Prowincja krakowska pw. Ducha Świętego w Polsce – jedna z dwóch prowincji zakonu karmelitów bosych w Polsce. Powstała w 1993 roku. Obejmuje klasztory męskie (tzw. konwenty) oraz żeńskie klasztory mniszek karmelitanek bosych (tzw. karmele).
Historia Rozwój zakonu karmelitów bosych w Polsce oraz zmiany społeczne po 1989 roku spowodowały w 1993 roku podział prowincji polskiej na dwie oddzielne: krakowską i warszawską. Prowincja krakowska odziedziczyła wezwanie Ducha Świętego.
Pierwsi zakonnicy zreformowanego Karmelu przybyli do Krakowa w 1604 roku jako misjonarze udający się na Wschód. Ich pobyt na ziemiach polskich zaowocował zainteresowaniem nową odmianą życia zakonnego. W 1605 roku przy wsparciu króla Zygmunta III zakupiono ogród za Bramą Mikołajską w Krakowie przeznaczony na pierwszą siedzibę dla zakonu. Tego samego roku przybyli zakonnicy powołani do stworzenia wspólnoty karmelitów bosych w Rzeczypospolitej. Przełożonym nowego konwentu został Hiszpan, Hurtado de Mendoza (w zakonie o. Maciej od św. Franciszka). W 1611 roku karmelici rozpoczęli budowę kolejnego kościoła wraz z klasztorem pw. św. Michała w obrębie murów miasta przy Baszcie Murarzy. Budowę zakończono w 1636 roku. W 1617 roku utworzono prowincję polską, a kapituła generalna zakonu powierza Mendozie urząd pierwszego prowincjała. W 1634 rozpoczęto wznoszenie nowego murowanego kościoła w Krakowie na Wesołej, którą zakończono uroczystą konsekracją w 1683 roku. W 1787 roku karmelici z Wesołej zostali zmuszeni od odsprzedania klasztoru, w którym urządzono szpital miejski (kościół przekazano szarytkom). Wspólnota dołączyła do konwentu św. Michała.
Pierwsze konwenty poza stołecznym Krakowem założono w Lublinie (1610), Lwowie (1613), Poznaniu (1618), Przemyślu (1620), Wiśniczu Nowym (1622), Kamieńcu Podolskim (1623), Wilnie (1626), Berdyczowie (1630) oraz Warszawie (1639), W 1633 roku powstał klasztor o charakterze eremickim (pustelniczym) w Czernej pod Krakowem. Dynamiczny rozwój, nowe powołania i fundowanie kolejnych klasztorów, zwłaszcza na wschodnich ziemiach Rzeczypospolitej doprowadziły do utworzenia prowincji litewskiej pw. św. Kazimierza w 1731 roku. W przededniu rozbiorów Polski prowincja polska liczyła 324 braci.
Upadek Rzeczypospolitej i polityka władz zaborczych doprowadziła do niemal całkowitego upadku zakonu karmelitów w Polsce. Po trzecim rozbiorze utworzono z konieczności prowincję ruską (ostatecznie zlikwidowaną w 1832 roku). Dekrety kasacyjne: józefiński i carski prowadziły do usuwania zakonników z klasztorów i przejmowania mienia zakonnego. Zniesiono prawo egzempcji, nadzór przekazano biskupom i konsystorzom. W 1784 skasowano klasztor w Przemyślu, a kościół przekazano grekokatolikom. W 1797 roku karmelici krakowscy zostali wygnani z konwentu św. Michała i osiedli w Czernej. W 1844 zlikwidowano prowincję litewską. Ostatnie wspólnoty zostały rozwiązane po powstaniu styczniowym, co doprowadziło do zniesienia prowincji polskiej karmelitów bosych w 1864 roku.
Jedynym klasztorem, który przetrwał był konwent w Czernej. W 1875 roku został przyłączony do semiprowincji austriackiej. Przez lata klasztor znalazł się dramatycznej sytuacji, zarówno pod względem ekonomicznym, jak i duchowym. Nieliczni bracia prowadzili styl życia zakonnego daleki od karmelitańskiego charyzmatu. W 1880 roku zgromadzenie liczyło zaledwie 5 członków. Mając na celu uratowanie czerneńskiego konwentu do wspólnoty dołączyli bracia z innych klasztorów, głównie z Wiednia. Rozpoczęto proces odnowy i powrotu do ideałów życia klasztornego. mały|św. Rafał Kalinowski Kluczową rolę w podjętej reformie odegrał św. Rafał Kalinowski. W listopadzie 1881 roku przybył do Czernej, a rok później został ustanowiony przeorem. Urząd ten pełnił przez kolejne trzy kadencje. Z pełnym wsparciem władz zakonu, bp. Albina Dunajewskiego oraz Stolicy Apostolskiej dokonał fundacji nowego klasztoru wraz z alumnatem w Wadowicach. Zmarł w 1907 roku w opinii świętości. Wzrastająca liczba zakonników pozwoliła na erygowanie w 1909 roku konwentu w Krakowie przy ul. Rakowickiej. W 1911 roku utworzono semiprowincję polską. Klęska państw zaborczych w I wojnie światowej i odzyskanie przez Polskę niepodległości dały impuls do kontynuowania odnowy zakonu. Karmelici odzyskali klasztory w Lublinie i Berdyczowie. W 1920 roku przekształcono semiprowincję w autonomiczną prowincję polską. W kolejnych latach zakonnicy podejmowali posługę duszpasterską w byłych konwentach m.in. w Wilnie czy Lwowie. Rozwijano również działalność III Zakonu Karmelitańskiego, do którego w przededniu II wojny światowej należało ok. 1400 członków. W 1939 r. prowincja polska liczyła 168 zakonników w 9 klasztorach.
Czasy okupacji hitlerowskiej i sowieckiej odcisnęły swoje piętno także na polskich karmelitach. Jakkolwiek większość budynków klasztornych została przejęta przez władze okupacyjne, zakonnicy na miarę możliwości posługiwali wśród wiernych, często narażając swoje życie. Wielu z nich zostało zamordowanych, wśród nich bł. Alfons Maria Mazurek. Po wojnie część klasztorów znalazła się na terenie Związku Sowieckiego, co uniemożliwiło wznowienie w nich życia zakonnego. Prowincjałem został o. Józef Prus, który mając świadomość zmian politycznych i terytorialnych dążył do fundowania nowych konwentów oraz klasztorów karmelitanek bosych m.in. w Łodzi czy Wrocławiu. W 1949 roku powstał również polski klasztor w Stanach Zjednoczonych, który stał się silnym ośrodkiem polonijnym. Nowym wymiarem posługi w okresie powojennym było przejmowanie w zarząd parafii oraz prowadzenie katechezy wśród dzieci i młodzieży. W 1970 roku założono misję w Burundi, a w 1983 roku w Rwandzie. Od 1990 roku karmelici posługują w krajach byłego Związku Sowieckiego. Już po 2000 roku rozpoczęto działalność na Słowacji.
W wyniku podziału prowincji na dwie nowoutworzona prowincja krakowska obejmuje głównie klasztory w południowo-wschodniej Polsce. W latach 1985–1994 zbudowano klasztor na Prądniku Białym w Krakowie, gdzie obecnie mieści się Kuria Prowincjalna.
Zarząd prowincji Stan na kwiecień 2023
przełożony prowincjalny: o. Tadeusz Florek OCD I radny prowincji: o. Grzegorz Tyma OCD II radny prowincji: o. Piotr Hensel OCD III radny prowincji: o. Andriej Valent OCD IV radny prowincji: o. Przemysław Pliszczyński OCD.
Klasztory męskie Stan na kwiecień 2023
Polska Kraków-Śródmieście: konwent pw. Niepokalanego Poczęcia NMP (ul. Rakowicka 18) Kraków-Prądnik Biały: konwent pw. św. Józefa i św. Rafała Kalinowskiego (ul. Glogera 5) Lublin: konwent pw. św. Józefa (ul. Świętoduska 14) Czerna: konwent pw. św. Eliasza proroka (Czerna 79) Przemyśl: konwent pw. św. Teresy od Jezusa (ul. Karmelicka 1) Wadowice: konwent pw. św. Józefa Oblubieńca NMP (ul. Karmelicka 22) Zawoja: konwent pw. św. Józefa Rzemieślnika (Zakamień 1546) Kluszkowce: konwent pw. św. Rafała Kalinowskiego (ul. Słoneczna 30) Piotrkowice: konwent pw. Zwiastowania Pańskiego (ul. Kościelna 1) Katowice-Piotrowice: konwent pw. św. Jana od Krzyża (ul. Jastrzębia 16)
Zagraniczne Munster (Stany Zjednoczone): Konwent pw. Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel Koszyce-Lorinčík (Słowacja): Konwent pw. Matki Bożej z Góry Karmel i św. Józefa Bańska Bystrzyca (Słowacja): Konwent pw. św. Teresy Benedykty od Krzyża Staré Hory (Słowacja): Konwent pw. św. Teresy od Jezusa Ryga (Łotwa): Parafia św. Józefa Berdyczów (Ukraina): Konwent pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Gwozdawa (Ukraina): Konwent pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny Kijów (Ukraina): Konwent pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Misyjne Musongati (Burundi): Konwent pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Apostołów Bużumbura (Burundi): Konwent pw. św. Teresy Benedykty od Krzyża Gitega (Burundi): centrum duchowości Butare (Rwanda): Konwent pw. Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel Gahunga (Rwanda): Konwent pw. Miłosierdzia Bożego
Klasztory karmelitanek bosych Stan na kwiecień 2023
Polska Kraków-Wesoła: Karmel pw. św. Teresy od Jezusa i św. Jana od Krzyża (ul. Kopernika 44)
Kraków-Łobzów: Karmel pw. Opieki Św. Józefa (ul. Łobzowska 40) Przemyśl: Karmel pw. Św. Józefa (ul. Tatarska 7) Katowice: Karmel pw. Matki Kościoła i Św. Józefa (ul. Kilińskiego 15a) Kielce: Karmel pw. Królowej i Ozdoby Karmelu (ul. Św. Rafała Kalinowskiego 3) Dys: Karmel pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski (ul. Klasztorna 2) Tarnów: Karmel pw. NMP Janua Caeli i Św. Józefa (ul. Krzyska 19) Kodeń: Karmel pw. Najświętszej Rodziny (Kodeń 79) Rzeszów: Karmel pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (ul. Morgowa 98) Zakopane: Karmel pw. Niepokalanego Serca Maryi i św. Józefa (ul. Kościelna 8) Oświęcim: Karmel pw. Świętych Obcowania (ul. Legionów 92a) Częstochowa: Karmel pw. Miłosierdzia Bożego (ul. Św. Jadwigi 83)
Zagraniczne Koszyce (Słowacja): Karmel pw. Niepokalanego Serca Maryi i św. Józefa Detva (Słowacja): Karmel pw. Miłosierdzia Bożego i Królowej Karmelu Sofijiwśka Borszczahiwka (Ukraina): Karmel pw. Miłosierdzia Bożego i Niepokalanego Serca Maryi Pokotyliwka (Ukraina): Karmel pw. Matki Bożej Pośredniczki Łask i Świętych Apostołów Piotra i Andrzeja
Galeria
Zobacz też Klasztor Karmelitów Bosych w Wiśniowcu (nieistniejący) Klasztor Karmelitów bosych w Zagórzu (nieistniejący) Duchowość karmelitańska Głos Karmelu Karmelici trzewiczkowi Ostra Brama w Wilnie
Przypisy
Bibliografia Benignus Józef Wanat OCD, Historiografia karmelitów bosych w Polsce Gil Honorat OCD, Historia Zakonu Karmelitów Bosych
Linki zewnętrzne Strona Rodziny Szkaplerznej Krakowskiej Prowincji Karmelitów Bosych "Głos Karmelu" Karmelitański Instytut Duchowości Teresianum Stowarzyszenie Communio Crucis im. św. Edyty Stein Dom Pielgrzyma w Czernej Dom Rekolekcyjny w Wadowicach
Kategoria:Karmelici bosi