thumb|Mogiła Szujskiego w Aubérive Władysław Szujski (ur. 25 września 1865 w Krakowie, zm. 29 listopada 1914 w okopach pod Sillery) – prawnik, przedsiębiorca, działacz niepodległościowy, st. szereg. Legii Cudzoziemskiej, pierwszy chorąży Bajończyków, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Kariera zawodowa Ukończył Gimnazjum Św. Anny w Krakowie, gdzie uzyskał maturę w 1885. Działał tam w ruchu „Sokoła”. Studiował prawo na UJ i zdał państwowy egzamin prawniczy w 1887. Po dodatkowych studiach we Lwowie i Wiedniu w 1890 uzyskał na UJ stopień doktora prawStanisław Tadeusz Sroka, Szujski Władysław, PSB t. 49 s.189, .
Początkowo pracował w zawodzie w Prokuratorii Skarbu w Krakowie. Był tam przez jakiś czas zastępcą przewodniczącego w dwóch komisjach. Jednocześnie od 1893 prowadził w Krakowie wraz z S. Neigerem fabrykę zapałek, którą po odejściu Neigera i wejściu do spółki S. Moraczewskiego zmodernizował i ponownie otworzył w 1905„Czas” 1895 r.48. Nr 41 s.3.
W 1891 podarował większość księgozbioru swego zmarłego ojca (2942 woluminy) miastu Nowy Sącz. Zapoczątkował w ten sposób bibliotekę publiczną w Nowym SączuWiesław Wcześny, Historia Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Józefa Szujskiego w Nowym Sączu 1891–1975, „Almanach sądecki”, nr 5, 1993, s.47-57. Rozczarowany austriackim systemem podatkowym, który obciążał Galicję nieproporcjonalnie wysokimi podatkami, napisał na ten temat artykuł krytyczny i w 1898 rozstał się ze swym dotychczasowym pracodawcąStefan Bartoszewicz, Wspomnienia z przemysłu naftowego 1904–1905, „Przemysł Naftowy”, vol. 9, nr 6, s.146-152.
W 1893 kupił dobra w Mszanie Dolnej dokąd przeniósł się w 1900. W Mszanie założył w 1895 Towarzystwo Zaliczkowe i wszedł w skład jego dyrekcjiStatystyka Stowarzyszeń Zarobkowych i Gospodarczych w Galicyi za rok 1894, Lwów 1895. W 1905 sprzedał majątek w Mszanie i przeniósł się do Drohobycza.
Od 1902 był przedsiębiorcą naftowym początkowo w Chomranicach w Nowosądeckiem„Nafta” 1901 r.10 z.2, potem w okolicach Borysławia. W 1903 założył spółkę z kapitałem polsko-litewskim i rozpoczął wiercenia w dotąd niezbadanych Tustanowicach k. Borysławia. Wkrótce jego szyb Litwa okazał się dużym sukcesem i zapoczątkował nowe pole naftoweFelicjan Łodziński, Jak dawniej kopano i wiercono za ropą, „Przemysł Naftowy”, 1928 r. 4, z.2, s.34. W 1907 kupił tam kolejną działkę i rozpoczął wiercenia w trzech szybach Szujski I, Szujski II i Malgré tout„Nafta” 1907 r.15 z.8.
W lutym tegoż roku przyjęto go na członka Krajowego Towarzystwa Naftowego we Lwowie„Nafta” 1907 r.15 z.4. W 1909 należał też do Związku Techników Wiertniczych w Borysławiu„Nafta” 1909 r.17 z.17. W latach 1911–1912 był jego sekretarzem. Należał też do Izby Naftowej„Nafta” 1909, r.17 z.10 i Krajowego Związku Producentów Ropy„Nafta” 1909 r.17 z.22.
Wydał trzy książki poświęcone zagadnieniom przemysłu naftowego (Przemysł naftowy galicyjski w roku 1907, Lwów 1908 i oraz Die galizische Rohölindustrie, ihre Gegenwart und ihre Zukunft, Berlin 1908 - jako autor oraz Projekt utworzenia w drodze ustawy Krajowego Biura Sprzedaży ropy pod kontrolą Rządu, Drohobycz 1909 – jako współautor). Jak napisał dr Stefan Bartoszewicz, red. dwutygodnika „Nafta”: Szujski, uważany słusznie za odkrywcę Tustanowic, miał charakter nadzwyczaj bujny, niespokojny i prawdziwie szlachecką fantazję. Przedstawiał się jako inżynier mimo iż był doktorem prawa. Rozczarowany stosunkami w przemyśle naftowym w 1913 opuścił spółkę zachowując w niej udziały i został korespondentem czasopisma branży naftowej w Berlinie.
W 1913 wyjechał do Paryża jako przedstawiciel przemysłu naftowego Galicji w poszukiwaniu kapitału francuskiego dla inwestycji w Galicji. Będąc w Paryżu w 1914 przekazał w darze książki dla Biblioteki Polskiej w ParyżuRocznik Akademii Umiejętności rok 1914/1918, Kraków 1916, s. 63. Prawdopodobnie wiązało się to z jego kolejną decyzją.
Wśród Bajończyków Po wybuchu I wojny światowej na wezwanie Komitetu Wolontariuszy Polskich stawił się 3 sierpnia 1914 jako ochotnik do walki w planowanym Legionie Polskim. Ponieważ miał już wtedy 49 lat na komisji lekarskiej zaniżył sobie wiek do 40 lat. Na pytanie o zawód odparł: - Jestem, jestem... tragarzem. Lekarz spojrzał na białe, pańskie ręce Szuyskiego...- Jesteś pan dzielnym, szczerym Polakiem! Zanim zapiszę pana na listę, pozwól niech uścisnę twoją rękę...Wacław Gąsiorowski, 1910-1914 Historia armii polskiej we Francji, Warszawa 1931 Dom Książki Polskiej s. 172. Na komisję udał się z własnoręcznie sporządzonym prowizorycznym sztandaremPiotr Boroń, Dzieje sztandaru bajończyków 1914-1915, „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, 2004, r. 5, nr 3 s.103-116. Pod tym sztandarem przemaszerował przez Paryż pierwszy oddział ochotników polskich, jeszcze w cywilu.
W Bajonnie, miejscu szkolenia ich oddziału zwanego stąd Bajończykami, w tajnym głosowaniu wybrano go chorążym i powierzono nowy sztandar z Orłem Białym. Poza okazjami formalnymi nosił złożony sztandar w plecaku. Na docinki kolegów mawiał: Orzeł nasz nie żaba, jeno ptak. Niech no raz spróbuje powietrza, obaczycie, że się przyzwyczai. Chorąży (porte-drapeau) nie był jego stopniem wojskowym lecz funkcją. Szujski miał stopień soldat 1re classe – st. szeregowiecGabriel Garçon, Bajończycy –Les Bayonnais. Les Volontaires Polonais dans la Légion étrangère 1914-1915, Les Éditions Nord Avril, 2017 s.44.
Jesienią 1914 w okopach pod Sillery (Szampania, ok. 12 km od Reims), Szujski i Malcz byli inicjatorami nawiązania kontaktu i nakłonienia do przejścia na stronę francuską Polaków służących w jednostce niemieckiej, znajdującej się naprzeciw ich pozycji. W tym celu niewielki (24 ludzi) oddział Bajończyków, w tym Szujski ze sztandarem, pod dowództwem Malcza udał się na pierwszą linię. Wieczorem nawiązano głosowy kontakt z Polakami a na ich żądanie, następnego dnia okazano im sztandar. Niestety w nocy dowództwo niemieckie wymieniło tę jednostkę na czysto niemiecką. Niemcy ostrzelali sztandar wbity w nasyp okopu. Szujski próbował wyciągnąć drzewce z ziemi, wychylił się zanadto i zginął trafiony kulą w twarz. Ppor. Lucjan Malcz, dowódca tej akcji, tak opisał to zdarzenie w liście do redakcji paryskiej „Polonii”Zdzisław Pakowski, Lucjan Malcz. Życiorys Bajończyka w Bajończycy i inni... Szkice z dziejów polskiej irredenty, Piotrków Trybunalski-Ujazd 2020 s.35: Grób Szujskiego przeniesiono po wojnie na polski cmentarz wojenny w Aubérive.
Rodzina Syn Józefa Szujskiego (1835–1883), historyka, profesora i rektora UJ i Joanny z d. Jełowieckiej (1841–1926). Żonaty (ślub 18 listopada 1890) z Józefą Heleną Zielińską (ur. 1860). Mieli córkę Janinę (1891–1896) i drugą o nieznanym imieniu. Obie zmarły w dzieciństwie.
Upamiętnienie Jan Styka przedstawił Szujskiego na obrazie „Śmierć Władysława Szujskiego w bitwie pod Sillery” (zob. Bajończycy). Udramatyzowany obraz nie odpowiada prawdzie historycznej gdyż pod Sillery nie było bitwy ani ataku bajończyków.
Ordery i odznaczenia Został odznaczony pośmiertnie następującymi odznaczeniami:
Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5709 – 27 września 1922 Krzyż Niepodległości nr 512 – 15 czerwca 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. – wskazany jako Szuyski Władysław Krzyż Walecznych Krzyż Wojenny (Croix de guerre avec palme)
Zobacz też Bajończycy
Przypisy
Bibliografia Historia polskiego przemysłu naftowego T.2, Praca zbiorowa pod red. Ryszarda Wolwowicza, Brzozów-Kraków 1995 Gabriel Garçon, Bajończycy –Les Bayonnais. Les Volontaires Polonais dans la Légion étrangère 1914-1915, Les Éditions Nord Avril, 2017 Bajończycy i inni... Szkice z dziejów polskiej irredenty, Praca zbior. pod red. Jarosława Cielebona i Macieja Hubki, Piotrków Trybunalski-Ujazd 2020
Kategoria:Bajończycy Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Wojennym (Francja) Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Zmarli w 1914 Kategoria:Żołnierze polscy polegli w I wojnie światowej