Wacław KozłowskiW literaturze wspomnieniowej figuruje także pod imieniem Andrzej lub Czesław. () (ur. 9 stycznia 1909 w Petersburgu, zm. 10 sierpnia 1943 w Sielcach) – oficer lotnictwa radzieckiego i polskiego, pierwszy dowódca pododdziałów lotnictwa ludowego Wojska Polskiego.
Życiorys Wacław Kozłowski pochodził z polskiej rodziny osiadłej w Rosji; jego dziadek był polskim zesłańcem na Syberię po powstaniu styczniowym 1863 roku. Urodził się 9 stycznia 1909 roku w Petersburgu, gdzie następnie mieszkał i uczył się, po przemianowaniu miasta na Piotrogród, a następnie radziecki Leningrad. Po ukończeniu szkoły, 23 grudnia 1927 roku wstąpił do Armii Czerwonej, podejmując naukę w Leningradzkiej Wojskowo-Teoretycznej Szkole Sił Powietrznych Armii Czerwonej. Po ukończeniu półtorarocznego kursu pilotażu w 3 Wojskowej Szkole Pilotów i Obserwatorów Lotniczych w Orenburgu, od 2 czerwca 1930 roku był instruktorem w tej szkole. Od 17 lipca 1933 roku służył w szkole w Engelsie. W 1936 roku awansował na stopień starszego lejtnanta. 23 lipca 1938 roku został usunięty z wojska do rezerwy, prawdopodobnie w związku z represjami wobec osób narodowości polskiej w ZSRR (tzw. operacja polska NKWD).
Podczas II wojny światowej został 26 kwietnia 1940 roku ponownie powołany do służby w szkolnictwie lotniczym. Służył jako dowódca klucza w Omskiej Wojskowej Szkole Lotniczej Pilotów w Omsku na Syberii, awansując 15 kwietnia 1941 roku do stopnia kapitana. 31 maja 1943 roku został przeniesiony na stanowisko dowódcy eskadry do 16 Zapasowego Pułku Lotniczego w Kirowbadzie, prawdopodobnie w celu nabrania praktyki przed kolejnym przydziałem.
W tym czasie zapadła w ZSRR decyzja formowania z obywateli polskich tzw. ludowego Wojska Polskiego, podporządkowanego komunistom. W związku z niedoborem oficerów i kadry technicznej (którzy zostali zamordowani podczas zbrodni katyńskiej lub ewakuowani na zachód z armią gen. Andersa), do Wojska Polskiego oddelegowano oficerów i specjalistów z Armii Czerwonej, z których część tylko miała różne związki z polskością. Wśród nich 12 lipca 1943 roku do 1 Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki został przydzielony Wacław Kozłowski, jako pierwszy dowódca i organizator jej 1 samodzielnej eskadry lotnictwa myśliwskiego. Ze wspomnień wynikało, że Kozłowski był energicznym organizatorem eskadry, znał dobrze język polski, identyfikował się z polskością i chciał wrócić z wojskiem do Polski; był lubiany i cieszył się szacunkiem personelu. Nie był też członkiem partii komunistycznej. W pierwszym rzędzie zajął się on organizowaniem eskadry, urządzaniem lotniska w Grigoriewskoje i rekrutacją personelu. 27 lipca 1943 roku został awansowany na stopień majora.
Zadania dowódcy eskadry wymagały kursowania między jej siedzibą w Grigoriewskoje a pobliskimi Sielcami, gdzie znajdował się sztab dywizji, leżącymi na drugim brzegu Oki. 10 sierpnia 1943 roku podczas startu w Sielcach samolotem UT-2, po zawadzeniu skrzydłem o maszt, doszło do katastrofy, w której zginęli major Kozłowski i rosyjski instruktor podporucznik Aleksandr Korowin. Zostali pochowani na cmentarzu przycerkiewnym we wsi Staroletowo.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu Kategoria:Ofiary katastrof lotniczych w ZSRR Kategoria:Oficerowie polskiego lotnictwa wojskowego 1943–1989 Kategoria:Radzieccy lotnicy wojskowi Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1943