mały|Ziemie przekazane książętom śląskim przez wielkopolskich według Kodeksu dyplomatycznego Wielkopolski z zaznaczoną diecezją lubuską Diecezja lubuska () – historyczna diecezja rzymskokatolicka utworzona za panowania Bolesława Krzywoustego w latach 1124/1125. Była bezpośrednio podległa arcybiskupowi gnieźnieńskiemu. Obejmowała ziemie leżące w widłach Odry i Warty oraz ziemie na lewym brzegu Odry, po Sprewę. Od XIII wieku biskupi lubuscy prowadzili akcję misyjną na Rusi i sprawowali opiekę nad katolikami mieszkającymi na terenach księstwa halicko-włodzimierskiego.
Ośrodki miejskie diecezji lubuskiej Ważniejszymi ośrodkami miejskimi na obszarze diecezji lubuskiej były: Górzyca Kostrzyn nad Odrą Łagów Ośno Lubuskie Rzepin Słońsk Sulęcin Torzym oraz leżące obecnie na terytorium Niemiec: Beeskow Buckow (Märkische Schweiz) Frankfurt nad Odrą Fürstenberg (Oder)
Fürstenwalde Lubusz Letschin Müncheberg Seelow
Ośrodkami dóbr biskupów lubuskich jako biskupów misyjnych dla Rusi były do 1514 roku: Opatów Biskupice
Historia Biskupstwo lubuskie zostało powołane w latach 1123–1124 w trakcie legacji w Polsce kardynała Idziego z Tusculum. Biskupstwo utworzono w ramach polskiej organizacji kościelnej, a jego granice łączą się z granicami ziemi lubuskiej. Zdaniem ks. Józefa Nowackiego diecezja lubuska została wydzielona z diecezji poznańskiej, której granice na zachodzie wyznaczały cieki: Stöbber i Löcknitz.
Zygmunt Gloger tak pisał o diecezji lubuskiejZygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski, Kraków, 1903:
Przyjmuje się, że około 1237 z nadania książęcego Henryka Brodatego Opatów wraz z kilkunastoma wsiami przeszedł na własność biskupów lubuskich. Aleksander IV podporządkował kościół katolicki na Rusi Halickiej biskupom lubuskim w 1257. W 1282 biskupi uzyskali od księcia Leszka Czarnego przywilej umożliwiający nadanie wsiom i miastom prawa niemieckiego.
mały|lewo|Dawna katedra biskupów lubuskich w Fürstenwalde, obecnie kościół ewangelicki NMP W 1276 siedziba biskupa została przeniesiona do Górzycy na wschód od Odry. Około 1300 roku doszło w Biskupicach do napadu na biskupa Jana, w związku z czym siedziba dóbr została przeniesiona do Opatowa, gdzie biskupi wystawili swą rezydencję. Przed 1325 Władysław Łokietek prowadził liczne wojny o odzyskanie ziemi lubuskiej z poparciem biskupa Stefana II. W ramach odwetu siedziba biskupa została w 1325 spalona i złupiona przez Ericha von Wulkowa z polecenia margrabiego Ludwika I. Biskup Stefan zbiegł i rezydował we Wrocławiu, podobnie jak jego następca Apeczko z Ząbkowic. Kolejny biskup Henryk Bencz (Bentsch) z poparciem margrabiego Ludwika II przeniósł siedzibę biskupa z powrotem do Lubusza i wybudował nową katedrę na północ od miasta. W 1373, podczas wojny czeskich Luksemburgów z Wittelsbachami o panowanie nad Brandenburgią, wojska cesarskie Karola Luksemburskiego spaliły katedrę w Lubuszu. Nie została ona nigdy więcej odbudowana, a siedziba biskupów została przeniesiona do Fürstenwalde nad Sprewą. Od 1385 również kapituła została przeniesiona do Fürstenwalde. mały|Zamek biskupi w Beeskowie, w którym w 1555 zmarł ostatni katolicki biskup lubuski W 1424 starania margrabiów brandenburskich zostały uwieńczone powodzeniem i diecezja została podporządkowana arcybiskupowi w Magdeburgu. W 1514 roku biskup lubuski za zgodą papieża sprzedał biskupie dobra opatowskie podkanclerzemu Krzysztofowi Szydłowieckiemu. W 1555 zmarł ostatni katolicki biskup lubuski Jan VII Horneburg i rozpoczęła się reformacja na terenie diecezji. W 1557 katedra w Fürstenwalde znalazła się w rękach luteran. Ostatnie katolickie nabożeństwo odprawiono w 1565. Ostatecznie diecezja została sekularyzowana w 1598. W 1821 roku na terytorium obejmującym m.in. dawną diecezję lubuską utworzono książęco-biskupią delegaturę Brandenburgii i Pomorza z siedzibą w Berlinie, będącą częścią diecezji wrocławskiej. W 1930 roku na bazie delegatury utworzono nową diecezję berlińską.
Sekularyzacja diecezji lubuskiej oznaczała też przerwanie związków ziemi lubuskiej z Polską aż do roku 1945. Obecnie część terenów dawnej diecezji lubuskiej znajduje się w diecezji zielonogórsko-gorzowskiej.
Symbolika Symbolem diecezji lubuskiej jest herb, który przyjął swoją ostateczną formę w I. połowie XIV wieku. W centrum jego tarczy znajdują się dwa skrzyżowane srebrne bosaki, przypuszczalnie będące atrybutami świętego Wojciecha (pierwszego patrona diecezji), a nad nimi, w punkcie ich przecięcia, umiejscowiona jest sześciopromienna złota gwiazda, symbolizująca Najświętszą Maryję Pannę, patronkę katedry lubuskiej i głównego sanktuarium maryjnego w Górzycy oraz katedry lubuskiej w Fürstenwalde. Pod tarczą natomiast znajdują się insygnia typowe dla herbu diecezji, czyli złoty krzyż łaciński, złoty pastorał i infuła.
Możliwe jest również, że przedstawione bosaki, z uwagi na ich wykorzystanie w żeglarstwie, mogły podkreślać związki ziemi lubuskiej z rzeką Odrą.
Współcześnie do symboliki diecezji lubuskiej odnoszą się herby archidiecezji berlińskiej oraz diecezji zielonogórsko-gorzowskiej.
Zobacz też Lista biskupów lubuskich Ziemia lubuska
Przypisy
Bibliografia Dzieje diecezji lubuskiej – szczegółowo i w oparciu o źródła polskie, niemieckie i rzymskie – zostały przedstawione przez ks. Anzelma Weissa w pracy pt. Organizacja diecezji lubuskiej w średniowieczu (w: Studia kościelno-historyczne 1997, t. 1).
Linki zewnętrzne Kolegiata św. Marcina w Opatowie
!