Erythemis – rodzaj ważek z rodziny ważkowatych (Libellulidae).
Rozmieszczenie geograficzne Do rodzaju należą gatunki występujące w Ameryce Północnej (wraz z Karaibami) i Południowej – od południowej Kanady po północną Argentynę.
Systematyka Rodzaj Erythemis oficjalnie wprowadził w 1861 niemiecki entomolog Hermann August Hagen w swym katalogu amerykańskich owadów Neuroptera. W pierwszej części katalogu do rodzaju zaliczył trzy gatunki: Libellula bicolor (opisany w 1848 przez Hoffmannsegga w artykule Erichsona i zsynonimizowany później z Libellula peruviana Rambur, 1842) oraz dwa nowo przez siebie opisane – Erythemis furcata (obecna jego nazwa to Brachymesia furcata) i Erythemis longipes (obecnie Idiataphe longipes). W dołączonej do katalogu liście gatunków południowoamerykańskich autor wymienił kolejne trzy gatunki, w tym Libellula peruviana. Ponieważ Hagen nie wskazał gatunku typowego, w 1889 Kirby wyznaczył na gatunek typowy Libellula peruviana.
Hagen w tej samej publikacji wprowadził też rodzaje Lepthemis (gatunek typowy wyznaczony przez Kirby’ego w 1889: Libellula vesiculosa Fabricius, 1775) oraz Mesothemis (gatunek typowy wyznaczony przez Kirby’ego w 1889: Libellula simplicicollis Say, 1840). W 1906 Calvert zsynonimizował Mesothemis z Erythemis, proponując, by uznać tę drugą nazwę za priorytetową, jako że w publikacji Hagena pojawiła się na wcześniejszej stronie. W 1923 Kennedy zasugerował, że także Erythemis i Lepthemis mogą stanowić jeden rodzaj, ale oficjalnie zsynonimizował je dopiero Rácenis w 1958, uznając nazwę Lepthemis za ważną, jako że w tekście Hagena pojawiła się wcześniej. W kolejnych latach w literaturze stosowano obie te nazwy, ze znaczącą przewagą Erythemis. Niektórzy autorzy nadal akceptowali oba te rodzaje, ale późniejsze badania wykazały jednak, że zaliczane do nich gatunki faktycznie reprezentują jeden rodzaj. W tej sytuacji w 2012 roku złożono do Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej (ICZN) petycję, by przydzielić nazwie Erythemis priorytet, jako że jest powszechnie używana w literaturze. Wkrótce potem odkryto, że nazwa Erythemis została użyta po raz pierwszy kilka miesięcy przed publikacją Hagena, w notce na dole 261. strony Report of the Secretary of War, communicating, In compliance with a resolution of the Senate, Lieutenant Michler’s report of his survey for an interoceanic ship canal near the Isthmus of Darien (była to opublikowana wersja raportu przedłożonego 15 lutego 1861 Senatowi Stanów Zjednoczonych przez porucznika Nathaniela Michlera). W notce tej wymieniono trzy gatunki ważek, w tym Erythemis bicolor, których opis miał się ukazać w nadchodzącym katalogu Hagena. Autorem tej sekcji raportu był A. Schott, a datę publikacji ustalono na 26 lutego 1861. Ponieważ katalog Hagena ukazał się drukiem 31 lipca 1861, priorytet ma zatem nazwa Erythemis Hagen in Schott, 1861, a gatunkiem typowym jest odtąd Libellula bicolor (jako jedyny z rodzaju Erythemis wymieniony w tekście Schotta). Decyzję w tej sprawie ICZN opublikował w 2014.
Obecnie do rodzaju Erythemis zaliczanych jest 10 gatunków.
Etymologia Erythemis: gr. erythros „czerwony, czerwonawy” (w nawiązaniu do czerwonego ubarwienia niektórych gatunków); gr. θέμις themis „prawo zwyczajowe”, Thémis (pol. Temida) – w mitologii greckiej bogini sprawiedliwości i prawa; przyrostek -themis dla nazw rodzajowych ważek Hagen wprowadził w 1861, prawdopodobnie inspirując się wykorzystywanymi w nomenklaturze biologicznej nazwami boskich istot; Hagen używał tego przyrostka wyłącznie dla ważkowatych, ale później inni autorzy wykorzystywali go do tworzenia nazw rodzajów także z rodzin Corduliidae i Synthemistidae.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Erythemis attala (Selys in Sagra, 1857) Erythemis carmelita Williamson, 1923 Erythemis collocata (Hagen, 1861) Erythemis credula (Hagen, 1861) Erythemis haematogastra (Burmeister, 1839) Erythemis mithroides (Brauer, 1900) Erythemis peruviana (Rambur, 1842) Erythemis plebeja (Burmeister, 1839) Erythemis simplicicollis (Say, 1840) Erythemis vesiculosa (Fabricius, 1775)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Erythemis