Kunowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gostyńskim, w gminie Gostyń.

Historia Kunowa Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIII wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z 1337 (według zachowanej kopii z 1729) gdzie odnotowano ją pod nazwą „Kunów”, a w 1423 „Cunowo” .

Tereny, na których powstała miejscowość były jednak zasiedlone wcześniej. Na obszarze wsi archeolodzy zidentyfikowali znalezisko ułamków naczyń glinianych identyfikowanych jako pozostałości po osadzie z ok. 1100-1250 roku.

Wieś była początkowo własnością kościelną należącą do biskupów poznańskich i leżącą w kluczu dolskim. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1530 odnotowana została w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego. O 1406 była siedzibą własnej parafii, a w 1510 parafia ta należała do dekanatu Śrem.

Pierwszy zapis z 1337 odnotował drogę biegnącą z Gostynia do Kunowa. W 1353 w zapiskach wspomniany został Markusz, sołtys kunowski. W 1423 (wg zachowanej kopii z lat 1488-1492) w katedrze poznańskiej do uposażenia prebendy zwanej „Dalebuszki” (obecnie to Dalabuszki) należała połowa czynszu we wsi biskupiej Kunowo .

W połowie XV wieku dokonano podziału granicznego wsi z okolicznymi wsiami w wyniku czego dokładnie opisano okolicę. W 1464 nastąpiło rozgraniczenie pomiędzy dziedzinami Kunowo i Tworzymirki. Od kopca narożnego znajdującego się pomiędzy Dalebuszkami, Kunowem i Tworzymirkami granica szła prosto aż do drogi biegnącej z Dolska do Gostynia, przez środek błota zwanego „Gąsiniec”, które leżało w pobliżu Tworzymirek. Od tego błota granica przecinała drogę z Tworzymirck idąc do łąki Dokrzelina, a potem od kopca na tej łące w pobliżu drogi gdzie granica szła przez łąki w pobliżu ról Kunowo dochodząc do kopca, który leżał w połowie łąki Dokrzelina pomiędzy łąkami kmieci kunowskich oraz Karczmarską Łąką. Od tego kopca granica szła w pobliżu zarośli zwanych „Stankowa Miedza” (lub ” Stawkowa Miedza”), a następnie szła do drogi, która prowadziła z Kunowa do Malechowa (obecnie Małachowo). Przecinając tę drogę granica przechodziła do kopca narożnego, który leżał w pobliżu tej drogi, i który rozdzielał Kunowo, Tworzymirki oraz Malechowo.

W 1473 odnotowano, że opatrzny Wawrzyniec, jeden z braci sołtysów kunowskich, zginął w pożarze, gdy próbował wynieść z domu swój dobytek i wówczas też spłonął dokument tego sołectwa, które Wawrzyniec, Jakub oraz pozostali bracia posiadali jako dowód pełnienia swej funkcji. Biskup poznański, po zbadaniu świadków wystawił wsi nowy dokument sołecki, w którym opisano okolicę oraz prawa i powinności miejscowego sołtysa. Do sołectwa z dawien dawna należały: dwa łany, dwóch zagrodników, młyn wodny na rzece Obrze tzw. „Kamieński Młyn”, z którego sołtys pobierał swoje dochody, a bpowi płacił tylko jedną kopę groszy rocznie. Do młyna należała także łąka oraz dwa małe ogrody. Do sołtysów należała również 1/3 kar sądowych, a do obowiązków to powinni oni co roku z okazji sądów dać obiad, albo jeden wiardunek. Ponadto powinni służyć konno we dworze biskupim w Dolsku oraz stawać konno z kuszą na wyprawę wojenną.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych. W 1510 we wsi było 8,5 łana kmiecego, dwa łany były opuszczone, uprawiane przez kmieci, 1 i 3/4 łana sołeckiego, młyn zbożowy oraz karczma. W 1530 miał miejsce pobór od 3 łanów oraz 3 grosze od karczmy. W 1563 pobrano podatki z 5,5 łana kmiecego, dwóch łanów sołeckich, trzech młynów wodnych, dorocznych o dwóch kołach wodnych oraz karczma doroczna. W 1564 Kunowo - wieś biskupstwa poznańskiego, w kluczu dolskim liczyła 17,5 łanow kmiecych, w tym 5,5 łana osiadłego. Z każdego łana kmiecie dawali po jednej grzywnie oraz 8 groszy czynszu, a także w naturze po dwie ćwiertnie owsa, dwa koguty oraz 15 jaj. W miejscowości naliczono wówczas także 10 łanów opuszczonych kmiecych z czego 5 łanów znajdowało się na gruncie opustoszałym (łac. „fundum desertum”) zwanym „Zaborze”, a pozostałe były w Kunowie. Z każdego łana dawano po jednej grzywnie oraz tytułem robocizny po 3 wierdunki. Karczmarz z karczmy oraz zagrody zapłacił w 1564 jedną grzywnę. W 1571 pobrano podatki od 6,5 łana oraz od dwóch młynów wodnych o dwóch kołach. W 1581 miał miejsce pobór od 5 łanów osiadłych, 7,5 łana opuszczonego, 1,5 łana sołeckiego, 4 zagrodników, młynów korzecznnych (czyli zasilanych rzeką) o dwóch kołach. W 1583 we wsi naliczono 16,5 łana.

Wieś duchowna, własność biskupstwa poznańskiego, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAtlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 245..

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kunowo, po jej zniesieniu w gromadzie Gostyń. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa leszczyńskiego.

Instytucje oświatowe działające w Kunowie Szkoła Podstawowa im. Edmunda Bojanowskiego (z oddziałem przedszkolnym)

Osoby związane z Kunowem Paweł Piotrowski – złoty i srebrny medalista XIII Igrzysk Paraolimpijskich Ateny 2004 oraz srebrny i brązowy medalista z XIV Igrzysk Paraolimpijskich Pekin 2008

Zobacz też Kunowo Kunów

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Kunowo (powiat gostyński) Kategoria:Wsie biskupów poznańskich (województwo poznańskie)