Hedonizm (gr. ἡδονή hedone – „przyjemność, rozkosz”) – pogląd, doktryna, uznająca przyjemność, rozkosz za najwyższe dobro i cel życia, główny motyw ludzkiego postępowania.
Pojęcie Często mylone z epikureizmem, gdzie unikanie cierpienia i bólu jest głównym warunkiem osiągnięcia szczęściaA. Szostek, Hedonizm, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 6, Lublin 1993, kol. 613.T. Biesaga, Hedonizm, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 4, Lublin 2003, s. 272..
Wyróżnia się: hedonizm etyczny hedonizm psychologicznyM. Wnuk, Hedonizm, eudajmonizm oraz przepływ/zaangażowanie jako trzy nurty badań nad szczęściem, „Hygeia Public Health“, 2013, 48 (3), s. 285. hedonizm materialistyczny (hedonistyczny materializm, konsumpcjonizm, konsumeryzm)W. Furmanek, Konsumeryzm, konsumpcjonizm, wyzwania dla edukacji, „Edukacja - Technika - Informatyka“, 1, 2010, s. 13–22.M. Wieczorkowska, Hedonizm współczesnego społeczeństwa konsumpcyjnego, „Annales. Etyka w życiu gospodarczym“, 11, 2008, 2, s. 161–169.
Hedonizmem etycznym określa się pogląd, zgodnie z którym ludzie powinni zmierzać do szczęścia (cudzego lub swojego), bowiem jest to „etycznie dobre”. Hedonizm psychologiczny głosi, iż ludzie pragną szczęścia, nie wskazuje jednak sposobu (oraz rodzaju) jego osiągnięcia. Hedonizm materialistyczny dopatruje się najwyższej lub jedynej wartości w gromadzeniu i zużywaniu dóbr materialnych.
Najstarszą formą hedonizmu jest hedonizm cyrenejski. Jego cechy to: liczy się tylko szczęście „prywatne”, czyli tzw. egoizm indywidualny (doznania innych ludzi są niepoznawalne). szczęście można osiągnąć poprzez chwilowe przyjemności. to, co nazywamy „długotrwałym szczęściem” jest przewagą przyjemności nad bólem. szczęście jest aktywne, tj. jest stanem czynnym umysłu/ducha/duszy, nie polega natomiast na braku cierpienia. ważne są doznania teraźniejsze. To, co było ani to, co będzie, nie ma znaczenia. szczęście musi współgrać z rozumem a osiągalne z radością jest możliwe tylko wtedy, gdy nad nim panujemy. Możemy odstąpić szczęścia bez żalu i bólu.
Hedonizm prezentowany był przez przedstawicieli szkoły filozoficznej założonej w IV wieku p.n.e. przez ucznia Sokratesa, Arystypa z CyrenyA. Gudaniec, Arystyp z Cyreny, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 1, Lublin 2000, s. 357-358.. Później nastąpiły wypaczenia doktryny hedonizmu i szkoła przestała istnieć w III w. p.n.e.
Formą „ewolucyjną” innej odmiany hedonizmu jest utylitaryzmA. Szostek, Hedonizm, [w:] Encyklopedia Katolicka, t.6, Lublin 1993, kol. 614., rozwijany przez brytyjskich filozofów Jeremy’ego Benthama i Johna Stuarta Milla: szczęście wielu ludzi jest ważniejsze niż szczęście jednostkowe; szczęście natychmiastowe powinno zostać „odłożone”, jeśli prowadzi to do większego szczęścia w przyszłości.
Zobacz też Hedone (duch)
Przypisy
Bibliografia T. Biesaga, Hedonizm, [w:] Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 4, Lublin 2003, s. 272–274. A. Szostek, Hedonizm, [w:] Encyklopedia Katolicka, t. 6, Lublin 1993, kol. 613–615.
Linki zewnętrzne
Hedonism , Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-10].
Kategoria:Stanowiska etyczne Kategoria:Filozofia starożytna Kategoria:Psychologia osobowości