Krolloper (pol. „Opera Krolla”) – budynek, niegdyś znajdujący się w Berlinie, w dzielnicy Tiergarten, na obszarze noszącym później nazwę (pol. „Plac Republiki”). Powstał w stylu renesansu biedermeierowskiego w latach 1843–1844 z inicjatywy pruskiego króla Fryderyka Wilhelma IV i przedsiębiorcy jako lokal gastronomiczno-rozrywkowy. Joseph Kroll prowadził ten lokal do swojej śmierci w 1848 roku, zaś po nim interes przejęła jego córka Auguste, która przekształciła lokal w prywatną instytucję teatralną. W 1894 roku budynek nabył właściciel browaru Julius Bötzow, który rok później wydzierżawił obiekt państwowej instytucji teatralnej. W 1896 roku gmach przeszedł na własność skarbu państwa, po czym do 1931 roku służył jako miejsce wystawiania różnych utworów scenicznych, m.in. oper. W okresie od marca 1933 roku do kwietnia 1942 roku w budynku odbywały się posiedzenia niemieckiego parlamentu (Reichstagu), co było następstwem pożaru, jaki strawił siedzibę tego organu w lutym 1933 roku. W 1943 i 1945 roku obiekt uległ zniszczeniu w wyniku działań związanych z II wojną światową, a następnie w 1951 i 1957 roku został rozebrany.
Lokalizacja i nazwy thumb|left|Plan z 1879 roku z położeniem budynku Budynek znajdował się w południowej części berlińskiej dzielnicy Tiergarten, na położonym za Bramą Brandenburską placu do prowadzenia musztry, który w późniejszych czasach nazwano Königsplatz (pol. „Plac Królewski”) i który od 1948 roku nosi nazwę (pol. „Plac Republiki”).
Wobec gmachu i prowadzonej w nim działalności stosowano na przestrzeni lat następujące nazwy: Krolls Wintergarten (pol. „Ogród zimowy Krolla”), Krolls Etablissement (pol. „Lokal Krolla”), Neues Königliches Operntheater (pol. „Nowy Królewski Teatr Operowy”), Neue Oper am Königsplatz (pol. „Nowa Opera przy Königsplatz”), Staatsoper am Platz der Republik (pol. „Opera Państwowa przy Platz der Republik”), Republikoper (pol. „Opera Republiki”), Krolloper lub Kroll-Oper (pol. „Opera Krolla”) oraz Krolls Garten lub Kroll-Garten (pol. „Ogród Krolla”). Jednak berlińczycy przeważnie używali wobec obiektu prostego określenia Kroll.
Historia Powstanie i działalność Krollów Historia budynku ma swój początek we wrześniu 1841 roku. Wówczas to pruski król Fryderyk Wilhelm IV przebywał we Wrocławiu i jadł obiad w tamtejszej restauracji Wintergarten. Wizyta w restauracji tak bardzo mu się podobała, że zaoferował jej zarządcy przybycie do Berlina i zbudowanie tam jeszcze większego lokalu gastronomicznego. Mając zapewnioną specjalną ochronę ze strony Hohenzollernów (powierzenie darmowej działki budowlanej), Kroll wniósł wymagany kapitał początkowy w wysokości 30 tysięcy talarów i wyjechał do Berlina. Na miejscu z mieszanymi uczuciami obejrzał teren planowanej inwestycji, którym był od dawna nieużywany, pokryty piaskiem i porośnięty chwastami plac do prowadzenia musztry, położony na skraju dzielnicy Tiergarten za Bramą Brandenburską i zwyczajowo nazywany przez berlińczyków „Saharą”.
Do stworzenia projektu lokalu gastronomicznego Fryderyk Wilhelm IV zaangażował trzech architektów: Ludwiga Persiusa, Carla Ferdinanda Langhansa i . Podczas krótkiego, dziesięciomiesięcznego okresu budowy wzniesiono monumentalny, przypominający zamek budynek w stylu brandenburskiego renesansu biedermeierowskiego, składający się z podwyższonej, dwukondygnacyjnej części środkowej i dwóch podłużnych skrzydeł uzupełnionych różnymi obiektami zewnętrznymi. Mogący pomieścić 5 tysięcy osób gmach był wyposażony w oświetlenie gazowe i posiadał dwa ogrody zimowe, 14 sal balowych, trzy duże sale oraz szczególnie okazałą Salę Królewską (niem. Königssaal) z lożami oraz balkonami. Budynek został otwarty 15 lutego 1844 roku – z tej okazji zorganizowano wystawny bal, na którym bawiła się największa możliwa liczba gości, jaką obiekt mógł pomieścić. W latach 1845–1846 dokonano pod kierownictwem architekta krajobrazu i ogrodów Petera Josepha Lennégo przekształcenia placu do prowadzenia musztry w plac do organizowania parad. Później placowi nadano nazwę Königsplatz, zaś w latach 1864–1873 zbudowano na nim Siegessäule celem upamiętnienia zwycięstwa Królestwa Prus w wojnie z Danią w 1864 roku.
W nowo powstałym lokalu Joseph Kroll organizował reklamowane rozwieszanymi na berlińskich ulicach plakatami różne wydarzenia rozrywkowe, takie jak włoskie noce, chińskie noce, loterie, bale maskowe czy wystawy bożonarodzeniowe. Sprowadził także z Wiednia specjalizującego się w walcach kompozytora Johanna Straussa, jednak ten szybko zauważył, że „sztuka uwodzenia charakteryzująca jego tańce może mieć mało wspólnego z berlińską naturą”, toteż wrócił wraz ze swoim zespołem do rodzinnego miasta.
Gdy w styczniu 1848 roku Joseph Kroll zmarł z powodu choroby wątroby, zarządzanie obiektem przejęła najstarsza z jego czterech córek – Auguste. Chcąc odciąć się od „groteskowych teatraliów” swojego ojca, rozpoczęła starania o uzyskanie koncesji na organizację przedstawień teatralnych w budynku. Auguste Kroll zbudowała podium w Sali Królewskiej, a także zaangażowała pochodzącego z Erfurtu reżysera teatralnego Böttnera, który kładł nacisk na reżim muzyczny i oprócz niezbędnych komedii oraz przedstawień scenicznych o lokalnym charakterze wystawiał także wielkie opery – przykładem tego są wykonane w pierwszym sezonie w 1850 roku opery Marta albo jarmark w Richmondzie Friedricha von Flotowa, Córka pułku Gaetana Donizettiego, Biała dama François-Adriena Boieldieua i Cyrulik sewilski Gioacchina Rossiniego. Było to całkiem poważne przedsięwzięcie z uwagi na fakt, że orkiestra składała się tylko z 36 osób. Niedługo później Auguste Kroll zakontraktowała w prowadzonej przez siebie instytucji kompozytora Alberta Lortzinga, który przenosił się z teatru do teatru i żył w biedzie pomimo sukcesów, jakie odniosły jego opery. Lortzing wystawił w budynku trzy opery: , (w gmachu Auguste Kroll miała swoją berlińską premierę) i , do której próbę przeprowadzono pod kierownictwem Böttnera 12 października 1850 roku i którą odegrano trzy dni później podczas uroczystości z okazji urodzin króla Fryderyka Wilhelma IV. Z uwagi na trudną sytuację finansową działalności Auguste Kroll kompozytor za przedstawienia nie otrzymał żadnych tantiem ani honorarium. 21 stycznia 1851 roku zmarł w całkowitej biedzie.
1 lutego 1851 roku budynek został strawiony przez pożar, z którego ocalał tylko ogród i teatr letni. Dzięki wynoszącemu 80 tysięcy talarów odszkodowaniu z ubezpieczenia przeciwpożarowego Auguste Kroll niezwłocznie rozpoczęła odbudowę. Nadzorowane przez mistrza budowlanego Eduarda Titza prace budowlane trwały rok. Budynek dostał nowe wyposażenie, które było bardziej wystawne od tego sprzed pożaru. W 1852 roku instytucja w budynku została otwarta, po czym w krótkim odstępie czasu na wszystkich scenach obiektu wystawiono 57 komedii i 12 oper, a ponadto zorganizowano gościnne występy i koncerty zespołu Auguste Kroll. Kapelmistrzem zespołu został młody węgierski skrzypek i dyrygent Jakob Engel, który tymczasowo zatrzymał się w Berlinie podczas podróży z Wiednia do Petersburga. Niedługo później Engel i Kroll zakochali się w sobie, zaś w 1853 roku wzięli ślub. Jakob Engel, którego wkrótce zaczęto nazywać „Aniołem Kroll” (engel to w j. niem. „anioł”), postawił na muzykę wysokich lotów. Oprócz sprawdzonych oper autorstwa Alberta Lortzinga, Daniela Aubera i Gaetana Donizettiego próbował ugruntować serię operową w budynku Kroll za pomocą Otella Gioacchina Rossiniego, a także odważył się skorzystać z kompozycji Richarda Wagnera – na letnich koncertach muzycy Engela grali uwertury i marsze z Tannhäusera i Lohengrina. thumb|Budynek około 1850 roku Pomimo znacznych wysiłków, jakie Engel wkładał w wykonywanie swoich obowiązków, działalność operowa w budynku przy Königsplatz nie funkcjonowała właściwie pod względem finansowym. Z powodu trudności ekonomicznych w 1855 roku obiekt został zamknięty, a następnie sprzedany głównemu wierzycielowi. Nowy właściciel popadł w tarapaty finansowe i musiał wystawić nieruchomość na przymusową licytację w 1862 roku. Obiekt o wartości wycenionej na około 280 tysięcy talarów trafił do tego, który zaoferował najwyższą cenę. A oferującym najwyższą cenę był, ku ogólnemu zaskoczeniu, Jakob Engel, który wystąpił z ofertą wynoszącą 109 tysięcy talarów – nikt nie wiedział dokładnie, jak udało mu się zebrać taką kwotę. Tym sposobem budynek po siedmiu latach wrócił do rodziny Kroll/Engel. Jakob Engel mając na uwadze doświadczenia sprzed 1855 roku trzymał się z daleka od kosztownych inscenizacji operowych – zamiast nich organizował w gmachu wystawy bożonarodzeniowe, koncerty promenadowe i bale. Niemniej jednak dręczyły go problemy finansowe. Od czasu wprowadzenia swobody działalności gospodarczej w 1869 roku przymus posiadania koncesji przestał istnieć, co spowodowało wysyp różnych prywatnych przedsiębiorstw. Działalność Kroll i Engela straciła swoją wyłączność. Po śmierci Jacoba Engela w 1888 roku, kierownictwo przejął jego syn, który jednak wkrótce stracił zainteresowanie tą działalnością. W 1894 roku rozpoczęto negocjacje dotyczące sprzedaży budynku z właścicielem browaru Juliusem Bötzowem, zaś niedługo później syn Jacoba Engela i Auguste Kroll przeprowadził się wraz z matką do Nowego Jorku, gdzie Auguste zmarła w 1907 roku.
Siedziba państwowej instytucji teatralnej thumb|Budynek na pocztówce z 1900 roku Po nabyciu budynku Krollów Julius Bötzow urządził w nim restaurację okazjonalnie organizującą wydarzenia koncertowe. Jednak działalność ta nie przynosiła mu zadowalających dochodów, w związku z czym w 1895 roku podpisał umowę dzierżawy gmachu z instytucją Königliche Schauspiele (pol. „Królewskie Przedstawienia”), dzięki czemu od sierpnia tego roku obiekt znów był miejscem wystawiania oper. Dyrektor Königliche Schauspiele nakłonił Bötzowa do powierzenia całej nieruchomości pruskiemu skarbowi państwa za 2,5 miliona marek – doszło do tego w kwietniu 1896 roku. Hochberg zyskał budynek pomocniczy dla opery przy Unter den Linden (Lindenoper), która, mając 1,5 tysięcy miejsc, stopniowo stawała się zbyt mała. Nadał on obiektowi nazwę Neues Königliches Opernhaus (pol. „Nowy Królewski Dom Operowy”) i wykorzystał jako budynek tymczasowy do organizowania przedstawień operowych w czasie przebudowy Schauspielhausu i Lindenoper prowadzonej w latach 1904–1905.
W 1909 roku pruskie władze zaczęły planować budowę nowego Cesarskiego Domu Operowego (niem. Kaiserliches Opernhaus). Na prośbę Ministerstwa Pracy Ludwig Hoffmann, członek berlińskiej Miejskiej Rady Budownictwa (niem. Berliner Stadtbaurat), pod koniec 1913 roku przygotował pierwsze projekty. W 1914 roku pruska Izba Deputowanych przyznała pierwszą ratę wymaganych środków finansowych na inwestycję, po czym niedługo później rozpoczęto rozbiórkę budynku Krollów, którą po kilku tygodniach wstrzymał wybuch I wojny światowej. Od 1915 roku organizacja Zentralsammelstelle der Reichswollwochen magazynowała na obszarze budynku wełnę i szmaty. Pomieszczenia obiektu były również wykorzystywane jako lazaret.