Dyrekcja Budownictwa Rolniczego – jednostka organizacyjna nadzorowana przez Ministerstwo Rolnictwa, powołana w celu prowadzenia całokształtu zagadnień związanych z obsługą inwestorską budownictwa rolniczego, ze szczególnym uwzględnieniem budownictwa w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych i kółkach rolniczych.
Bezpośredni nadzór nad działalnością Dyrekcji sprawowały prezydia wojewódzkich rad narodowych.
Historia Bezpośrednio po zakończeniu II wojny światowej sytuacja budownictwa rolniczego w Polsce była wyjątkowo trudna. Działania wojenne doprowadziły do poważnych zniszczeń zabudowy wiejskiej, co stanowiło jeden z kluczowych problemów odbudowy gospodarki narodowej w pierwszych latach powojennych. Odbudowa wsi była dodatkowo utrudniona z powodu niedostatku podstawowych materiałów budowlanych, a także braku wykwalifikowanej siły roboczej. Produkcja przemysłowa dopiero się odradzała, a zniszczona infrastruktura transportowa ograniczała możliwości dystrybucji surowców. W tej sytuacji znaczną część prac budowlanych wykonywano systemem gospodarczym, przy szerokim wykorzystaniu pracy własnej rolników oraz pomocy sąsiedzkiej.
Pod koniec lat 40. budownictwo rolnicze stopniowo wchodziło w fazę zmian związanych z procesami kolektywizacji rolnictwa, poprzez powoływanie spółdzielni produkcyjnych oraz umacnianiem państwowych gospodarstw rolnych. Pociągnęło to za sobą potrzebę opracowania nowych typów obiektów rolniczych, dostosowanych do wymogów produkcji wielkotowarowej. Państwowe biura projektowe opracowywały wówczas wzorcowe plany dużych obór, chlewni, magazynów i silosów zbożowych. W gospodarstwach indywidualnych natomiast w dalszym ciągu dominowało tradycyjne, drobnotowarowe budownictwo wiejskie, realizowane przeważnie własnymi siłami.
W 1947 r. wszedł w życie ważny dekret o tworzenie przedsiębiorstw państwowych, dzięki któremu powołano szereg przedsiębiorstw, w tym budowlanych, energetycznych, chemicznych, metalowych, motoryzacyjnych i drobnej wytwórczościDekret z dnia 3 stycznia 1947 r. o tworzeniu przedsiębiorstw państwowych. Dz. U. 1947 nr 8 poz. 42. Dekret skupił swoją uwagę na realizowaniu Planu Trzyletniego, który skierowany został głównie na industrializacją kraju. Problemy związane z budownictwem rolniczym powierzone zostały Ministrowi Rolnictwa.
Przyjęcie w 1956 r. nowej koncepcji polityki rolnej, polegającej na odstąpieniu od intensywnej kolektywizacji rolnictwa i reaktywowaniu społecznych organizacji rolniczych w postaci kółek rolniczych, kół gospodyń wiejskich i związków branżowych, wymagało zrewidowanie dotychczasowego podejścia do budownictwa wiejskiego.
W 1957 r. przyjęto uchwałę Rady Ministrów w sprawie rozgraniczenia kompetencji Ministra Budownictwa i rad narodowych, mającą na celu zwiększenia uprawnień rad narodowych w zakresie nadzorowania podległych im przedsiębiorstw budowlano-montażowychUchwała nr 11 Rady Ministrów z dnia 5 stycznia 1957 r. w sprawie przekazania radom narodowym niektórych uprawnień Ministra Budownictwa w zakresie nadzoru nad przedsiębiorstwami budownictwa wiejskiego. M. P. 1957 nr 3 poz. 20. Nadzór nad całokształtem działalności przedsiębiorstw budownictwa wiejskiego podporządkowanych radom narodowym, które sprawowały prezydia właściwych rad narodowych.
Uruchomienie w 1959 r. Funduszu Rozwoju Rolnictwa przyczyniło w kolejnych latach do powstania Międzykółkowych Baz Maszynowych (1965), które z kolei doprowadziły do powstania Spółdzielni Kółek Rolniczych (1973). Powstanie nowych jednostek organizacyjnych w rolnictwie spowodowało potrzebę zapewnienia określonego wykonawstwa i zaplecza projektów budownictwa rolniczego.
Powołanie Dyrekcji Na podstawie uchwały Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z 1963 r. w sprawie służb inwestycyjnych w rolnictwie powołano Dyrekcję Budownictwa RolniczegoUchwała nr 140/63 Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 1963 r. w sprawie służb inwestycyjnych w rolnictwie. . W skład Dyrekcji weszli inspektoraty nadzoru inwestorskiego budownictwa wiejskiego, powołanego zarządzeniem Ministra Rolnictwa z1962 rZarządzenie nr 53 Ministra Rolnictwa z dnia 3 kwietnia 1962 r. w sprawie tworzenia, organizowania i zakresu działania wojewódzkich inspektoratów nadzoru budownictwa wiejskiego. . Zakres działań Dyrekcji obejmował obsługę inwestorską z zakresie budownictwa rolniczego, inwestycji objętych planem terenowym, obsługą budownictwa indywidualnego, wykonywanie prac projektowych na rzecz indywidualnych i uspołecznionych inwestorów oraz nadzór nad inspektoratami.
Zakres działania Dyrekcji Do zakresu działania Dyrekcji w szczególności należało:
opracowywanie zbiorczych planów inwestycyjnych - rocznych i wieloletnich, opracowywanie danych lokalizacyjnych na podstawie opinii organu do spraw budownictwa, urbanistyki i architektury prezydium wojewódzkiej rady narodowej, opracowywanie założeń projektowych na podstawie uzgodnionych lokalizacji i wytycznych zabudowy, zapewnienie dokumentów projektowo-kosztorysowych dla bieżącej i przyszłościowej działalności, poprzez zlecanie jej wykonanie i zawieranie umów z biurami projektowymi, załatwienie spraw związanych z przejęciem nieruchomości i terenów pod zabudowę, dokonywanie odbioru, sprawdzenia i przekazanie jednostkom wykonawstwa dokumentacji projektowo -kosztorysowej, zawierania umów z wykonawcami robót budowlanych i sprawowanie nadzoru inwestorskiego, dokonywanie odbioru i przekazywanie obiektów, dokonywanie rozliczeń z wykonawcami i biurami projektowymi za wykonane dostawy, roboty i usługi, poradnictwo inwestycyjne i budowlane.
Kierownictwo i organizacja Na czele jednostki stał dyrektor, który kierował Dyrekcją przy udziale dwóch zastępców.
Organizację i szczegółowy zakres działania dyrekcji oraz terenowych inspektorów określało prezydium wojewódzkiej rady narodowej, w oparciu o wytyczne Ministra Rolnictwa. Fundusz płac i etaty dla Dyrekcji i terenowych inspektorów określały rady narodowe, w oparciu o wskaźniki zatrudnienia określone przez Ministra Rolnictwa.
Dyrekcje oraz podległe im terenowe inspektoraty były samodzielnymi jednostkami budżetowymi, których wydatki i dochody objęte były odrębną częścią w budżecie województwa. W miarę potrzeb oraz istniejącego potencjału przerobowego, terenowi inspektorzy pełnili funkcję inwestora zastępczego w zakresie zadań objętych budżetem centralnym.
Zniesienie Dyrekcji W wyniku wprowadzenia nowego podziału administracyjnego kraju, zgodnie z uchwałą Rady Ministrów z 1975 r., utworzony został Wojewódzki Zarząd Inwestycji Rolniczych, który przejął zadania i obowiązki Dyrekcji Budownictwa RolniczegoUchwała nr 123/75 Rady Ministrów z dnia 10 lipca 1975 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich zarządów inwestycji rolniczych..
Przypisy
Kategoria:Rolnictwo w Polsce __INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__