Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku – książka Agnieszki Gajewskiej, biografia Stanisława Lema wydana przez Wydawnictwo Literackie w 2021.
Tytuł nawiązuje do lwowskiego zamku oraz do autobiografii bohatera z 1966.
Wyróżnienia Książka nagrodzona została Nagrodą Literacką Gdynia w 2022, a także wyróżnieniem Krakowska Książka Miesiąca (marzec 2022). Była także nominowana do Nagrody Literackiej „Nike”, Nagrody im. Jerzego Giedroycia i Nagrody im. Tadeusza Kotarbińskiego 2022).
Odbiór Macierzysta uczelnia autorki oceniła książkę: „Kompletna i bezkompromisowa biografia Stanisława Lema. Psychologiczny portret wielkiego pisarza. (...) Literaturoznawczyni i badaczka jego twórczości Agnieszka Gajewska dotarła do nowych źródeł (archiwa lwowskie, archiwa bezpieki, archiwa prywatne), z których nikt wcześniej nie korzystał. Dzięki nim nie tylko udaje jej się zrekonstruować życie żydowskiej inteligencji i przedwojennego wielokulturowego Lwowa, ale również postawić mocno udokumentowaną tezę: doświadczenie wojny i ocalenie z Zagłady miało fundamentalny wpływ na Stanisława Lema i jego twórczość, która pełna jest zakamuflowanych odniesień do jego życiowych doświadczeń. Dzięki tej biografii poznajemy nie tylko wielkiego pisarza, ale przede wszystkim człowieka doświadczonego przez historię, ze wszystkimi jego problemami, obawami, wątpliwościami i słabościami”.
Recenzent Kraków Culture napisał: „doskonale napisana biografia jednego z najbardziej znanych pisarzy polskich (...). Pisząc książkę, autorka wykonała benedyktyńską pracę, docierając do wszystkich czy niemal wszystkich źródeł archiwalnych i materiałów publikowanych, by ukazać życie pisarza w pełnym spektrum. Efektem jest wielowątkowa, monumentalna wręcz książka (ok. 700 stron!), którą czyta się z prawdziwą przyjemnością. (...) Jest więc książka Agnieszki Gajewskiej także kopalnią wiedzy o czasach PRL-u, jego absurdach, ale i umiejętności życia w tamtych dziwnych czasach”.
Anna Michalik w portalu histmag oceniła, że autorka: „stworzyła autonomiczną opowieść o Stanisławie Lemie, dystansując się wobec analiz większości uznanych lemologów, a dopuszczając do głosu odkryte dokumenty oraz niepublikowane listy, prywatne demony i obsesje pisarza, skrupulatnie wyłuskiwane z korespondencji, dzienników jego kolegów po piórze i rozmów z jego bliskimi. Co godne podkreślenia: zachowała przy tym godny podziwu takt. (...) Książka jest monumentalna nie tylko w zakresie objętości, ale i podejmowanych tematów”.
Sama autorka powiedziała: „Napisana przeze mnie książka to efekt 10 lat mozolnej pracy, szukania drobiazgów i wyjazdów na kwerendy, które niejednokrotnie okazywały się daremne”.
Przypisy
Kategoria:Polskie utwory biograficzne Kategoria:Utwory literackie z 2021 Kategoria:Stanisław Lem