mały|Rodzimowiercy zebrani na obchodach Dnia Peruna w Świątyni Ognia Swarożyca należącej do Związku Słowiańskich Wspólnot Rodzimej Wiary w Krasotince w obwodzie kałuskim w Rosji. mały|Ołtarz rodzimowierczy przygotowany na obchody Szczodrych Godów Rodzimowierstwo słowiańskie, rzadziej słowianowierstwo lub słowiańskie neopogaństwo – współcześnie praktykowana religia oparta na duchowości i mitologii ludów słowiańskich, przez religioznawców klasyfikowana jako religia etnicznahttps://web.archive.org/web/20170707165302/http://www.svevlad.org.rs/rodoved_files/petrovic_qualification%20_of_slavic_rodnovery_in_scientific_literature.pdf oraz nowy ruch religijny. Nie posiada nadrzędnej struktury ani akceptowanej władzy religijnej, a także cechuje się sporą różnorodnością w kwestiach wiary i praktyki.

W warstwie teologicznej rodzimowierstwo najczęściej przyjmuje panteizm i politeizm – kult licznych bogów i przodków, a także natury postrzeganej przez pryzmat słowiańskiej kultury. Swoje wierzenia i praktyki rodzimowiercy opierają na materiałach historycznych, archeologicznych i etnograficznych dotyczących religii Słowian oraz zachowanych obyczajach lokalnych społeczności, choć zdarzają się odejścia od tej reguły. Niektóre grupy rodzimowiercze adaptują również elementy hinduizmu i historycznej religii wedyjskiej, a także wywodzące się z wierzeń dawnych plemion zamieszkujących tereny Słowiańszczyzny przed osadnictwem słowiańskim (lub z tym osadnictwem się przenikającymi), jak ludność germańska, bałtyjska (Prusowie) czy nawet celtycka.

Główne założenia wyznaniowe

Religioznawcy klasyfikują rodzimowierstwo słowiańskie jako religię neopogańską, a także jako nowy ruch religijny. Ruch nie posiada żadnej nadrzędnej struktury ani powszechnie akceptowanego autorytetu religijnego, a w swoich ramach dopuszcza się różnorodność pod względem wiary i praktyki. Socjolog religii Kaarina Aitamurto wskazuje na to, że rodzimowierstwo słowiańskie jest na tyle heterogeniczne, że można je postrzegać nie jako pojedynczą religię, ale jako „termin nadrzędny obejmujący różne formy religijności”.thumb|Drewniany posąg Peruna, ustawiony przez ukraińskich rodzimowierców w Kijowie w 2009 roku. Zniszczony w 2012 roku przez nieznanych sprawców.Religioznawca Aleksiej Gajdukow zdefiniował „neopogaństwo słowiańskie” jako termin odnoszący się do „wszystkich quasi-religijnych, politycznych, ideologicznych i filozoficznych systemów opartych na rekonstrukcji i interpretacji przedchrześcijańskich tradycji słowiańskich”. Inny religioznawca, Adrian Iwakhiw definiuje rodzimowierstwo jako ruch, który „nawiązuje do przedchrześcijańskich wierzeń i praktyk starożytnych ludów słowiańskich”, podczas gdy według historyka i etnologa Victora A. Schnirelmanna, rodzimowiercy przedstawiają się jako „wyznawcy prawdziwego przedchrześcijańskiego słowiańskiego, rosyjskiego lub słowiańsko-aryjskiego pogaństwa”.

Niektórzy zaangażowani unikają nazywania swojego systemu wierzeń „pogaństwem” lub „religią”. Wielu rodzimowierców słowiańskich określa swój system wierzeń bardziej jako „religia etniczna”; organizacje słowianowiercze były współodpowiedzialne za ustanowienie Światowego Kongresu Religii Etnicznych. Użycie tego terminu sugeruje, że religia jest zarezerwowana dla określonej grupy etnicznej. Niektórzy praktykujący uważają „religię etniczną” za termin równoznaczny z „wiarą rodzimą”; z kolei inni dokonują rozróżnienia między tymi dwoma pojęciami. Jednocześnie niektórzy działacze rodzimowierczy unikają w ogóle nazywania swojego systemu wierzeń „religią” czy też „pogaństwem”. Laruelle podkreślił, że rodzimowierstwo „niekoniecznie można zdefiniować jako religię w ścisłym tego słowa znaczeniu”; niektórzy wyznawcy wolą definiować ją jako „duchowość”, „mądrość” lub „filozofię” czy „wizję świata”.

Według Schnirelmanna, to właśnie urzędowy naukowy ateizm Związku Radzieckiego, który znacznie osłabił infrastrukturę religii uniwersalistycznych, w połączeniu z nastrojami anty-zachodnimi i badaniami intelektualistów nad starożytną „wedyjską” religią Rosji, utorował drogę do rozwoju rodzimowierstwa i innych nowoczesnych kultów pogańskich w Europie Wschodniej. Po upadku Związku Radzieckiego, dążenie do rodzimowierstwa wkrótce przekształciło się w duchową kultywację organicznych społeczności ludowych w obliczu tego, co rodzimowiercy uważają za obce kosmopolityczne siły, które napędzają globalną asymilację (które nazywają „mono-ideologiami”), reprezentowanymi przede wszystkim przez religie abrahamowe. W rosyjskim środowisku intelektualnym rodzimowierstwo zwykle przedstawia się jako nośnik ideologii „”, która według własnej analizy historycznej rodzimowierców ma zastąpić mono-ideologie, których ostateczne bankructwo obserwuje obecnie świat. Rozwój podobnych ruchów idzie zauważyć się także na terenie Ukrainy czy Polski, czego przykładem mogą być środowiska skupione wokół teorii Wielkiej Lechii.

Rodzimowierstwo jako nowa synteza Schnirelmann stwierdził, że rodzimowierstwo w rzeczywistości nie stanowi „ odbudowy jakiejkolwiek religii przedchrześcijańskiej jako takiej”. Opisuje on ten ruch raczej jako „sztucznie zbudowany przez miejskich intelektualistów, którzy wykorzystują fragmenty wczesnych przedchrześcijańskich wierzeń i obrzędów lokalnych w celu przywrócenia narodowej duchowości”. W ten sposób rodzimowierstwo bywa rozumiane - przynajmniej częściowo - jako tradycja wynaleziona lub forma folkloryzmu. Simpson zauważył, mówiąc o specyficznym kontekście Polski, że w przeciwieństwie do historycznych wierzeń słowiańskich, które były nieodłączną częścią codziennego życia ich społeczeństwa, wielu współczesnych rodzimowierców żyjących w Polsce opracowuje nowe formy organizacji społecznej, które odróżniają ich od ustalonego społeczeństwa. Tekstowe dowody na istnienie historycznej religii słowiańskiej są skąpe, zostały opracowane przez chrześcijańskich pisarzy wrogich opisywanym systemom i zazwyczaj są otwarte na wiele interpretacji.

Rozwijając rodzimowierstwo słowiańskie, wielu wyznawców sięgają do źródeł dotyczących historycznej religii ludów słowiańskich, a także elementów zaczerpniętych z późniejszego słowiańskiego folkloru czy pochodzących od społeczności niesłowiańskich. Wśród wpływów zewnętrznych można wyszczególnić przekonania i praktyki zaczerpnięte z między innymi hinduizmu, buddyzmu, zaratusztrianizmu, rodzimowierstwa germańskiego, syberyjskiego szamanizmu, a także idee pochodzące z różnych form ezoteryzmu, w tym między innymi teozofii, etnocentryzmu czy volkizmu. Rzadziej wpływy obejmują także teksty takie jak Księga Welesa, pretendujące do miana oryginalnych źródeł historycznej religii Słowian, lecz identyfikowanych jako falsyfikaty. Pomimo tego wielu rodzimowierców nie uznaje synkretyzmu, zamiast tego obierając wyraźnie antysynkretyczną postawę i podkreślając potrzebę zachowania „czystości” religii, a tym samym utrzymania jej „autentyczności”. Niektórzy rodzimowiercy są świadomi, że ich wierzenia syntezę różnych wierzeń i źródeł, a to co zostało wiadomo na temat przedchrześcijańskich słowiańskich wierzeń jest fragmentaryczne, a zatem rekonstrukcja wymaga też pewnej innowacji i dostosowania do nowoczesności.

Wierzenia ludowe i dwuwierstwo Organizując swoje wierzenia i praktyki, rodzimowiercy słowiańscy przyjmują elementy udokumentowanej kultury ludowej, w tym pochodzące z XIX- i XX-wiecznych zapisów etnograficznych. Za takim działaniem stoi argumentacja, że słowiańskie praktyki ludowe reprezentują często tak zwane „”, a więc kultywowanie przedchrześcijańskich wierzeń i praktyk równolegle do chrześcijaństwa. Koncepcja ta była szczególnie popularna wśród XIX-wiecznych etnografów będących pod wpływem romantyzmu i zachowała szeroką popularność w całej Europie Wschodniej, choć w ostatnich czasach została poddana krytyce. Ludowe chrześcijaństwo na Słowiańszczyźnie znajdowało się pod wpływem rdzennych wierzeń i praktyk, odkąd zostało ustanowione w średniowieczu; owe wierzenia ludowe zmieniały się znacznie w ciągu wieków. Zgodnie z tym faktem współcześni słowianowiercy deklarują, że ich wiara jest kontynuacją żywej tradycjizobacz .

Zdaniem Iwachowa, pomimo intensywnych wysiłków chrześcijańskiej administracji chrystianizacja Słowian, a zwłaszcza Rosjan, przebiegała bardzo powoli i doprowadziła do „gruntownej syntezy elementów pogańskich i chrześcijańskich", widocznej na przykład w adaptacjach bogów jako chrześcijańskich świętych (Perun jako święty Eliasz, Weles jako święty Błażej i Jaryło jako święty Jerzy) oraz w nakładaniu się świąt chrześcijańskich na pogańskie. Badaczka rosyjskiej religii ludowej Linda J. Iwanicz przytacza badania etnograficzne dokumentujące istnienie całych wiosek kultywujących wierzenia etniczne jeszcze na przełomie XIX i XX w., czy to w czystej postaci, czy pod powierzchowną osłoną chrześcijaństwa. Według niej przypadek Rosji jest wyjątkowy w porównaniu z Europą Zachodnią, ponieważ Rosja nie miała do czynienia z intelektualnymi wstrząsami renesansu, reformacją, czy innymi ruchami, które poważnie osłabiły duchowość ludową w krajach, których dotyczyły. Z kolei polski historyk Paweł Jasienica podaje przypadek zarejestrowania czysto pogańskiej obrzędowości w 1937 r. na Opolszczyźnie. mały|Symbole rodzimowiercze. Od lewej: kołowrót, ręce boga, symbol Peruna, symbol Welesa

Symbolika thumb|Zawieszka w kształcie topora, rodzimowierczy amulet – symbol boga PerunaNajczęściej używanymi symbolami religijnymi rodzimowierców słowiańskich są przypisywane kulturze przeworskiej "Ręce Boga" oraz tak zwane słoneczko (zwane również kołowrotem), będące wariantem podwójnej swastyki. Słoneczko jest symbolem szczególnie preferowanym przez wschodniosłowiańskich rodzimowierców (żaden z polskich zarejestrowanych związków wyznaniowych bezpośrednio się do niego nie odwołuje). Symbol ten ma reprezentować całość, ostateczne źródło odnowy, ład kosmiczny i cztery główne kierunki. Według badań Borysa Rybakowa symbole wiru i koła, reprezentowane również przez takie wzory, jak „sześciopłatkowa róża wewnątrz koła” i „znak piorunowy” (gromowoj znak), były nadal rzeźbione w ramach tradycji ludowych północnej Rosji aż do XIX wieku. Współczesny deseń symbolu słoneczka używanego przez rodzimowierców słowiańskich w Polsce pojawił się już w drzeworytach wyprodukowanych w latach dwudziestych przez Stanisława Jakubowskiego Ilustracje prac Jakubowskiego.

Terminologia Rodzimowierstwo Termin "rodzimowierstwo" jest zaadaptowany z słowiańskich sformułowań, a jego odmiany są także używane w innych językach słowiańskich, na przykład w języku ukraińskim brzmi ono ridnowirstwo lub ridnowerija, w języku rosyjskim rodnowerje, zaś w języku czeskim rodnověří. W języku angielskim funkcjonuje określenie "rodnovery", które określa ogół społeczności neopogańskich oraz praktykujących odwołujących się do słowiańskich wierzeń. Ów termin pochodzi od prasłowiańskich słów rod, które oznaczają coś „rdzennego”, „przodka”, "tubylca" i „mieszkańca”, a także „rodzaj”, „pokolenie”, „krewnego”, „rasę” (np. rosyjskie rodnaja lub rodnoj czy polskie rodzina albo rodak); oraz wera, co oznacza „wiarę”, „religię”, "wierzyć", "wierzenie". W ramach ruchu był on również stosowany do definiowania samej społeczności praktykujących Rodzimą Wiarę jako wybranej grupy. Określenia te ma różną historię i skojarzenia w każdym z języków słowiańskich, w których się pojawia. W Polsce terminy te były początkowo stosowane także do innych współczesnych religii pogańskich grup niesłowiańskich - na przykład w języku polskim romuva była określana jako rodzimowierstwo litewskie, asatru (bądź heathenry) bywało nazywane rodzimowierstwem germańskim, a neopogaństwo celtyckie istniało jako rodzimowierstwo celtyckie jednak „obecnie, zwłaszcza jeśli pisze się [to] wielką literą, termin ten jest rozumiany przede wszystkim jako określenie Rodzimej Wiary Słowiańskiej”.