Turbina wiatrowa w Rębielicach Królewskich – eksperymentalna konstrukcja energetyczna opracowana przez Józefa Antosa, zbudowana w Polsce w celu wytwarzania energii elektrycznej z wiatru. Pomimo ukończenia budowy, turbina nigdy nie została uruchomiona z powodu braku odpowiedniej prądnicy. Po śmierci konstruktora w 2009 roku obiekt popadł w ruinę: wirnik ustawiono bokiem do najsilniejszych wiatrów, a wiele elementów uległo uszkodzeniu. Konstrukcja znajduje się w Rębielicach Królewskich, jest oznaczona lokalizacyjnie dla celów turystycznych, a jej próby uruchomienia zostały udokumentowane w materiałach wideo z 2010 roku.
Twórca i jego wizja Józef Antos (1932–2009) – samouk, konstruktor i ślusarz z Rębielic Królewskich. Przez czterdzieści lat prowadził własny warsztat, zyskując opinię człowieka potrafiącego wykonać niemal każdą maszynę. Zainteresowanie energetyką wiatrową pojawiło się u niego w 1978 roku, gdy przeczytał artykuł o amerykańskiej elektrowni wiatrowej.
Konstrukcja Antosa miała działać już przy prędkości wiatru 0,5 m/s, podczas gdy tradycyjne trzyłopatowe turbiny uruchamiały się dopiero przy 4 m/s. Dzięki temu montaż turbin według jego projektu możliwy byłby w każdym miejscu. Na podstawie obserwacji twórca stwierdził, że w czerwcu i lipcu występuje około 50 wietrznych dni, co pozwalałoby elektrowni pracować około 260 dni w roku. Nawet w rejonach o słabym wietrze możliwe byłoby wytwarzanie taniej energii. Szacował, że jedna turbina może wytworzyć około 24 tys. kWh na dobę, a jedna taka elektrownia mogłaby rocznie zasilać ok. 700 gospodarstw domowych.
Realizacja pomysłu Antos przez kilka lat zbudował i przetestował wiele małych turbin wiatrowych, ostatecznie decydując się na projekt, który radykalnie różnił się od popularnych typów wiatraków. Następnie zbudował monumentalny wiatrak, jeden z największych w Europie. Samodzielnie przygotował maszyny i urządzenia potrzebne do wzniesienia konstrukcji. Wiatrak składano na miejscu, elementy unoszono przy użyciu małej windy. Całość przedsięwzięcia miała kosztować ok. 1 mln zł (w 2003 roku koszt budowy już wynosił ok. 700 tys. zł). Wynalazkiem Antosa interesowali się inwestorzy, rozważając zakup jego autorskiej turbiny, jednak ostatecznie nie doszło do zawarcia żadnej transakcji.
Pomimo zakończenia budowy, wiatrak nigdy nie został uruchomiony z powodu braku odpowiedniej prądnicy. Po śmierci konstruktora turbina zaczęła stopniowo popadać w ruinę. Wirnik został ustawiony bokiem do najsilniejszych wiatrów, jednak w zablokowanej konstrukcji wiele łopatek uległo złamaniu, a liczba metalowych elementów w turbinie systematycznie zmniejsza się. Pogarszający się stan techniczny obiektu wskazuje, że w przyszłości może dojść do jego rozbiórki. W Rębielicach Królewskich ustawiono znaki wskazujące dokładną lokalizację turbiny, a w Internecie dostępne są nagrania z 2010 roku, które dokumentują próbę jej uruchomienia i pokazują, że przy średnim wietrze łopaty poruszają wirnikiem, jednak słychać wyraźny hałas wynikający z domowej jakości wykonania i wieloletniego zmęczenia materiału w nadbudowie.
Dane techniczne Typ: wiatrak z jednym skrzydłem w kształcie koła o średnicy 32 m Liczba łopat: 280 Powierzchnia łopat: 300 m² Wysokość: 54 m Waga fundamentu: 5,5 tys. ton Waga konstrukcji naziemnej: 240 ton Wytrzymałość: do prędkości wiatru 60 m/s (ponad 200 km/h) Uruchamianie się przy prędkości wiatru: 0,5 m/s Moc planowana: 35 kW przy 2 m/s, 150 kW przy 4 m/s, do 2000 kW przy 14 m/s
Opinie Specjaliści twierdzili, że przy tak słabym wietrze, jak w Rębielicach Królewskich, przedsięwzięcie jest skazane na niepowodzenie. Mimo to Antos nie rezygnował i prowadził prace nad budową swojej turbiny. Stanisław Niewczas (emerytowany inżynier konstruktor z Politechniki Warszawskiej), ocenił projekt turbiny jako niemożliwy do realizacji w praktyce z powodu nieusuwalnych wad konstrukcji. Antos chciał zbudować wiatrak bez przekładni, łącząc koło wiatraka bezpośrednio z prądnicą.
Według portalu atlasobscura.com, publikującego ciekawostki z całego świata, konstrukcja w Rębielicach Królewskich przypomina swoim wyglądem australijską turbinę Eco Whisper (zbudowaną w 2010 roku) i sugeruje, że mogła ona być inspirowana projektem Antosa.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Architektura w województwie śląskim Kategoria:Elektrownie wiatrowe w Polsce Kategoria:Rębielice Królewskie Kategoria:Turbiny wiatrowe