Judyta Berg

Judyta Berg, także Judyta Berg-Fibich, na emigracji Judith Berg i Judith Berg Fibich (hebr. יהודית ברג, ur. 16 lutego 1912 w Łodzi, zm. 19 sierpnia 1992 w Nowym Jorku) – polsko-amerykańska tancerka i choreografka pochodzenia żydowskiego. Odtwórczyni roli Śmierci i autorka choreografii w filmie Dybuk (1937).

Życiorys Wychowywała się w rodzinie polskich Żydów. Początkowo uczyła się tańca w szkole tanecznej w Łodzi, a następnie pedagogikę tańca i taniec ekspresjonistyczny pod okiem Mary Wigman w Dreźnie, jednakże bardziej wykazywała zainteresowanie tańcem inspirowanym kulturą żydowską i tańcami chasydzkimi.

Debiutowała w teatrze Ararat Mosze Bordersona. Przeniósłszy się do Warszawy, otworzyła w siedzibie Żydowskiego Stowarzyszenia Lekarzy i Inżynierów szkołę tańca nowoczesnego, ucząc m.in. Irenę Prusicką i Renę Spatsenkop oraz założyła grupę taneczną, z którą podróżowała i grała recitale, tańczyła i opracowywała choreografie m.in. do autorstwa Szolema Alejchema, a także do tradycyjnych tańców chasydzkich, takich jak „Maatenes Tants” i „Licht Bensch” i „Pilpul Tants”. Pracowała także jako choreografka w Jung Teater i Żydowskim Teatrze Artystycznym, układając m.in. choreografie do własnych występów tanecznych, a także m.in. dla Idy Kamińskiej. Do jej najbardziej cenionych choreografii, należy ta do filmu Dybuk (1937).

lata 1939–1949 Po inwazji niemieckiej na Polską, wyjechała na wschód, wraz z trupą Szymona Dżigana i Izraela Szumachera, do której należał m.in. jej uczeń oraz przyszły mąż – .

Trupa występowała początkowo Białymstoku, m.in. w ramach rewii jidysz Białostockiego Teatru Miniatur, następnie odbyła tournée po Związku Radzieckim, odwiedzając miasta takie jak m.in.: Odessa, Moskwa, Leningrad, Kijów, Charków, Erywań, Tbilisi i Aszchabad, gdzie trupa rozwiązała się, a także organizowali pomoc żywnościową dla polskich zesłańców w Kazachstanie i na Syberii. Do Polski para powróciła na przełomie maja i czerwca 1946. Berg wraz z mężem, zagrała w jednym z ostatnich filmów jidysz, które ukazały się w Polsce pt. My, którzy przeżyliśmy, w reżyserii Natana Grossa, na potrzeby którego para wykonała sekwencje tańców chasydzkich w sierocińcach w Helenówku i Otwocku. We Wrocławiu założyli również szkołę tańca dla ocalałych dzieci żydowskich, z czasem organizując pokazy taneczne w żydowskich ośrodkach kulturalnych.

lata 1949–1992 Pod wpływem narastającego stalinizmu, małżonkowie w 1949 wyjechali do Paryża. Tam Berg uczyła tańca w sierocińcu pod Paryżem, jednocześnie małżeństwo podjęło współpracę ze stowarzyszeniem . Organizacja ta promowała ich recitale jako La Danse Juive Mystique de la Secte Hasidim (pol. Mistyczny taniec żydowski sekty chasydzkiej). Wydarzenia te zdobyły pewną popularność, a para była zapraszana na występy przez francuskie organizacje żydowskie. Berg i Fibich występowali m.in. w: , , Théâtre Sarah Bernhardt oraz w Teatrze Żydowskim w Paryżu. W 1950 para podpisała kontrakt z na trasę koncertową w Stanach Zjednoczonych. Początkowo występowali w Carnegie Hall i , a następnie odbywając tournée po Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Izraelu i Ameryce Południowej, grając m.in. w Montrealu, Chicago, Cleveland, Filadelfii i Bostonie. Była również autorką choreografii do programów telewizyjnych i ”. W latach 1978–1988 układała choreografię dla Jaffa Dance Ensemble of New York. W listopadzie 1979 Berg w zorganizowała w jidysz inscenizację sztukę Rebecca, the Rabbi’s Daughter (jid. Rivkele dem rebens, pol. Rywka, córka Rabina). Pod koniec kariery zawodowej zajmowała się nauką tańca dla osób starszych.

Życie prywatne Berg miała dwie siostry, które przeżyły II wojnę światową, po której osiedliły się we Francji. Była żoną choreografa . Para pobrała się podczas II wojny światowej w Aszchabadzie.

Zmarła w wyniku zapalenia płuc w Mount Sinai Hospital w Nowym Jorku. Została pochowana na w Nowym Jorku.

Filmografia Dybuk – jako tancerka – Śmierć (reż. Michał Waszyński, 1937), My, którzy przeżyliśmy – jako ona sama (reż. Natan Gross, 1948).

Wyróżnienia 1987: Wyróżniona (wraz z mężem) „Centennial Honorees of the Arts” przez za „Doskonałość w sztuce i promocję kultury żydowskiej”.

Przypisy

Linki zewnętrzne Fotografie Judyty Berg i Feliksa Fibicha w zbiorach YIVO.

Kategoria:Żydowscy nauczyciele Kategoria:Żydowscy artyści Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1992 Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Żydzi związani z Łodzią Kategoria:Tancerze związani z Warszawą Kategoria:Polscy choreografowie Kategoria:Amerykańscy choreografowie Kategoria:Polscy tancerze Kategoria:Amerykańscy tancerze Kategoria:Aktorzy filmowi związani z Łodzią Kategoria:Artyści związani z Nowym Jorkiem Kategoria:Pochowani w Nowym Jorku Kategoria:Artyści związani z Paryżem Kategoria:Ludzie związani z Dreznem Kategoria:Zmarli na zapalenie płuc Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady