Brak udziału obecnego mistrza to rzadka sytuacja. W latach 1993–2005 odbywały się jednocześnie dwa rywalizujące ze sobą mistrzostwa świata. Poza tym okresem ostatnim panującym mistrzem, który odmówił udziału, był Bobby Fischer w 1975 roku. W tym przypadku FIDE przyznało tytuł pretendentowi Fischera, Anatolijowi Karpowowi, bez rozegrania meczu (Karpow zakwalifikował się przez turniej, pokonując w finale Wiktora Korcznoja). Ostatni raz mistrzostwa świata były faktycznie rozgrywane bez obrońcy tytułu w 1948 roku, ponieważ mistrz Aleksander Alechin zmarł w 1946 roku.

Wyłonienie pretendenta Turniej pretendentów 2022 odbył się w dniach od 16 czerwca do 5 lipca 2022 w Madrycie z udziałem 8 zawodników. Uczestnikami turnieju zostali: pokonany w poprzednim meczu o mistrzostwo świata (Jan Niepomniaszczi), zwycięzca szachowego Pucharu Świata z 2021 roku (Jan-Krzysztof Duda), zwycięzca i wicemistrz szachowego turnieju Grand Swiss z 2021 roku (Alireza Firuzdża oraz Fabiano Caruana), dwóch najlepszych graczy cyklu Grand Prix 2022 (Hikaru Nakamura oraz Richárd Rapport), zawodnik nominowany przez FIDE (Teymur Rəcəbov), a także zawodnik z najwyższym rankingiem w maju 2022 (Ding Liren), który zastąpił finalistę szachowego Pucharu Świata, Siergieja Kariakina, ponieważ Rosjanin został zdyskwalifikowany przez FIDE na 6 miesięcy za popieranie