Walerian Lachnitt, ps. il – wal, w-itt, wal (ur. 27 listopada 1913 w Chrzanowie, zm. 3 marca 1982 w Gdańsku) – polski reżyser, dyrektor teatrów i recenzent teatralny.
Życiorys Urodził się w rodzinie Eugeniusza (1886–1966), radcy skarbowego, i Marii z domu Kalwas. Ukończył Gimnazjum św. Jacka w Krakowie, następnie w 1936 Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego, uzyskując dyplom magistra filozofii i polonistyki. Już w tym okresie publikował recenzje teatralne do pisma akademickiego „Nasz Wyraz”, związany z wieloma pismami krakowskimi, Radiem Kraków i z akademickim kołem literacko-artystycznym „Litart”. Recenzje publikował m.in. w „Asie”, „Kulturze”, „Kurierze Literacko-Naukowym” i „Trybunie Literatów”. W latach 1937–1939 pracował w Oddziale Towarzystw Księgowo-Kolejowych „Ruch” w Krakowie.
Jako kapral-podchorąży brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Przez Zaleszczyki przedostał się na Węgry, internowany w obozach w Kisbodak i w Magyarsas (obecnie Zemplínske Jastrabie na Słowacji), następnie przebywał w niemieckich obozach jenieckich w Kaisersteinbruch (obecnie Słowacja), Villingen (Bawaria) i Fallingbosell (Saksonia). Po wyzwoleniu przez Brytyjczyków był intendentem Szpitala Polskiego w Meppen pod Lubeką, skąd wiosną (statkiem z Lubeki) wrócił do Polski.
Po II wojnie światowej jego teksty drukowały m.in. Ilustrowany Kurier Polski, Życie i Kultura. Od marca 1946 pracował w redakcji literackiej Polskiego Radia SzczecinPaweł Szulc, Polskie Radio Szczecin w życiu politycznym, społecznym i kulturalnym Szczecina w latach 1945–1949, „Dzieje najnowsze”, Rok XLI, nr 4, 2009, s. 16. .. Uprawnienia reżyserskie uzyskał eksternistycznie w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie. W latach 1946–1948 współredagował tygodnik społeczno-kulturalny Szczecin. Od 1952 był kierownikiem literackim Teatrów Dramatycznych w Szczecinie. Od stycznia 1955 pełnił także funkcję ich zastępcy dyrektora ds. artystycznych. Od 1 października 1955 był kierownikiem literackim Teatru Wybrzeże. Od 1959 był kierownikiem literackim i artystycznym nowo utworzonej Sceny Objazdowej Teatru Wybrzeże. Te same funkcje pełnił od 1 kwietnia 1964 po jej przekształceniu w Teatr Ziemi Gdańskiej. Od 1 czerwca 1966 był jednocześnie jego dyrektorem. Od 1 stycznia 1972 do przejścia na emeryturę 30 lipca 1973 pełnił wyłącznie obowiązki dyrektora i reżysera Teatru Ziemi Gdańskiej. W kolejnych nadal reżyserował w Teatrze Dramatycznym w Gdyni. Współpracował także jako reżyser z teatrami w Opolu, Jeleniej Górze, Bielsku-Białej, Tarnowie i Częstochowie.
Był też pedagogiem. Prowadził zajęcia z historii teatru i dramatu w Zaocznym Studium Oświaty dla Dorosłych przy Wyższej Szkole Marynarki Wojennej w Gdyni.
Od 1950 był członkiem Związku Literatów Polskich (kandydat od 1946). Po wojnie należał do Stronnictwa Pracy. W 1946 został delegatem województwa szczecińskiego na Kongres SP. Po rozwiązaniu Stronnictwa był bezpartyjny. W 1953 został członkiem PZPR. W latach 1953–1955 był członkiem Wojewódzkiego Komitetu Obrońców Pokoju. W latach 1952–1955 był radnym Miejskiej Rady Narodowej w Szczecinie, a po wyjeździe do Gdańska, radnym tamtejszej Wojewódzkiej Rady Narodowej.
Trzykrotnie żonaty. Od maja 1938 był mężem Ireny z domu Węgielewskiej (1913–2000), urzędniczki Państwowych Zakładów Wydawnictw Szkolnych. Ojciec Jerzego (ur. 1939). Po rozwodzie (w 1951) ponownie żonaty był z Janiną Marią z domu Pohl (1909–1999), dyplomowaną pielęgniarką. Od 1959 po raz trzeci żonaty z Sylwią z domu Janowicz (1931–2021).
Zmarł w Gdańsku, pochowany w nowej alei zasłużonych na cmentarzu Witomińskim w Gdyni (kwatera 26-40-16). mały|Grób Waleriana Lachnitta na cmentarzu Witomińskim
Ważniejsze prace reżyserskie Matka Karel Čapka w Teatrze Dramatycznym w Gdyni (debiut 13 lipca 1956) Dom Bernardy Alba Federico Garcíi Lorca w Teatrze Wybrzeże Ich czworo Gabrieli Zapolskiej w Teatrze Wybrzeże Maria Stuart na Scenie Objazdowej Teatru Wybrzeże Lato w Nohant Jarosława Iwaszkiewicza na Scenie Objazdowej Teatru Wybrzeże Most Jerzego Szaniawskiego na Scenie Objazdowej Teatru Wybrzeże Czas młodości Leonida Zorina na Scenie Objazdowej Teatru Wybrzeże Ostatnia stacja Ericha Marii Remarque'a w Teatrze Ziemi Gdańskiej Pierwsze kroki Leona Pasternaka w Teatrze Ziemi Gdańskiej Adam i Ewa Rudiego Strahla w Teatrze Ziemi Gdańskiej Don Carlos Friedricha Schillera w Teatrze Dramatycznym w Gdyni Dwa teatry Jerzego Szaniawskiego (ostatnia premiera, 27 lutego 1982)
Publikacje Pod znakiem gryfa (1947) Dziesięciolecie Państwowego Teatru „Wybrzeże” (1957) Tropami wagantów (druk w odcinkach w programach teatralnych w latach 60. i 70. XX w.) Zarys wiedzy o teatrze (1968)
Ordery i odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Złoty Krzyż Zasługi (1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 23 maja 1955 r. nr 0/808 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
Nagrody i wyróżnienia
Wyróżnienie jury I Szczecińskiej Nagrody Literackiej za zbiór legend i opowieści historycznych Pod znakiem Gryfa (1948) I nagroda w konkursie „Pomorska bukolika”, ogłoszonym przez Gdański Oddział ZLP (1948) Nagroda na II Wrocławskim Festiwalu Teatralnym za przedstawienia sztuk współczesnych: Niemcy Leona Kruczkowskiego i Widok z mostu Arthura Millera w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze (1961) Nagroda Ministerstwa Kultury i Sztuki z Okazji Dnia Pracowników Kultury (1962) „Order Stańczyka” - nagroda miesięcznika „Litery” za wybitne osiągnięcia artystyczne z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru (1965) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki w konkursie „Bliżej teatru” (1970) Nagroda Tespisa (przyznana przez widzów) za reżyserię przedstawienia Adam i Ewa Rudiego Strahla w Teatrze Ziemi Gdańskiej w Gdyni (1973)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Artyści Teatru Wybrzeże w Gdańsku Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Dyrektorzy teatrów w Polsce Kategoria:Internowani na Węgrzech w czasie II wojny światowej Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Chrzanowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Witomińskim w Gdyni Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Polscy reżyserzy teatralni Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1913 Kategoria:Zmarli w 1982