Czernikowo – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie toruńskim, w gminie Czernikowo, której jest siedzibą.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czernikowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.
Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 3038 mieszkańców. Jest największą miejscowością gminy Czernikowo.
Czernikowo położone jest na ziemi dobrzyńskiej.
Części wsi +Integralne części wsi Czernikowo SIMC Nazwa Rodzaj 0861529 Kępiacz kolonia1031385 Zajączkowo część wsi1031391 Zygmuntowo część wsi1031400 Żabowo część wsi
Historia Dzieje Czernikowa są nieodłącznie związane z historią terenu, na którym leży, czyli Ziemi Dobrzyńskiej. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1309 roku, lecz prawdopodobnie miejscowość istniała już wcześniej. Od XIV wieku aż do rozbiorów Polski Czernikowo wchodziło w skład województwa inowrocławskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1366 roku podczas pożaru spłonął drewniany kościół pw. św. Mikołaja, na którego miejscu wybudowano gotycką świątynię. Kościół zachował gotyckie fundamenty oraz barokowe wnętrze.
Na ołtarzu głównym znajduje się niegdyś słynny z łask obraz Matki Boskiej Czernikowskiej. Następne przebudowy doprowadziły do powstania wielopoziomowego ołtarza głównego oraz dwóch naw bocznych. W okresie potopu szwedzkiego wieś została niemal całkowicie wyludniona na skutek głodu i epidemii. W położonym nieopodal Zębowie zachował się cmentarz epidemiczny ofiar cholery z lat 1658 i 1831. W końcu XVIII wieku Czernikowo i Steklin przeszły w ręce rodu Nałęczów. Hrabia Antoni Norbert Nałęcz obiecywał powstanie szkoły na stałe. Czernikowo, po ślubie Barbary Nałęczówny i Kwiryna Zielińskiego znalazło się w rękach Zielińskich, pobudowano dwór drewniany, podmurowany, który został zniszczony w 1945 roku. Natomiast w połowie XIX w. wybudowano ładny dwór późnoklasycystyczny w Steklinie, z aleją spacerową nad jezioro, z pięknym parkiemhttps://www.czernikowo.pl/1138,historia.
Na mocy II rozbioru Polski w 1793 roku cała ziemia dobrzyńska z Czernikowem znalazła się przejściowo na obszarze zaboru pruskiego, co przyczyniło się do intensywnej kolonizacji niemieckiej ludnością wyznania ewangelicko-augsburskiego. Jednak już w 1807 roku wyzwoloną ziemię dobrzyńską z Czernikowem przyłączono do Księstwa Warszawskiego. Po okresie napoleońskim, w 1815 roku, wskutek postanowień kongresu wiedeńskiego, ziemia dobrzyńska z Czernikowem weszła w skład Królestwa Polskiego pod panowaniem Imperium Rosyjskiego (zabór rosyjski), administracyjnie znajdując się w granicach powiatu lipnowskiego należącego do guberni płockiej. W latach 1863–1864 (podczas powstania styczniowego) w okolicach Czernikowa miały miejsce potyczki polskich powstańców z wojskami rosyjskiego zaborcy, czyli wojskami carskimi. Po upadku powstania styczniowego nasiliła się rusyfikacja tych terenów wskutek represji popowstańczych. W 1915 roku, podczas I wojny światowej, administracja rosyjska z wojskami rosyjskimi opuściły teren Czernikowa i nastąpiło wkroczenie Niemców. W 1918 roku Czernikowo odzyskało upragnioną niepodległość i stało się częścią odrodzonego państwa polskiego, zostało włączone do województwa warszawskiego. W 1939 roku, po niemieckiej agresji na Polskę, Czernikowo zostało przyłączone do Rzeszy, a ludność polska zaznała prześladowań, wywózek oraz mordów. W okolicy działała jednak polska partyzantka. W styczniu 1945 roku do wsi wkroczyły oddziały Armii Czerwonej, co zakończyło okres okupacji niemieckiejhttps://www.czernikowo.pl/1138,historia.
Do 1956 roku Czernikowo było częścią powiatu lipnowskiego.
Zabytki Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja – został wzniesiony przez biskupów płockich około 1370 r. Pierwotnie gotycki. Remontowany i przypuszczalnie częściowo odbudowany w XVI wieku. W 1641 r. i w 1904 r. został przebudowany w stylu barokowym. W latach: 1719, 1798, 1880 i 1996 był odnawiany. Odnowienie z częściową regotyzacją miało miejsce w 1983 r. Wystrój i wyposażenie wnętrza kościoła przeważnie barokowo-ludowe, również główny ołtarz w tym stylu. Plebania – zbudowana w połowie XIX wieku. Murowana z cegły, otynkowana. Parterowa, z wejściem wgłębnym na osi. Wnętrze poprzedzane sienią. Dach siodłowy, kryty blachą. Cmentarz przykościelny – grzebalny do połowy XIX wieku. Po prawej stronie nawy na cegłach ryte inskrypcje nagrobne z 2. połowy XVI wieku i początku XVII wieku. Współcześnie obszar cmentarza splantowany z zachowanymi pojedynczymi nagrobkami. Cmentarz parafialny Przydrożny krzyż wotywny – wystawiony po 1946 r. Mieści się po prawej stronie szosy z Torunia do Lipna. Kapliczka przydrożna – wystawiona po 1945 r. Murowana z cegły, otynkowana i malowana. Usytuowana na niewielkiej skarpie przy ul. Targowej. Transport Miejscowość jest obsługiwana przez linię kolejową nr 27 Nasielsk - Toruń Wschodni, na której znajduje się stacja Czernikowo. Stacja ta umożliwia mieszkańcom oraz podróżnym korzystanie z połączeń kolejowych w kierunku Nasielska i Torunia. Ponadto, przez Czernikowo przebiega droga krajowa nr 10. Ludzie urodzeni w Czernikowie
Oświata Przedszkole publiczne Szkoła podstawowa im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego Zespół Szkół im. Mikołaja Kopernika (technikum i szkoła branżowa I stopnia)
Wspólnoty wyznaniowe Kościół rzymskokatolicki: parafia św. Bartłomieja z kościołem św. Bartłomieja. Świadkowie Jehowy: zbór Czernikowo, (Sala Królestwa ul. Akacjowa 2A).
Galeria
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Linki zewnętrzne