Marija Wasilijewna Koczubej z d. Wasilczikowa, , Васильчикова (ur. w Moskwie, zm. 12 stycznia 1844 w Paryżu) – rosyjska arystokratka, księżna jako żona Wiktora Koczubeja, patronka poetów.
Życiorys Urodziła się w rodzinie Wasilija Semionowicza Wasilczikowa (1743–1808), szambelana, i Anny Kiriłłowny Razumowskiej (1754–1826), damy dworu Katarzyny II. Miała czworo rodzeństwa, siostrę Jekaterinę (1773–1816) oraz braci: Aleksieja (1776–1854), Aleksandra (1777–1842) i Kiriłła (1780–1827). Od wczesnych lat dzieciństwa wychowywała się w Petersburgu pod opieką ciotki Naliji Zagrjażskiej (1747–1837), jednak z dala od rodziców i rodzeństwa. We wrześniu 1799 została zaręczona z Wiktorem Koczubejem (1767–1834), wicekanclerzem Imperium i faworytem cara Pawła I, za którego wyszła w listopadzie t.r.
Niedługo potem mąż Mariji został odsunięty od dworu carskiego i małżeństwo zamieszkało w Dykańce, wyjeżdżając następnie do Drezna. W wyniku intronizacji Aleksandra I, w 1801 Koczubejowie powrócili do stolicy, gdzie Wiktor zrobił błyskotliwą karierę, szybko stając się jednym z najbliższych współpracowników cara. Dzięki temu także Marija umacniała swoją pozycję w otoczeniu carowej, uzyskując tytuły damy rycerstwa (ros. Кавалерственная дама) w 1804, następnie damy dworu (ros. статс-дамa) 22 sierpnia 1826. W 1831 otrzymała tytuł księżnej jako małżonka podniesionego do tej rangi Wiktora.
W 1817–1818 zamieszkała w Paryżu, gdzie jej mąż wypełniał misję dyplomatyczną. Po powrocie Koczubejowie osiedli w Carskim Siole, gdzie Marija urządziła wzorową rezydencję w tzw. Pałacu Zapasowym. Prowadziła salon artystyczno-naukowy, którego częstym gościem był Aleksandr Puszkin. Po śmierci męża w 1834 sprzedała posiadłość w Carskim Siole, aby spłacić ciążące na niej długi, i zamieszkała w Petersburgu. Kontynuowała wystawne życie, chętnie otaczając się artystami i poetami, ale także duchownymi. Śmierć ciotki w 1837, której była jedyną spadkobierczynią, znacznie poprawiła jej status materialny. Zmarła w 1844 w trakcie jednej z podróży zagranicznych w Paryżu. Została pochowana na cmentarzu Montmartre, po czym jej szczątki przeniesiono do cerkwi św. Ducha w Ławrze Aleksandra Newskiego w Petersburgu.
Rodzina 13 listopada 1799 w cerkwi śś. Symeona i Anny w Petersburgu wyszła za mąż za Wiktora Pawłowicza Koczubeja (1767–1834), syna Pawła Wasilijewicza (1738–1786) i Uljany Andriejewny z d. Biezborodko (1742–1777), hrabiów Koczubejów; świadkowali im Nikołaj Zagrażski i Piotr Razumowski. Małżeństwo miało trzynaścioro dzieci, z których tylko pięcioro dożyło wieku dorosłego:
Natalija Wiktorowna (1800–1855), zamężna za Aleksandra Grigorijewicza Stroganowa (1795–1891); Aleksandr Wiktorowicz (1802–1808); Pawieł Wiktorowicz (1803–1807), chrześniak Ilji Bezborodki; Nikołaj Wiktorowicz (1805–1811), zmarł na odrę; Andriej Wiktorowicz (1807–1816), zmarł na czerwonkę; Jekaterina Wiktorowna (1808–1809); Jelizawieta Wiktorowna (1809–1809); Lew Wiktorowicz (1810–1890), żonaty z Jelizawietą Wasilijewną Koczubej (1821–1897); Jelena Witorowna (1811–1811); Wasilij Wiktorowicz (1812–1850), żonaty z Jeleną Pawłowną Biełosielską (1812–1888), pasierbicą Aleksandra von Benckendorffa; Anna Wiktorowna (1813–1827), zmarła na czerwonkę; Michaił Wiktorowicz (1816–1874), żonaty z Mariją Iwanowną Bariatynską (1818–1843), córką Iwana Iwanowicza Bariatynskiego (1772–1825); Siergiej Wiktorowicz (1820–1890), żonaty z Sofiją Aleksandrowną Diemidową (1825–1875), córką Aleksandra von Benckendorffa (1782–1844).
Odznaczenia
Dama Orderu św. Anny II kl. (22 lipca 1804), I kl. (15 kwietnia 1841)
Genealogia Prapradziadkowie? (?–?)
∞?
?
(?–?)? (?–?)
∞?
?
(?–?)? (?–?)
∞?
?
(?–?)? (?–?)
∞?
?
(?–?)Jakow Razum (?–?)
∞?
?
(?–?)Demian Demieszko (?–?)
∞?
?
(?–?)Lew Kiriłłowicz Naryszkin (1664–1705)
∞?
Anna Pietrowna Sołtykowa
(1670–1728)Kiriłł Aleksandrowicz Naryszkin (ok. 1670–1723)
∞?
Anastasija Jakowlewna Mszeczka
(?–?)PradziadkowieGrigorij Semionowicz Wasilczikow (1663–?)
∞?
?
(?–?)? (?–?)
∞?
?
(?–?)Grigorij Jakowlewicz Razum (ok. 1680–ok. 1730)
∞?
Natalija Demianowna Demieszko
(ok. 1690–1762)Iwan Lwowicz Naryszkin (1700–1734)
∞?
Darija Kiriłłowna Naryszkina
(1709–1730)DziadkowieSemion Grigorijewicz Wasilczikow (ok. 1700–?) ∞?
Marija Bogdanowna Chodowska (?–?)Kiriłł Grigorijewicz Razumowski (1728–1803) ∞1746
Jekaterina Iwanowna Naryszkina (1729–1771)RodziceWasilij Semionowicz Wasilczikow (1743–1808) ∞1773
Anna Kiriłłowna Razumowska (1754–1826)Marija Wasilijewna Wasilczikowa (1779–1844)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Damy dworu Imperium Rosyjskiego Kategoria:Książęta Imperium Rosyjskiego Kategoria:Mecenasi sztuki Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie Kategoria:Ludzie związani z Dreznem Kategoria:Ludzie związani z Paryżem Kategoria:Ludzie związani z Petersburgiem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Montmartre w Paryżu Kategoria:Pochowani w Ławrze św. Aleksandra Newskiego Kategoria:Urodzeni w 1779 Kategoria:Zmarli w 1844