Ulica Eugeniusza Geta-Stankiewicza – ulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście, w jego części nazywanej Nowym Miastem. Łączy ulicę Jana Ewangelisty Purkyniego z placem Polskim i bulwarem Xawerego Dunikowskiego stanowiącym w tym miejscu fragment Promenady Staromiejskiej. Ulica ma 91 m długości.

Historia Na wschód od ulicy usytuowana była cegielnia. Stąd od 1403 r. określana była nazwą by den czigelschewnen czyli Ceglana, podobnie jak pobliski plac Polski, a ówcześnie Ceglarski. Później prawdopodobnie powstały kolejne cegielnie, a także prowadzono wyrób garnków. Z 1372 r. pochodzi wzmianka o sporze między miastem a biskupem o teren tu położony.

Do 1807 r. teren ten położony był w obrębie fortyfikacji miejskich. Znajdowała się tu Brama Ceglarska, która powstała w XIV wieku, kolejno przebudowana w 1535 r., a w 1585 r. wyburzono basteję. Później na wschód od ulicy zbudowano w latach 1586-1589 się Bastion Ceglarski. Od tego roku rozpoczęto ich rozbiórkę, a na północ od ulicy wzdłuż brzegu rzeki Odry urządzono Promenadę Staromiejską, ze wzgórzem widokowym urządzonym na reliktach bastionu, obecnie Wzgórze Polskie, zapewniające widok na panoramę historycznej zabudowy Ostrowa Tumskiego. Z ulicą Garncarską łączyła się nieistniejąca dziś ulica Polska (Polnischegasse, Basteigasse) biegnąca niegdyś do ulicy Bernardyńskiej, zlikwidowana w 1964 r..

Po zachodniej stronie ulicy znajduje się kompleks zabudowy należący dziś do Akademii Sztuk Pięknych, a wcześniej zbudowany dla potrzeb zbudowano Królewskiej Szkoły Sztuki, Budownictwa i Rzemiosła, użytkowany od 1867 r..

Południową oś widokową ulicy zamyka kompleks zabudowy z rotundą, w której eksponowana jest Panorama Racławicka. Jego budowa rozpoczęła się 10.11.1966 r. Autorami projektu byli Ewa Dziekońska i Marek Dziekoński. Autorami zaś samej panoramy byli Jan Styka i Wojciech Kossak, dziś upamiętnieni również w nazwie przylegającej do kompleksu ulicy Jana Styki i Wojciecha Kossaka. Otwarcie ekspozycji z panoramą miało miejsce 1985 r.

Nazwy W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

By den czigelschewnen (Ceglana), od 1403 r. do 1945 r. Garncarska, od 1945 r. do 19.07.2022 r. Eugeniusza Geta-Stankiewicza, od 19.07.2022 r..

Powojenna nazwa ulicy – Garncarska – została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 97 z 31.11.1945 r.. Natomiast współczesna nazwa ulicy – Eugeniusza Geta-Stankiewicza – została ustalona uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 23 czerwca 2022 r. w sprawie zmiany nazwy ulicy na terenie Wrocławia.

Układ drogowy Do ulicy przypisana jest droga gminna numer 105000D o długości 91 m klasy dojazdowej położona na działkach o łącznej powierzchni 785 m2. Ulica biegnie od ulicy Jana Ewangelisty Purkyniego do placu Polskiego. W całości objęta jest strefą ograniczenia prędkości do 30 km/h. Wzdłuż ulicy dopuszczono kontraruch rowerowy.

Ulice powiązane z ulicą Eugeniusza Geta-Stankiewicza: skrzyżowanie: plac Polski deptak: Bulwar Xawerego Dunikowskiego, w ramach Promenady Staromiejskiej skrzyżowanie: ulica Jana Ewangelisty Purkyniego.

Zabudowa i zagospodarowanie Po zachodniej stronie ulicy znajduje się kwartał zabudowy śródmiejskiej z kompleksem budynków Akademii Sztuk Pięknych, o wysokości zabudowy do 27 m. Północny kraniec i wschodnia strona ulicy to tereny zielone placu Polskiego, Promenady Staromiejskiej i Wzgórza Polskiego urządzonego na reliktach Bastionu Ceglarskiego. Znajduje się tu nieużytkowany budynek dawnego szaletu miejskiego. Zaś przy południowym krańcu ulicy za ulicą Jana Ewangelisty Purkyniego znajduje się kompleks zabudowy z rotundą Panoramy Racławickiej.

Ulica położona jest w obszarze znajdującym się na wysokości bezwzględnej pomiędzy 117,5 a 118,5 m n.p.m.. Teren po wschodniej stronie ulicy jest objęty rejonem statystycznym nr 933170, w którym gęstość zaludnienia wynosiła 6389 osób/km² przy 493 osobach zameldowanych, natomiast teren po stronie zachodniej objęty jest rejonem statystycznym nr 933180 w którym gęstość zaludnienia wynosiła 60 osób/km² przy 19 osobach zameldowanych (według stanu na dzień 31.12.2018 r.

Na północ od ulicy położony jest Bulwar Xawerego Dunikowskiego, w ramach Promenady Staromiejskiej, biegnący nad brzegiem rzeki Odry, jej głównego ramienia, w miejscu rozdziału Odry Górnej na dwa zasadnicze ramiona – Odrę Północną i Odrę Południową, w ramach Śródmiejskiego Węzła Wodnego.

Ochrona i zabytki Obszar, na którym położona jest ulica Eugeniusza Geta-Stankiewicza, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII–XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta.

Ochroną konserwatorską objęty jest obszar placu Polskiego. Ochronie podlegają również widoki urbanistyczne: z ulicy Jana Ewangelisty Purkyniego, wzdłuż ulicy Eugeniusza Geta-Stankiewicza w kierunku Odry i z bulwaru na Ostrów Tumski, oraz z ulicy Wincentego Kraińskiego wzdłuż placu Polskiego przez ulicę Eugeniusza Geta-Stankiewicza na Wzgórze Polskie.

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki i inne obiekty historyczne: obiekt, położenie powstanie, nr rej. fotografia strona północna Promenada Staromiejska po 1807 r., projekt 1813 r. (Johann Friedrich Knorr)gez, mpzp 160px strona zachodnia Zespół budynków Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych, obecnie Akademii Sztuk Pięknych, założenia przestrzenneplac Polski 3-4, ulica Andrzeja Frycza-Modrzewskiego 15, 17 lata 1866-1867, 1891 r.brak ochrony Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych – II, obecnie Akademia Sztuk Pięknych – wydziałypl. Polski 3-4 1905 r.brak ochrony zamknięcie osi widokowej w kierunku południowym Zespół budynków "Panoramy Racławickiej" wraz z otoczeniemulica Jana Ewangelisty Purkyniego 11 10.02.1966 r. (rozpoczęcie budowy) – 1969 r.A/2281/464/Wm z dnia 25.11.1991 r.; 16.07.1998 r. (rozszerzenie) 160px strona wschodnia Szalet miejski, obecnie nieużytkowany, ulica Eugeniusza Geta-Stankiewicza około 1910 r.brak ochrony 160px Bastion Ceglarski, od początek XIX wieku - wzgórze widokowe, obecnie Wzgórze Polskie, działka nr 9/1, AM-28, obręb Stare Miasto (plac Polski) 1585 r., XVII wiek (rawelin), XVIII wiek (przebudowy), 2 połowa XVIII wieku (luneta), 1807 r. (prace rozbiórkowe), lata 70.-80. XX wieku (prace renowacyjne)XVI-XVIII wiekA/5260/210 z dnia 30.12.1970 r. 160px

Zobacz też Historia Wrocławia Architektura Wrocławia

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

G