John King Davis (ur. 19 lutego 1884 w Kew, zm. 8 maja 1967 w Toorak) – australijski nawigator, kapitan marynarki handlowej i dowódca statków ekspedycji antarktycznych.

Uczestnik wypraw na Antarktydę, m.in. Brytyjskiej Wyprawy Antarktycznej na statku „Nimrod” pod kierownictwem Ernesta Shackletona (1874–1922) w latach 1907–1909, Australasian Antarctic Expedition Douglasa Mawsona (1882–1958) w latach 1911–1913 i połączonej wyprawy brytyjskiej, nowozelandzkiej i australijskiej pod kierownictwem Mawsona w latach 1929–1931 (ang. British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition, BANZARE).

Życiorys John King Davis urodził się 19 lutego 1884 roku w Kew w hrabstwie Surrey w Anglii. Był jedynym synem Jamesa Greena Davisa, instruktora wojskowego, i jego żony Marion Alice z domu King. Davis uczył się w prywatnej szkole dla chłopców Colet Court w Londynie, a następnie w szkole z internatem Burford Grammar School w Oxfordshire. Edukację przerwał w 1900 roku – wraz z ojcem wyjechał do Kapsztadu w Republice Południowej Afryki. Korzystając z nieobecności ojca dołączył do załogi parowca pocztowego „Carisbrooke Castle” udającego się w rejs do Anglii. Następnie podpisał czteroletni kontrakt na pracę na statku „Celtic Chief” i wkrótce po raz pierwszy odwiedził Australię.

16 lipca 1905 roku zdał egzamin Board of Trade na drugiego oficera. Następnie do czerwca 1906 roku służył jako drugi oficer na barku „Westland” pływającym między Anglią a Nową Zelandią, w kolejnym roku na statku „Port Jackson”. W 1906 roku uzyskał stopień pierwszego oficera, a w sierpniu 1908 roku kapitana.

Wyprawy antarktyczne Brytyjska Wyprawa Antarktyczna na statku „Nimrod” (1907–1909) thumb|240px|John King Davis – pierwszy oficer na statku wyprawy Shackletona (1907) thumb|240px|„Nimrod” (1908) W 1907 roku podczas zwiedzania wystawy sprzętu polarnego w Londynie, przypadkowo poznał Ernesta Shackletona (1874–1922), co zaowocowało kontraktem pierwszego oficera na statku „Nimrod” wyprawy Shackletona na Antarktydę, której celem miało być zdobycie bieguna południowego oraz zbadanie Bariery Rossa i Ziemi Edwarda VII.

Wyprawa wyruszyła 7 sierpnia. Bazę założono na przylądku Cape Royds w McMurdo Sound, nieopodal dawnej bazy Scotta. 10 marca 1908 roku zdobyto szczyt Mount Erebus. W styczniu 1909 roku grupa dowodzona przez Edgewortha Davida (1858–1934) dotarła do południowego bieguna magnetycznego. W październiku 1908 roku grupa dowodzona przez Shackletona w składzie Jameson Adams (1880–1962), Frank Wild (1873–1939) i Eric Marshall (1879–1963) wyruszyła z bazy w kierunku bieguna południowego. Przetrawersowali Barierę Rossa i odkryli przejście przez góry przez Lodowiec Beardmore’a na Płaskowyż Polarny. 9 stycznia 1909 roku grupa osiągnęła wysokość 88°38′S – wówczas był to najdalej na południe wysunięty punkt, do którego dotarł człowiek, ok. 156 km od bieguna południowego. Z uwagi na brak wystarczającego zaopatrzenia, wyprawa musiała zawrócić.

W drodze powrotnej do Wielkiej Brytanii Davis objął dowództwo statku. Po powrocie król przyznał członkom wyprawy Medale Polarne – Davis został wyróżniony brązowym.

Australasian Antarctic Expedition (1911–1913) thumb|240px|„Aurora” (1911) Podczas ekspedycji Shackletona Davis zaprzyjaźnił się z australijskim geologiem Douglasem Mawsonem (1882–1958), który w 1911 roku organizował własną wyprawę na Antarktydę – Australasian Antarctic Expedition. Zadanie znalezienia odpowiedniego statku dla transportu ludzi i zapasów Mawson powierzył Davisowi (1884–1967), który za 6 tys. funtów zakupił od firmy wielorybniczej Bowering Brothers barkentynę parową „Aurorę”. Davis nie tylko objął dowództwo statku, ale został również zastępcą dowódcy wyprawy. W trakcie ekspedycji Davis odbył pięć znaczących rejsów, które odegrały kluczową rolę w ustanowieniu baz zimowych na Macquarie Island i w kontynentalnej części Antarktydy – w Zatoce Commonwealthu i na Lodowcu Szelfowym Shackletona. Aurora nie tylko przewoziła członków wyprawy i materiały, z jej pokładu prowadzono również badania Oceanu Południowego.

Davis nie przyjął propozycji Shackletona, by poprowadzić „Aurorę” podczas jego Imperialnej Wyprawy Transantarktycznej.

I wojna światowa i Ross Sea Relief Expedition (1916) Davis zgłosił się na ochotnika do czynnej służby i został przydzielony do sztabu transportu wojsk w Sydney. Organizował zaokrętowanie australijskich żołnierzy i dowodził transportowcem „Boonah” przewożącym żołnierzy i konie do Egiptu i Anglii.

W październiku 1916 roku, w imieniu rządów Wielkiej Brytanii, Australii i Nowej Zelandii dowodził ekspedycją ratunkową Ross Sea Relief Expedition, która uratowała „grupę Morza Rossa” – drugą grupę Imperialnej Wyprawy Transantarktycznej (1914–1917) pod kierownictwem Shackletona, która utknęła na przylądku Cape Evans. Po dwóch zimach spędzonych na Antarktydzie członkowie grupy dotarli bezpiecznie na pokładzie Aurory do Nowej Zelandii 9 lutego 1917 roku.

Okres międzywojenny W kwietniu 1917 roku Davis rozpoczął roczny nadzór nad budową składu przeładunku węgla w Port Pirie w Australii Południowej. Awansował na komandora podporucznika rezerwy Royal Australian Navy i następnie sprawował funkcję oficera transportu australijskiej marynarki wojennej w Londynie, zajmując się repatriacją Australijskich Sił Imperialnych. Do Australii wrócił w 1919 roku, i w 1920 roku został dyrektorem ds. nawigacji Commonwealthu (ang. Commonwealth director of navigation), piastując to stanowisko do przejścia na emeryturę 19 lutego 1949 roku.

W 1921 roku na Willis Island na Morzu Koralowym założył stację ostrzegania przed cyklonami.

W latach 1929–1930 wziął urlop i uczestniczył w British Australian and New Zealand Antarctic Research Expedition (BANZARE) z Mawsonem, dowodząc statkiem „Discovery” podczas pierwszego rejsu ekspedycji na Antarktydę. Poróżnił się z Mawsonem w sprawie trasy rejsu – martwił się ograniczonymi zapasami węgla i marną żeglownością statku. Ponadto rościł sobie prawo do prowadzenia programu badań oceanograficznych, co Mawson uważał za prerogatywę dowódcy wyprawy. Wskutek konfliktu z Mawsonem Davis zrezygnował z uczestnictwa w ekspedycji po pierwszej wyprawie.

Po II wojnie światowej W latach 1947–1962 Davis był członkiem australijskiego komitetu doradzającego w zakresie bieżącej polityki i działań na Antarktydzie. W latach 1945 i 1946 był przewodniczącym Royal Society of Victoria.

Davis zmarł na raka płuc 8 maja 1967 roku w Toorak, dzielnicy Melbourne. Nigdy nie założył rodziny. Uznawany był – zarówno przez Shackletona, jak i przez Mawsona – za najbardziej doświadczonego nawigatora wód antarktycznych. Z uwagi na swoje chłodne obycie dorobił się przydomka Gloomy (dosł. „ponury”).

Publikacje Lista podana za Encyclopedia of Australian Science and Innovation: 1913 – The soundings of the Antarctic ship Aurora between Tasmania and the Antarctic continent 1912, [w:] Geographical Journal 1919 – With the ‘Aurora’ in the Antarctic, 1911–1914 1923 – Willis Island: a Storm Warning Station in the Coral Sea 1924 – Section E – Geography and history: address by the President. Sailing directions, [w:] Report of 17th meeting of the Australasian Association for the Advancement of Science 1962 – High Latitude (razem z Bedfordem Osbornem)

Członkostwa, nagrody i odznaczenia 1909 – brązowy Medal Polarny Murchison Award Królewskiego Towarzystwa Geograficznego 1915 – członek Królewskiego Towarzystwa Geograficznego 1915 – srebrna klamra Medalu Polarnego 1920 – członek Royal Society of Victoria 1934 – brązowa klamra Medalu Polarnego 1965 – komandor Orderu Imperium Brytyjskiego

Upamiętnienie W 1967 roku australijska stacja naukowo-badawcza na antarktycznym Wybrzeżu Ingrid Christensen została nazwana na cześć Davisa – Davis.

Na cześć Davisa nazwano również szereg obiektów geograficznych na Antarktydzie: Morze Davisa – morze u wybrzeży Antarktydy, pomiędzy lodowcami szelfowymi Shackletona i Zachodnim Cape Davis – przylądek na wybrzeżu Płaskowyża Edwarda VIII między Magent Bay a Zatoką Edwarda VIII Zatoka Davisa – zatoka u Wybrzeża Klary między Cape Cesney a Lewis Island Davis Peninsula – półwysep na Wybrzeżu Królowej Marii między Robinson Bay i Reid Glacier Davis Glacier – lodowiec na Ziemi Wiktorii spływający do Morza Rossa w kierunku Lamplugh Island

Portret Davisa znajduje się w „galerii odkrywców” w siedzibie Królewskiego Towarzystwa Geograficznego w Londynie.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Australijczycy pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Australijscy podróżnicy i odkrywcy Kategoria:Członkowie Królewskiego Towarzystwa Geograficznego w Londynie Kategoria:Ludzie urodzeni w Londynie Kategoria:Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego Kategoria:Odznaczeni Medalem Polarnym Kategoria:Oficerowie żeglugi Kategoria:Osoby upamiętnione nazwami obiektów fizjograficznych na Ziemi Kategoria:Podróżnicy i odkrywcy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli na raka płuc Kategoria:Zmarli w 1967