mały|240px|prawo|Kolekcja rękawiczek. mały|240px|prawo|Rękawiczki z haftowanym mankietem. Metropolitan Museum of Art Rękawiczki – zaliczane do galanterii okrycie dłoni, z różnej długości mankietem zakrywającym przedramię, noszone dla ozdoby, ochrony przed chłodem, brudzącymi lub szkodliwymi substancjami.
Historia rękawiczek mały|240px|prawo|Rękawice płytowe, XVI wiek Rękawice znano już w starożytnym Egipcie, Grecji i Rzymie, gdzie stosowano je dla ochrony przed zimnem, ubrudzeniem rąk, przed skaleczeniem przy pracy. Podczas prac polowych noszono rękawice w formie woreczków. Grecy i Rzymianie nakładali na palce osłonki także podczas jedzenia (jedzono palcami). Chrześcijanie podczas sprawowania liturgii stosowali rękawiczki już w średniowieczu. Stały się one symbolem godności i władzy, najpierw biskupiej, potem także świeckiej. Metalowe rękawice stosowano do zbroi rycerskiej.
mały|240px|prawo|Mitynki. Amsterdam Museum Około 1000 roku rękawice pojawiły się w stroju kobiecym. Wyrabiane je ze skóry, także futerkowej, z tkanin, filcu, a w XIII wieku pojawiły się pierwsze dziane rękawice. W XVIII wieku stały się bardzo popularne, początkowo używały je tylko zamożniejsze niewiasty. Charakterystyczne dla tego okresu są zwłaszcza długie rękawice, zakrywające całe ręce do sukni z krótkimi rękawami. Takie rękawiczki później zakładano do sukni balowych. Występowały one w postaci pięciopalczastej lub jako tzw. mitynki lub mitenki, rękawiczki bez palców, okrywające palce do połowy lub z jednym palcem i klapką zakrywającą pozostałe (znane już od przełomu XIV i XV wieku). Wykonane były z tkanin jedwabnych, wełnianych lub dzianin a także koronki. Pod koniec XVIII wieku także ubogie osoby nosiły okrycia dłoni zrobione samodzielnie z białych nici, głównie jednopalczaste.
W różnych epokach okrycia dłoni były różnie zdobione np. haftem, wyszywane perłami i kamieniami szlachetnymi, złotymi guzikami, frędzlami. Szczególnym rodzajem rękawiczek znanym w pierwszej połowie XVI wieku były tzw. rękawiczki rzezane, które charakteryzowały się rozcięciami na palcach w ich zgięciach. Do lat trzydziestych XIX wieku rękawiczki sprowadzano głównie z zagranicy. Później zaczęto produkować je także w Polsce. Znani rękawicznicy to Gross w Warszawie, Niwet, Schipold, Sandman.
Rodzaje rękawiczek Ze względu na kształt pięciopalcowe z jednym palcem mitynki, mitenki - z odsłoniętymi palcami
Ze względu na wykonanie rękawiczki niciane, koronkowe rękawiczki z dzianiny: jedwabne, bawełniane, wełniane rękawiczki skórkowe: glacé, irchowe, welurowe, zamszowe, nappa, pekari z tworzyw sztucznych, lateksu, gumy
Wyrabianie rękawiczek to rękawicznictwo, a rzemieślnik zajmujący się tym to rękawicznik. Wytwórcy rękawic w przeszłości zrzeszali się w cechach. Cechy rękawiczników wyodrębniono we Francji w 1190 roku, w Polsce, w Krakowie w 1440 roku. Wyprawianie skór na rękawiczki to białoskórnictwo.
Rękawice specjalne w zajęciach (odzież ochronna) rękawice gospodarskie rękawice przemysłowe rękawica sokolnika rękawiczki medyczne mały|240px|prawo|Rękawica z lateksu Lateksowe, sterylizowane rękawiczki zakładane są przez personel medyczny w celu zapobieżenia zakażenia rany obsługiwanego pacjenta oraz zarażenia siebie czynnikami zakaźnymi mogącymi znajdować się we krwi, płynach ustrojowych, wydzielinach i wydalinach pacjenta. Współcześnie stosuje się także rękawice nitrylowe, winylowe. w sporcie rękawiczki rowerowe rękawice do walki na pięściNajprostsze rękawice były tworzone z rzemieni ze skóry wołowej, którymi ciasno owijano dłonie. rękawice bokserskie naparstnik - rękawica łucznika rękawice bramkarza rękawice narciarskie i do innych sportów zimowych, często z ochraniaczami. w informatyce rękawice VR umożliwiające odbieranie wrażeń dotykowych w komputerowych systemach sztucznej rzeczywistości.
Rękawice w kulturze W obyczajach średniowiecznych rękawice były symbolem prawa i władzy; noszenie pięciopalcowych rękawiczek było przywilejem szlachty, symbolem stanu szlacheckiego rękawice należały do insygniów cesarskich suzeren po przyjęciu od wasala przysięgi wierności wręczał mu rękawicę, laskę lub kopię, stanowiącą symbol oddania mu lenna (zobacz: inwestytura) rzucenie rękawicy (zastępczy symbol uderzenia ręką, spoliczkowania) oznaczało wyzwanie na pojedynek, podjęcie rękawicy oznaczało przyjęcie wyzwania rękawiczka u kapelusza lub hełmu rycerskiego oznaczała oddanie się damie serca, rękojmię miłości w wolnomularstwie białe rękawiczki oznaczające pracę i czystość moralną są elementem stroju rytualnego w symbolice władza, godność, szlachectwo, honor rycerski siła, wyzwanie, ochrona, obrona poselstwo, nowina, pozdrowienie, powitanie rękawica to tajemnica, ukrywanie tożsamości, niecne zamiary zdejmowanie prawej rękawicy oznaczało pokojowe zamiary, szczerość, do dziś pozostało jako element savoir-vivre'u przy powitaniu czystość i godność oznacza użycie rękawiczek w tradycji Kościoła katolickiego
Rękawiczki w powiedzeniach
o ubogiej szlachcie mówiono: "nago – a w rękawicach, z kordem – a boso" Robić coś w rękawiczkach oznacza postępowanie delikatne, taktowne, dyplomatyczne, także - bez "brudzenia sobie rąk" Pracować w rękawicach – robić coś niezgrabnie, byle jak Zmieniać jak rękawiczki – zmieniać łatwo, często. Znoszone rękawiczki – kobieta "z przeszłością" Pasuje jak rękawiczka – przylega dobrze, dokładnie Czysta rękawiczka kryje brudne ręce – pozory, łapówkarstwo
Cytaty
"...Strój także szlachcianek Najuboższych różni się od chłopskich katanek: ... I żną zboże, a nawet przędą w rękawiczkach." A. Mickiewicz, "Pan Tadeusz", 6,390-394
Zobacz też
Łapawica Rękawica (zbroja)
Przypisy Sztuka świata. T. 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, . Krystyna Kubalska-Sulkiewicz, Monika Bielska-Łach, Anna Manteuffel-Szarota: Słownik terminologiczny sztuk pięknych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. Zygmunt Gloger: Encyklopedia staropolska ilustrowana. T. 4. Warszawa: Wydawnictwo Wiedza Powszechna, 1985, . Słownik języka polskiego (red. Mieczysław Szymczak). T. 3, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1981, .
Słownik języka polskiego (red. Mieczysław Szymczak), T. 1, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1978.
Kategoria:Elementy ubioru Kategoria:Ochraniacze