w Gdańsku. Pracował wówczas jako kustosz w Wojewódzkiej i Miejskiej Bibliotece Publicznej im. J. Conrada. Równolegle był przez jakiś czas m.in. wychowawcą w internacie Technikum Łączności w Gdańsku. W czerwcu 1979 poeta otworzył przewód doktorski (studia doktoranckie rozpoczął tuż po zakończeniu studiów). Temat pracy: Twórczość poetów Wybrzeża Gdańskiego po 1945 r., promotor: prof. dr Andrzej Bukowski (dysertacja ta nigdy nie została ukończona, choć jej obszerne fragmenty były publikowane m.in. w prasie). W tym samym roku ukończył z wynikiem bardzo dobrym dwuletnie Zaoczne Podyplomowe Studium Krytyki Artystycznej i Literackiej w zakresie marksistowskiej krytyki artystycznej w Wyższej Szkole Nauk Społecznych przy KC PZPR. Temat pracy, ocenionej na stopień dobry, był następujący: Elementy awangardyzmu i historyzmu w twórczości poetyckiej B. Faca. 27 września 1979 wstąpił do Związku Literatów Polskich.
Od 1985 przebywał na rencie. Podejmował się wówczas różnych zajęć, był m.in. kustoszem w Klubie Pisarza w siedzibie gdańskiego ZLP przy ul. Mariackiej, wychowawcą w internacie Zespołu Szkół Budowlano-Architektonicznych w Gdańsku, w 1992 nauczycielem języka polskiego w Szkole Podstawowej nr 58 im. Kazimierza Sołtysika, w 1993 strażnikiem-konserwatorem parkingu LWSM Morena, w 1997 ochroniarzem w zakładach fosforowych w Wiślince k. Gdańska. W tym samym roku wziął udział w 24-dniowej wymianie pisarzy pomiędzy Gdańskiem i Leningradem – przebywał w Komarowie k. Leningradu (wcześniej, w latach 80., był jako poeta w Rumunii, Uzbekistanie oraz Kazachstanie).
W 1991 trafił po raz pierwszy na odwyk alkoholowy w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w Gdańsku.
W ostatnich latach życia prowadził dość nieuporządkowany tryb życia, zmagając się z licznymi chorobami, m.in. cukrzycą, która doskwierała mu najbardziej. W latach 90. narastały jego liczne zobowiązania finansowe. Wiele czasu spędzał wraz z kolegami „od kieliszka” na tzw. „betonach” – terenie na Osiedlu Morena w dzielnicy Piecki-Migowo (nieopodal Dworu Uphagena), wykorzystywanym do składowania wielkich płyt służących do budowy pobliskich wieżowców.
Zmarł z powodu niewydolności krążeniowo-oddechowej spowodowanej być może śpiączką cukrzycową 28 października 2000 w wieku 52 lat w Domu Literatury w Warszawie, w pok. nr 23, w czasie Warszawskiej Jesieni Poetyckiej. Lekarz stwierdzający jego zgon nie wnioskował o przeprowadzenie sekcji zwłok.
Twórczość Swoje pierwsze poważne kroki w literaturze stawiał pod kierunkiem Tymoteusza Karpowicza, którego twórczość do dzisiaj pozostaje ważną częścią historii rodzimej poezjiZob. „Odra” 1971, nr 1, s. 59-61, następnie „Odra” 1972, nr 3, s. 47-50.
Poezja twórcy związanego z Kościerzyną oraz Gdańskiem, nawiązując do utworów nowofalowych oraz tzw. poezji lingwistycznej, może być obecnie uznawana za prekursorską dla tzw. Nowej Prywatności, choć Gostkowski pozostaje poetą osobnymZob. L. Żuliński, Poetycka ćma wiersza, „Migotania. Gazeta literacka” 2015 nr 3, s. 12-13, zob. też posłowie do tomu pt. Z każdym dniem narasta lęk (autor: A.K. Waśkiewicz). Wciąż czeka na rzetelnego krytyka, który przedstawi i podda ocenie jej całościowy – na tle całej polskiej poezji lat 70. i 80. – obrazZob. P. Kuncewicz, Leksykon polskich pisarzy współczesnych, tom I, Warszawa 1995, s. 283Zob. Poeta jest jak dziecko. Nowe roczniki. Antologia. Wybór i opracowanie Maciej Chrzanowski, Zbigniew Jerzyna, Jerzy Koperski, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1987, s. 117-123..
Debiutował w roku 1967 wierszem Zmęczenie, opublikowanym w lubelskim dwutygodniku „Kamena” (nr 11, s. 3). Następnie w 1968 zmieścił, także w „Kamenie”, utwór pt. Wyznanie (nr 17, s. 8). Wówczas udzielał się w studenckim Klubie Wysepka w czasie organizowanych tam turniejów poetyckichZob. odnośniki do debiutanckich pierwodruków zmieszczone na stronie internetowej poświęconej artyście: https://web.archive.org/web/20190508224810/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/poezje/publikowane.
W 1971 oraz 1972 opublikował, pod auspicjami Tymoteusza Karpowicza, dwa bloki wierszy („Odra” 1971, nr 1, s. 59–61, następnie „Odra” 1972, nr 3, s. 47–50)Zob. https://web.archive.org/web/20190510235929/http://niedoczytania.pl/przedsmak-joanna-roszak-w-cztery-strony-na-raz-portrety-karpowicza-biuro-literackie-1-lipca-2010/, które zapewniły mu literacki rozgłos. Były to jednak publikacje nieco spóźnioneZob. też rozszerzony biogram: www.stanislawgostkowski.pl, poczynione już po śmierci Rafała Wojaczka – niemal rówieśnika Gostkowskiego, w chwili swojego zgonu niekwestionowanego lidera (debiut na łamach „Poezji” już w 1965 r.) wrocławskiej, po krótkim czasie zaś i ogólnopolskiej młodej „mrocznej” poezji.
W 1973 ukazał się arkusz poetycki Gostkowskiego pt. Poświęcenie uczciwości (suplement do „Nowego Wyrazu” nr 8)Zobacz pierwodruk: https://web.archive.org/web/20190508224810/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/poezje/publikowane, w kolejnym roku wydał we Wrocławiu arkusz pt. Razem (wyd. Klub Młodzieży Pracującej Piwnica Świdnicka; wstęp autorstwa Bogusława Kierca oraz Marka Garbali).
W 1974 ukazał się, nakładem Wydawnictwa Morskiego w Gdańsku, debiutancki tom poezji Gostkowskiego pt. Nie chowajcie mnie żyjącego, za który jeszcze wówczas kościerski twórca otrzymał nagrodę Wiatr od Morza (nagroda miesięcznika „Litery” i Klubu Studentów Wybrzeża „Żak”Zob. Dorobek Twórczy pisarzy Wybrzeża Gdańskiego 1945-1980, Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Gdańsku, Gdańsk 1981, s. 80-81.. W tym samym roku został również laureatem Turnieju Jednego Wiersza w czasie Kłodzkiej Wiosny PoetyckiejPierwodruk: https://web.archive.org/web/20190508224809/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/pierwodruki/nie-chowajcie-mnie-1974. W 1975 otrzymał nagrodę Ogólnopolskiego Seminarium Literackiego „Debiuty poetyckie 74” oraz wyróżnienie na X Ogólnopolskim Festiwalu Poezji w Łodzi.
W 1978 wydał tom poezji pt. Wyłącznie twoja osobista sprawa, który ukazał się nakładem Wydawnictwa Morskiego w GdańskuPierwodruk: https://web.archive.org/web/20190508224809/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/pierwodruki/wylacznie-twoja-1978.
W 1980 otrzymał II wyróżnienie za wiersz pt. Cisza w XXI Konkursie Poezji Społecznie Zaangażowanej o Nagrodę Czerwonej RóżyZob. Czerwona Róża 1960-1984. Antologia. Pod redakcją Jerzego Koperskiego, Eugeniusza Kuppera, Andrzeja K. Waśkiewicza, Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1988, s. 225.. W 1983 wydał tom poezji pt. Marsz gladiatorów, który ukazał się nakładem Wydawnictwa MorskiegoPierwodruk: https://web.archive.org/web/20190508224811/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/pierwodruki/marsz-gladiatorow-1983. W kolejnym roku otrzymał Nagrodę „Pierścienia”, przyznawaną przez Klub Studentów Wybrzeża Żak za całokształt twórczości poetyckiej.
W 1989 nakładem Młodzieżowej Agencji Wydawniczej ukazał się tom poezji Stanisława Gostkowskiego pt. Śmierć ma słodki zapachPierwodruk: https://web.archive.org/web/20190508224807/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/pierwodruki/smierc-ma-slodki-zapach-1989. Książka została wydana dzięki staraniom oraz zachętom Andrzeja Krzysztofa Waśkiewicza, gdańskiego krytyka, poety, edytora, który był także redaktorem tomu.
W 1993 wydał pamiątkowy tomik pt. Piekło w serii Biblioteka Rękopisów Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki (także dzięki A.K. Waśkiewiczowi)Pierwodruk: https://web.archive.org/web/20190508224811/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/pierwodruki/pieklo-1993. W 1995 został laureatem Ogólnopolskiego Turnieju Poezji Społecznie Zaangażowanej o Nagrodę Czerwonej Róży.
14 października 1997 spisał testament, powierzając synom majątek i prawa autorskie do swojej twórczości. W 1998 uzyskał czasowe orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy. W tym też roku przebywał po raz drugi na odwyku alkoholowym.
W 1998 opublikował także tom poezji pt. Ja jestem piekłem nie inniPierwodruk: https://web.archive.org/web/20190508224810/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/pierwodruki/ja-jestem-pieklem-1998, który został wydany nakładem Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki. (W stopce redakcyjnej czytamy m.in.: Redakcja, redakcja techniczna i korekta: Andrzej K. Waśkiewicz).
W latach 2006–2010 w Domu Kultury „Morena” im. S. Przybyszewskiej w Gdańsku z inicjatywy poety Wojciecha Borosa oraz przy wsparciu krytyka Andrzeja Krzysztofa Waśkiewicza odbywał się, przeprowadzony czterokrotnie, Konkurs Jednego Wiersza im. Stanisława Gostkowskiego. Wznowiono go w 2013 r. (odbyły się dwie edycje: piąta i szósta – 2013 i w 2014 r. w pubie „LOFT”), od tego czasu nie był już organizowany.
W 2008 nakładem Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki oraz Fundacji Sztuki „Dom Aktora” ukazał się pośmiertny tom nieznanych wcześniej poezji Stanisława Gostkowskiego pt. Z każdym dniem narasta lęk w opracowaniu Andrzeja Krzysztofa WaśkiewiczaPierwodruk: https://web.archive.org/web/20190508224807/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/pierwodruki/z-kazdym-dniem-2008.
Pozostawił obfitą korespondencję, najczęściej kierował swoje listy do Marianny Bocian, poetki z Wrocławia, jak również Bogusława Kierca, poety i aktora. W spuściźnie Gostkowskiego zachowały się także wiadomości od Tymoteusza Karpowicza i innych ważnych postaci polskiej literaturyPierwodruki: https://web.archive.org/web/20190508224812/http://stanislawgostkowski.pl/index.php/pamiatki/korespondencja.