thumb|Plac Teatralny, Marcin Zaleski, 1838 thumb|Plac Teatralny ok. 1925, po lewej pałac Jabłonowskich thumb|Manifestacja mieszkańców Warszawy po kapitulacji III Rzeszy, 9 maja 1945 thumb|Północna pierzeja placu Teatralnego z pałacem Jabłonowskich i pałacem Blanka Plac Teatralny – plac w Śródmieściu Warszawy, położony między wylotami ulic: Senatorskiej, Moliera, Bielańskiej i Wierzbowej.
Historia Plac powstał w dwóch etapach. Około 1808 na miejscu zlikwidowanego targowiska Pociejów i rozebranego pałacu Pociejowskiego utworzono najpierw ogród, a później niewielki plac nazwany placem Pociejowskim. W 1825 rozebrano znajdujący się obok Marywil. Pozyskany teren wykorzystano pod budowę monumentalnego gmachu Teatru Wielkiego oraz utworzenie kolejnego placu. Plac ten połączono z placem Pociejowskim i nazwano Marywilskim. Nazwa plac Teatralny zaczęła być używana ok. 1840.
Po przeniesieniu w 1818 siedziby władz miejskich do pałacu Jabłonowskich plac stał się centrum życia miasta. W 1838 plac przedstawił na swym obrazie Marcin Zaleski.
Na placu w czasie powstania styczniowego i rewolucji w 1905 miały miejsce wielkie manifestacje patriotyczne.
W okresie międzywojennym plac był ważnym węzłem komunikacyjnym, m.in. przecinało go kilka linii tramwajowych. W 1936 przed gmachem teatru odsłonięto pomnik Wojciecha Bogusławskiego.
We wrześniu 1939 w pałacu Jabłonowskich mieścił się sztab cywilnej obrony Warszawy. W czasie powstania warszawskiego klasztor kanoniczek, pałac Jabłonowskich i pałac Blanka pełniły funkcje redut powstańczych (punktów oporu Polaków), bronionych głównie przez żołnierzy z batalionu „Kiliński”.
W czasie wojny zniszczone zostały m.in. gmach teatru, pomnik Bogusławskiego i budynki w północnej pierzei placu; ocalał najmniej uszkodzony pałac Blanka.
Po ogłoszeniu kapitulacji III Rzeszy, 9 maja 1945 na placu odbyła się wielka manifestacja mieszkańców.
Na początku lat 60. po wschodniej stronie ul. Bielańskiej wzniesiono trzy wieżowce, będące częścią osiedla Bielańska-WZ-Długa (według innego źródła osiedla Plac Teatralny), zaprojektowanego przez Jerzego Czyża, Jana Furmana i Andrzeja Skopińskiego. Ich lokalizacja wzbudziła kontrowersje.
W 1964 w miejscu zniszczonego pałacu Jabłonowskich ustawiono pomnik Bohaterów Warszawy. W 1965 odsłonięto zrekonstruowany pomnik Wojciecha Bogusławskiego oraz pomnik Stanisława Moniuszki. Plac wyłożono kostką bazaltową z podolskiego kamieniołomu zdjętą z ul. Żwirki i Wigury.
W latach 90. zrekonstruowano pałac Jabłonowskich i kościół św. Andrzeja, co zakończyło proces przywracania zabudowy przy placu.
Centralną część placu zajmuje parking dla samochodów.
Ważniejsze obiekty Pałac Blanka Pałac Jabłonowskich Teatr Wielki Kamienica Petyskusa Pomnik Stanisława Moniuszki Pomnik Wojciecha Bogusławskiego Południk Warszawski (pomnik Geodezji Europejskiej) Kościół św. Brata Alberta i św. Andrzeja Apostoła Muzeum Wódki w Warszawie
Obiekty nieistniejące Marywil Pociejów Kamienica Mikulskiego
Przypisy
Linki zewnętrzne Archiwalne widoki placu w bibliotece Polona