Mecz o mistrzostwo świataw szachach 2023132px144pxuczestnicyJan NiepomniaszcziDing Lirennarodowość22x22px Rosjastatuspretendentpretendentdata urodzenia14 lipca 199024 października 1992ranking2795 (nr 2)2788 (nr 3) wynik meczu 8½ 9½ 20212024 Mistrzostwa świata w szachach klasycznych 2023 – mecz szachowy o tytuł indywidualnego mistrza świata w szachach klasycznych został rozegrany między wicemistrzem świata 2021, Janem Niepomniaszczim z Rosji, a czołowym chińskim arcymistrzem, Dingiem Lirenem, od 7 kwietnia do 1 maja w stolicy Kazachstanu, Astanie. Magnus Carlsen, mistrz świata z Norwegii, odmówił obrony tytułu, więc do meczu zakwalifikował się Ding, który zajął drugą pozycję w turnieju pretendentów 2022, po Niepomniaszczim. Mecz zakończył się zwycięstwem Dinga Lirena po dogrywce, w stosunku 9½ do 8½.

Odmowa obrony tytułu przez Carlsena Obecnym mistrzem świata był Magnus Carlsen, który zdobył tytuł w 2013 roku. Aby zachować tytuł, Carlsen był okresowo zobowiązany do obrony go w meczu o mistrzostwo świata w szachach z pretendentem wyłonionym w specjalnym turnieju pretendentów. Carlsen z powodzeniem obronił tytuł w meczach mistrzostw świata w latach 2014, 2016, 2018 i 2021. W grudniu 2021 roku, wkrótce po mistrzostwach 2021 (przeciwko Janowi Niepomniaszcziemu), Carlsen stwierdził, że brakuje mu motywacji i może nie obronić tytułu ponownie, chyba że pretendentem będzie Alireza Firuzdża. Firuzdża awansował na drugie miejsce w światowych rankingach w 2021 roku w wieku 18 lat. W kwietniu 2022 roku Carlsen ponownie publicznie oświadczył, że raczej nie zagra w kolejnych mistrzostwach świata, tym razem nie wspominając o żadnym potencjalnym przeciwniku.

Turniej pretendentów 2022 zakończył się na początku lipca 2022 roku, a jego zwycięzcą został Niepomniaszczi. FIDE i Carlsen prowadzili już wtedy rozmowy dotyczące meczu o mistrzostwo świata i jego formatu. 20 lipca Carlsen ogłosił, że nie będzie bronił tytułu. Dlatego mecz o mistrzostwo świata 2023 odbył się pomiędzy Janem Niepomniaszczim i Dingiem Lirenem, odpowiednio zwycięzcą i zawodnikiem, który zajął drugie miejsce w turnieju pretendentów 2022, a Carlsen ma stracić tytuł mistrza świata po zakończeniu meczu. Po tym, jak Carlsen formalnie potwierdził swoją decyzję na piśmie, FIDE oficjalnie zaprosiło Dinga i Niepomniaszcziego do udziału w mistrzostwach świata w 2023 roku.

Brak udziału obecnego mistrza to rzadka sytuacja. W latach 1993–2005 odbywały się jednocześnie dwa rywalizujące ze sobą mistrzostwa świata. Poza tym okresem ostatnim panującym mistrzem, który odmówił udziału, był Bobby Fischer w 1975 roku. W tym przypadku FIDE przyznało tytuł pretendentowi Fischera, Anatolijowi Karpowowi, bez rozegrania meczu (Karpow zakwalifikował się przez turniej, pokonując w finale Wiktora Korcznoja). Ostatni raz mistrzostwa świata były faktycznie rozgrywane bez obrońcy tytułu w 1948 roku, ponieważ mistrz Aleksander Alechin zmarł w 1946 roku.

Wyłonienie pretendenta Turniej pretendentów 2022 odbył się w dniach od 16 czerwca do 5 lipca 2022 w Madrycie z udziałem 8 zawodników. Uczestnikami turnieju zostali: pokonany w poprzednim meczu o mistrzostwo świata (Jan Niepomniaszczi), zwycięzca szachowego Pucharu Świata z 2021 roku (Jan-Krzysztof Duda), zwycięzca i wicemistrz szachowego turnieju Grand Swiss z 2021 roku (Alireza Firuzdża oraz Fabiano Caruana), dwóch najlepszych graczy cyklu Grand Prix 2022 (Hikaru Nakamura oraz Richárd Rapport), zawodnik nominowany przez FIDE (Teymur Rəcəbov), a także zawodnik z najwyższym rankingiem w maju 2022 (Ding Liren), który zastąpił finalistę szachowego Pucharu Świata, Siergieja Kariakina, ponieważ Rosjanin został zdyskwalifikowany przez FIDE na 6 miesięcy za popieranie rosyjskiej inwazji na Ukrainę.

Rywalizacja w turnieju pretendentów odbyła się systemem dwukołowym, każdy uczestnik grał z każdym z przeciwników dwukrotnie – raz kolorem białym, a raz czarnym. Zdobywca największej liczby punktów uzyskał prawo do gry w meczu o mistrzostwo świata. Został nim Jan Niepomniaszczi z wynikiem 9½ p. z 14 partii. Jako mistrz świata Carlsen ogłosił po turnieju, że nie będzie bronił tytułu mistrza świata, prawo do gry w meczu o mistrzostwo świata uzyskał zawodnik który zajął drugie miejsce w turnieju, czyli Ding Liren.

Zasady regulaminowe meczu Pojedynek według regulaminu został rozegrany na dystansie czternastu partii z czasem 120 minut dla zawodnika na wykonanie pierwszych 40 posunięć w partii, następnie z dodatkowymi 60 minutami na kolejne 20 ruchów, a później jeszcze z dalszymi 15 minutami na dokończenie partii. Ponadto, zawodnicy od 61. ruchu będą otrzymywali po 30 sekund za każdy ruch. Zwycięzcą został pierwszy zawodnik, który zdobędzie 7,5 punktu.

W przypadku remisu po czternastu partiach następują dogrywki.

Dogrywki W I etapie dogrywki przewidziane są cztery partie szachów szybkich z tempem 25 minut na partię oraz 10 sekundami dodawanymi po każdym wykonanym ruchu.

W przypadku kolejnego równego wyniku rozegrany zostanie II etap - dwie partie z czasem 5 minut na partię oraz 3 sekundami dodawanymi po każdym wykonanym ruchu. Jeżeli wynik tego etapu dogrywki będzie remisowy, zostanie on powtórzony.

Jeżeli wynik dogrywek dalej będzie równy, zostanie rozegrany III etap - partia błyskawiczna z tempem 3 minut na partię oraz 2 sekundami dodawanymi po każdym wykonanym ruchu. Wtedy cały mecz zostanie rozstrzygnięty pierwszym decyzyjnym wynikiem partii trzeciego etapu.

Nagrody finansowe Pula nagród Mistrzostw Świata w szachach klasycznych 2023 wyniesie 2 miliony euro. Zwycięzca meczu otrzyma 60% tej kwoty, natomiast przegrany 40% - w przypadku dogrywek zwycięzca otrzyma 55%, a przegrany 45%.

Przebieg meczu +DataDzień tygodniaWydarzenie7 kwietnia 2023PiątekCeremonia otwarcia9 kwietnia 2023NiedzielaRunda 110 kwietnia 2023PoniedziałekRunda 211 kwietnia 2023WtorekPrzerwa12 kwietnia 2023ŚrodaRunda 313 kwietnia 2023CzwartekRunda 414 kwietnia 2023PiątekPrzerwa15 kwietnia 2023SobotaRunda 516 kwietnia 2023NiedzielaRunda 617 kwietnia 2023PoniedziałekPrzerwa18 kwietnia 2023WtorekRunda 719 kwietnia 2023ŚrodaPrzerwa20 kwietnia 2023CzwartekRunda 821 kwietnia 2023PiątekRunda 922 kwietnia 2023SobotaPrzerwa23 kwietnia 2023NiedzielaRunda 1024 kwietnia 2023PoniedziałekRunda 1125 kwietnia 2023WtorekPrzerwa26 kwietnia 2023ŚrodaRunda 1227 kwietnia 2023CzwartekRunda 1328 kwietnia 2023PiątekPrzerwa29 kwietnia 2023SobotaRunda 1430 kwietnia 2023NiedzielaDogrywki lub ceremonia zamknięcia1 maja 2023PoniedziałekCeremonia zamknięcia (w przypadku dogrywek)

Wyniki +Mistrzostwa świata w szachach 2023Ranking Partie klasyczne Punkty Partie szybkie Razem 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Jan Niepomniaszczi 2795½1½0 101½½½½0 ½½7 ½ ½ ½08½ Ding Liren 2788½0½1010½½ ½½1½½7 ½ ½ ½19½

Partie klasyczne Partia nr 1: Niepomniaszczi–Ding, ½–½ thumb|Niepomniaszczi i Ding podczas rozpoczęcia partii nr 1 Pierwsza partia meczu, remis w 49 ruchach, została rozegrana 9 kwietnia. Niepomniaszczi rozpoczął od 1.e4, a obaj gracze szybko zagrali partię hiszpańską. Niepomniaszczi zaskoczył komentatorów rzadką linią boczną 6.Gxc6 dxc6 7.We1 i, jak powiedział arcymistrz Erwin l'Ami, uzyskał „pozycję wolną od ryzyka i długoterminową przewagę strukturalną”Colin McCourty, Ding Liren survives scare in Game 1, chess24.com. Niepomniaszczi wcześnie zmarnował okazję taktyczną z 14.Sf5 (14.h3! ustawiłoby 14...Hxd4? 15.Sd5!!), ale poza tym gra utrzymywała się w większości na równym poziomie aż do ruchu 25...c6?, gdzie Rosjanin szybko zagrał 26.Wxd8+ Sxd8 27.Hf4!, tworząc baterię w kierunku osłabionego skrzydła hetmańskiego i przejmując inicjatywę. Ponieważ Ding miał mało czasu, kilka niedokładności Nepomniaszcziego (30.Sg3 i 31.f4) pozwoliło Dingowi wymusić wymianę hetmanów i umocnić swoją pozycję, osiągając równą końcówkę w ruchu 38. Remis został uzgodniony w ruchu 49. po mniej niż pięciu godzinach gry.

Ding na konferencji prasowej po partii przedstawił wgląd w swoje morale podczas partii i po niej: „Nie jestem szczęśliwy; jestem trochę przygnębiony. Podczas partii czułem przepływ niekonsekwencji. W pierwszej części partii nie mogłem się skoncentrować i myśleć o szachach. Mój umysł był pełen wspomnień i uczuć. Może nie mogłem obliczyć z powodu presji meczuNepomniachtchi Presses Big Advantage In Game 1, Ding Escapes, Chess.com, 09/04/2023..

Partia hiszpańska, opóźniony wariant wymienny 6.Gxc6 (ECO C85)1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Gb5 a6 4. Ga4 Sf6 5. 0-0 Ge7 6. Gxc6 dxc6 7. We1 Sd7 8. d4 exd4 9. Hxd4 0-0 10. Gf4 Sc5 11. He3 Gg4 12. Sd4 Hd7 13. Sc3 Wad8 14. Sf5 Se6 15. Sxe7+ Hxe7 16. Gg3 Gh5 17. f3 f6 18. h3 h6 19. Kh2 Gf7 20. Wad1 b6 21. a3 a5 22. Se2 Wxd1 23. Wxd1 Wd8 24. Wd3 c5 25. Hd2 c6 26. Wxd8+ Sxd8 27. Hf4 b5 28. Hb8 Kh7 29. Gd6 Hd7 30. Sg3 Se6 31. f4 h5 32. c3 c4 33. h4 Hd8 34. Hb7 Ge8 35 Sf5 Hd7 36. Hb8 Hd8 37. Hxd8 Sxd8 38. Sd4 Sb7 39. e5 Kg8 40. Kg3 Gd7 41. Gc7 Sc5 42. Gxa5 Kf7 43. Gb4 Sd3 44. e6+ Gxe6 45. Sxc6 Gd7 46. Sd4 Sxb2 47. Sd3 48. g3 Sc1 49. Ke3 ½–½

Partia nr 2: Ding–Niepomniaszczi, 0–1 Druga partia meczu, wygrana Niepomniaszcziego w 29 ruchach, została rozegrana 10 kwietnia. Po 1.d4 Sf6 2.c4 e6 3.Sf3 d5 Ding zagrał 4.h3 — ruch, którego nigdy wcześniej nie widziano na poziomie mistrzowskim. Niepomniaszczi powiedział na konferencji prasowej, że początkowo zapisał 4.g3 (standardowe posunięcie, które doprowadziłoby do partii katalońskiej) w swoim zapisie partii, zanim zdał sobie sprawę, że zostało zagrane 4.h3. Aleksandr Szabałow stwierdził, że „[4.h3] zdecydowanie pochodzi od Richárda Rapporta, sekundanta Dinga”, co potwierdził sam DingNepomniachtchi Wins Game 2 With Black After Navigating Ding's Novelty, Chess.com, 10/04/2023.. Niepomniaszczi zdecydował się zagrać 4...dxc4 i potraktować tę partię jako przyjęty gambit hetmański, opierając się na tym, że h2 – h3 białych nie jest szczególnie przydatne w tej liniiColin McGourty, Nepo wins World Championship game at 13th attempt, chess24.com, 11 April 2023. Po niemal natychmiastowym zagraniu większości swoich ruchów w otwarciu, Ding potrzebował ponad 30 minut na zagranie ruchu 12.Sxf6+, później identyfikując ten ruch jako krytyczny moment, mówiąc, że spojrzał tylko na 12...Hxf6 i całkowicie przeoczył odpowiedź Niepomniaszczia 12...gxf6. Kontynuacja Dinga 13.e4?! również była krytykowana za dalsze osłabienie jego pozycji; komentatorzy zalecali 13.dxc5 z przybliżoną równością. Następnie inicjatywę przejął Niepomniaszczi. Jego ruch 18...f5! był bardzo chwalony; zastawił spektakularną pułapkę 19.exf5 Wxd4!! 20.Sxd4 (inne ruchy unikają mata, ale tracą materiał) 20...Wxg2+ 21.Kf1 Wxf2+! 22.Kxf2 Hh2+ 23.Ke3 Gh6#. Ding uniknął tego grając 19.Gc2, co mimo wszystko było ustępstwem, biorąc pod uwagę, że jego poprzednia gra wydawała się mieć na celu ustawienie gońca na f1. Po 20.Gg5, Niepomniaszczi poświęcił i wymienił grając 20...Wxg5!, zdobywając pionka na linii d i dominującą pozycję po 21.Sxg5 Sxd4, a wkrótce potem również piona na linii e. Po 29...e5, pozostawiając wieżę na d4 bez bezpiecznych pól, Ding zrezygnował, dając Niepomniaszcziemu pierwszą decydującą partię meczu.

Przyjęty gambit hetmański (ECO D27)1. d4 Sf6 2. c4 e6 3. Sf3 d5 4. h3 dxc4 5. e3 c5 6. Gxc4 a6 7. O-O Sc6 8. Sc3 b5 9. Gd3 Gb7 10. a4 b4 11. Se4 Sa5 12. Sxf6+ gxf6 13. e4 c4 14. Gc2 Hc7 15. Gd2 Wg8 16. Wc1 O-O-O 17. Gd3 Kb8 18. We1 f5 19. Gc2 Sc6 20. Gg5 Wxg5 21. Sxg5 Sxd4 22. Hh5 f6 23. Sf3 Sxc2 24. Wxc2 Gxe4 25. Wd2 Gd6 26. Kh1 c3 27. bxc3 bxc3 28. Wd4 c2 29. Hh6 e5 0–1

Partia nr 3: Niepomniaszczi–Ding, ½–½