Wspólnota Energetyki i Węgla Brunatnego – centralna jednostka organizacyjna istniejąca w latach 1987–1990, której celem było zapewnienie zaspokojenia potrzeb gospodarki narodowej i ludności na energię elektryczną oraz prawidłowego i efektywnego ekonomicznie wykorzystywania zasobów węgla brunatnego.
Powołanie Wspólnoty Na podstawie ustawy z 1987 r. o utworzeniu Wspólnoty Energetyki i Węgla Brunatnego ustanowiono WspólnotęUstawa z dnia 23 października 1987 r. o utworzeniu Wspólnoty Energetyki i Węgla Brunatnego ()..
Przedmiot działania Wspólnoty Wspólnota była zgrupowaniem przedsiębiorstw państwowych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych, których przedmiotem działania było: wytwarzanie, przetwarzanie, przesyłanie oraz dostarczanie energii elektrycznej odbiorcom, wytwarzanie energii cieplnej w połączeniu z wytwarzaniem energii elektrycznej, wydobywanie i przetwarzanie węgla brunatnego, techniczna i handlowa obsługa odbiorców energii elektrycznej, projektowanie, modernizacja, remonty elektrowni i elektrociepłowni, w tym jądrowych, oraz sieci elektroenergetycznych, projektowanie, budowa, rozbudowa, modernizacja i remonty kopalń węgla brunatnego, ochrona środowiska przed ujemnymi skutkami działalności uczestników Wspólnoty, prowadzenie prac naukowo-badawczych i wdrożeniowych.
Wspólnota posiadała osobowość prawną.
Zadania Wspólnoty Do zadań Wspólnoty należało w szczególności: ustalanie wieloletnich i rocznych planów Wspólnoty w zakresie gospodarki narodowej i ludności określone w planach społeczno-gospodarczych, uzgadnianie z uczestnikami Wspólnoty ich planów oraz ustalanie wieloletnich i rocznych zadań w zakresie produkcji energii elektrycznej oraz wydobycia i przetwarzania węgla brunatnego dla każdego przedsiębiorstwa w celu zapewnienia realizacji zadań Wspólnoty, programowanie i organizowanie przedsięwzięć inwestycyjnych, polegających na budowie i rozbudowie elektrowni, elektrociepłowni i sieci elektroenergetycznych i kopalni węgla brunatnego oraz zakładów towarzyszących i infrastruktury, niezbędnych do zaspokajania potrzeb, zapewnianie dostaw energii elektrycznej o właściwych parametrach oraz niezawodności działania systemu elektroenergetycznego, działanie na rzecz zapewnienia rozwoju i optymalnego wykorzystania posiadanych zdolności produkcyjnych uczestników Wspólnoty, programowanie, organizacja i wdrażanie postępu naukowo-technicznego, działanie na rzecz ochrony środowiska, prowadzenie działalności handlowej i technicznej w zakresie międzynarodowego obrotu energią elektryczną, programowanie potrzeb w zakresie produkcji maszyn i urządzeń energetycznych oraz maszyn i urządzeń dla kopalni węgla brunatnego, zapewnienie współdziałania krajowego systemu elektroenergetycznego z systemami innych państw na zasadach efektywnych ekonomicznie, racjonalne gospodarowanie środkami będącymi w dyspozycji Wspólnoty, gromadzenie i gospodarowanie scentralizowanymi funduszami Wspólnoty, prowadzenie rozliczeń finansowych z budżetem państwa z tytułu dotacji budżetowych i podatku dochodowego, podejmowanie niezbędnych działań na rzecz poprawy stanu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz warunków socjalno-bytowych załóg uczestników Wspólnoty, organizowanie szkolnictwa zawodowego na potrzeby uczestników Wspólnoty.
Wspólnota dysponowała mocą urządzeń energetycznych przyłączonych do wspólnej sieci elektroenergetycznej, w zakresie ustalonym przez Ministra Przemysłu.
Organy Wspólnoty Organami Wspólnoty była rada nadzorcza oraz dyrektor generalny Wspólnoty.
Do zadań rady nadzorczej należy w szczególności: analizowanie i kontrola realizacji ustawowych celów i zadań Wspólnoty, z uwzględnieniem efektywności ekonomicznej i potrzeb rozwojowych, uchwalanie planów Wspólnoty, przyjmowanie bilansów energii elektrycznej oraz węgla brunatnego, dokonywanie na wniosek dyrektora generalnego Wspólnoty podziału środków będących w dyspozycji Wspólnoty i ustalanie kierunków ich wykorzystania, określanie zasad ustalania cen wewnętrznych energii elektrycznej i cieplnej oraz węgla brunatnego, ustalanie kierunków inwestowania na okresy pięcioletnie i dłuższe, z uwzględnieniem prognoz zapotrzebowania na energię elektryczną oraz węgiel brunatny, wyrażanie zgody na utworzenie spółki przez Wspólnotę oraz na zawarcie wieloletnich umów o współpracy z innymi podmiotami gospodarczymi, zatwierdzanie programów Wspólnoty w zakresie postępu technicznego, bezpieczeństwa pracy i ochrony środowiska, dokonywanie corocznej oceny działalności Wspólnoty i dyrektora generalnego Wspólnoty oraz zatwierdzanie zbiorczego bilansu finansowego Wspólnoty, przedstawianie właściwym organom administracji państwowej propozycji dotyczących kształtowania ekonomicznych warunków funkcjonowania energetyki oraz racjonalizacji zużycia energii elektrycznej, rozpatrywanie innych spraw określonych w niniejszej ustawie oraz w odrębnych przepisach, a także przedstawianych przez dyrektora generalnego Wspólnoty.
Skład rady nadzorczej W skład rady nadzorczej wchodziło: dwunastu przedstawicieli załóg uczestników Wspólnoty, czterech przedstawicieli Ministra Przemysłu, po jednym przedstawicielu: Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, Komitetu do Spraw Nauki i Postępu Technicznego przy Radzie Ministrów, Minister Finansów, Minister Rynku Wewnętrznego, Minister Współpracy Gospodarczej z Zagranicą oraz banku finansującego Wspólnotę, trzech przedstawicieli głównych odbiorców energii elektrycznej określonych przez Ministra Przemysłu.
Wyborów członków rady nadzorczej dokonywano na zebraniach elektorów w okręgach wyborczych większością głosów w obecności co najmniej 3/4 liczby elektorów.
Kadencja członka rady nadzorczej reprezentującego załogę uczestnika Wspólnoty trwała 5 lat. Rada nadzorcza liczyła 25 członków.
Prezes rady nadzorczej Prezesa rady nadzorczej oraz wiceprezesa powoływał i odwoływał Minister Przemysłu spośród członków rady nadzorczej.
Do obowiązków prezesa rady nadzorczej należało: organizowanie i koordynowanie prac rady nadzorczej, zwoływanie posiedzeń rady nadzorczej i przewodniczenie jej obradom, nadzór nad przygotowaniem dokumentów będących przedmiotem posiedzeń rady nadzorczej, reprezentowanie stanowiska rady nadzorczej wobec Ministra Przemysłu oraz innych organów.
Dyrektor generalny Wspólnoty Dyrektora generalnego Wspólnoty powoływał i odwoływał Minister Przemysłu po zasięgnięciu opinii rady nadzorczej.
Do zadań dyrektora generalnego Wspólnoty należało w szczególności: opracowywanie projektów planów Wspólnoty, uzgadnianie z uczestnikami Wspólnoty ich planów oraz ustalanie wieloletnich i rocznych zadań w zakresie produkcji energii elektrycznej oraz wydobycia i przetwarzania węgla brunatnego dla każdego przedsiębiorstwa w celu zapewnienia realizacji zadań Wspólnoty, opracowywanie projektów bilansów energii elektrycznej oraz węgla brunatnego, dysponowanie mocą urządzeń energetycznych przyłączonych do wspólnej sieci elektroenergetycznej w zakresie ustalonym przez Ministra Przemysłu, ustalanie cen wewnętrznych energii elektrycznej i cieplnej oraz węgla brunatnego, prowadzenie rozliczeń z budżetem państwa z tytułu dotacji budżetowych i podatku dochodowego, gospodarowanie funduszami Wspólnoty, podejmowanie, w ramach środków będących w dyspozycji Wspólnoty, decyzji o inwestycjach, sporządzanie zbiorczego bilansu finansowego Wspólnoty, podejmowanie działań w celu zapewnienia rozwoju i efektywnego wykorzystywania zdolności produkcyjnych uczestników Wspólnoty, organizowanie wspólnych prac mających na celu eliminowanie ujemnego wpływu działalności uczestników Wspólnoty na środowisko naturalne, organizowanie technicznej i handlowej obsługi odbiorców, programowanie i organizowanie prowadzenia prac badawczo-rozwojowych służących realizacji zadań Wspólnoty, zwłaszcza w dziedzinie produkcji energii elektrycznej i cieplnej oraz bezpieczeństwa i higieny pracy, wykonywanie zadań w zakresie obronności i bezpieczeństwa państwa oraz innych zadań określonych w odrębnych przepisach.
Dochody Wspólnoty Dochodami funduszu były: części wpłat uczestników Wspólnoty na Centralny Fundusz Rozwoju Nauki i Techniki, wpłaty uczestników Wspólnoty z ich funduszów postępu techniczno-ekonomicznego, na zasadach określonych przez radę nadzorczą.
Minister – Kierownik Urzędu Postępu Naukowo-Technicznego i Wdrożeń określał, jaki procent wpłat uczestników Wspólnoty na Centralny Fundusz Rozwoju Nauki i Techniki podlega przekazaniu na fundusz postępu techniczno-ekonomicznego Wspólnoty. Wspólnota mogła tworzyć inne fundusze określone przez radę nadzorczą za zgodą Ministra Finansów.
Zniesienie Wspólnoty Na podstawie ustawy z 1990 r. o likwidacji Wspólnoty Węgla Kamiennego i Wspólnoty Energetyki i Węgla Brunatnego oraz o zmianie niektórych ustaw zniesiono WspólnotęUstawa z dnia 24 lutego 1990 r. o likwidacji Wspólnoty Węgla Kamiennego i Wspólnoty Energetyki i Węgla Brunatnego oraz o zmianie niektórych ustaw. ..
Przypisy
Kategoria:Gospodarka PRL