mały|240px Czyreń ciemnordzawy (Phellinidium ferrugineofuscum (P. Karst.) Fiasson & Niemelä) – gatunek grzybów z rzędu szczeciniakowców (Hymenochaetaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Phellinidium, Hymenochaetaceae, Hymenochaetales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Takson ten w 1887 r. opisał Petter Adolf Karsten nadając mu nazwę Poria ferrugineofusca. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu J.-L.F. Fiasson i Tuomo Niemelä w 1984 r.
Synonimy: Fuscoporia ferrugineofusca (P. Karst.) Teng Fuscoporia marginella (Peck) Murrill 1907 Phellinus ferrugineofuscus (P. Karst.) Bourdot & Galzin 1932 Phellinus ferrugineofuscus var. narymicus Pilát 1936 Polyporus ferrugineofuscus (P. Karst.) Romell 1898 Polyporus marginellus Peck 1889 Poria ferrugineofusca P. Karst. 1887 Poria labyrinthica P. Karst. 1891 Poria marginella (Peck) Sacc. 1891. W 1967 r. Stanisław Domański nadał mu polską nazwę czyreń ciemnordzawy. Po przeniesieniu do rodzaju Phellinidium nazwa ta stała się niespójna z nazwą naukową.
Morfologia Owocniki Jednoroczne, rzadko dwuletnie, siedzące, rozpostarte, o średnicy do 20 cm, twarde, zdrewniałe, trudne do oddzielenia od substratu. Brzeg żółtawobrązowy do białawego do 7 mm szerokości. Powierzchnia fioletowo-brązowa, brązowa lub cynamonowo-brązowa. Pory od okrągłych do kanciastych lub faliste, bardzo drobne, w liczbie 7–9 na mm. Kontekst jasno żółtawobrązowy, strefowany, twardy, o grubości do 6 mm. Warstwa rurek o grubości do 4 mm, fioletowo-brązowa, wewnątrz rurki jaśniejsze. Cechy mikroskopowe W kontekście strzępki dwóch typów; niektóre brązowawe do szklistych, cienkościenne do grubościennych, z prostymi przegrodami, sporadycznie rozgałęzione, o średnicy 2,5–5 µm, inne ciemnobrązowe, grubościenne, rzadko rozgałęzione, rzadko septowane, ze szczecinkami, 3–3,5 µm średnicy. Strzępki tramy podobne, ciemne, grubościenne, zakończone zgiętymi szczecinkami wrastającymi do rurek. Podstawki wąsko maczugowate, 4-sterygmowe, 12-14 × 3,5-4 µm. Bazydiospory cylindryczne, zakrzywione, gładkie, szkliste, nieamyloidalne, 4–5,5 × 1–1,5 µm.
Występowanie i siedlisko Występuje w Ameryce Północnej (USA i Kanada), Europie i Azji. Najliczniejsze stanowiska podano na Półwyspie Skandynawskim, poza tym w Europie jest rzadki. W Polsce do 2003 r. jedyne stanowisko podał S. Domański w Puszczy Białowieskiej w 1965 r. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek wymierający, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Norwegii, Szwecji, Finlandii, Słowacji.
Grzyb nadrzewny, saprotrof. Występuje w lasach iglastych na korze leżących na ziemi pni jodły, sosny i świerka. Powoduje białą zgniliznę drewna. Drewno, które zgniło przez P. ferrugineofuscus często ma małe podłużne wgłębienia, jest cętkowane z poprzecznie zorientowanymi białawymi smugami i może mieć porozrzucane czarniawe plamki.
Przypisy
Kategoria:Szczeciniakowate Kategoria:Mykobiota Polski