Giovanni Battista Morosini (ur. 8 marca 1782 w Lugano, zm. 9 kwietnia 1874 w Mediolanie) – szwajcarski prawnik, polityk, sędzia, członek Wielkiej Rady i Rady Stanu kantonu Ticino, od 1842 obywatel austriacki (w 1860 zrzekł się obywatelstwa szwajcarskiego). Pochodził z arystokratycznego rodu Morosinich i utrzymywał kontakty z działaczami niepodległościowymi, w tym z postaciami Risorgimenta. Jego rodzina była zaangażowana w wydarzenia rewolucyjne, a syn Emilio stał się męczennikiem włoskiego zjednoczenia. Postawa polityczna Morosiniego była jednak bardziej umiarkowana i filo-austriacka niż zaangażowanie żony i dzieci.
Życiorys Giovanni Battista Morosini był synem Giuseppe Carlo Pompeo Marii Morosiniego i Marianny Bossi. W 1819 poślubił Emilię Zeltner (ur. 16 lipca 1804 w Solurze), córkę Franza Xavera Zeltnera, szwajcarskiego urzędnika i prefekta narodowego kantonu Solothurn. Z małżeństwa przyszło na świat sześcioro dzieci, w tym syn Emilio, córki Giuseppina, Carolina, Luigia, Annetta i Cristina. W latach około 1829–1830 rodzina przebywała w Varese, gdzie urodził się syn Emilio.
Kariera polityczna i prawnicza W okresie restauracji po Kongresie Wiedeńskim Morosini był wpływową postacią w polityce kantonalnej Tessinu. W latach 1813–1815 zasiadał w Wielkiej Radzie kantonu, którą przewodniczył w 1814. Jednocześnie w tym samym okresie (1813–1815) pełnił funkcję członka Rady Stanu, czyli rządu kantonalnego.
Po zakończeniu kariery politycznej Morosini pełnił funkcję sędziego kantonalnego sądu apelacyjnego, po raz pierwszy od 1815, a następnie ponownie od 1829. Jego działalność prawnicza i sądowa przyniosła mu znaczący autorytet w środowisku tessyńskim.
Związki z ruchem wyzwoleńczym W 1833 Morosini pełnił funkcję prawnika księżnej Cristiny Trivulzio Belgiojoso, postaci włoskiego Risorgimenta, zaangażowanej w działalność włoskiego ruchu niepodległościowego. Działalność ta wiązała się z jego zaangażowaniem w sprawy polityczne i kontaktami z europejskimi działaczami niepodległościowymi.
Żona Morosiniego, Emilia Zeltner, aktywnie wspierała włoskie dążenia niepodległościowe. Rodzina była głęboko zaangażowana w wydarzenia Risorgimenta. W czasie powstania w Mediolanie w marcu 1848, znanego jako Pięć Dni Mediolanu (18–22 marca), Emilia zebrała w swoim domu członków Rządu Tymczasowego Lombardii. Było to jedno z pierwszych zbrojnych wystąpień przeciwko austriackiej dominacji we Włoszech. Emilia wraz z córkami organizowała pomoc rannym, dostarczała zaopatrzenie wojsku oraz zbierała fundusze na rzecz powstańców. Villa Negroni w Vezia przekształciła się w salon kulturalny, odwiedzany przez takie postaci jak Giuseppe Verdi, Arrigo Boito i Francesco Hayez, jednocześnie znajdując się pod obserwacją władz austriackich ze względu na patriotyczne sympatie.
Obywatelstwo austriackie i kontrowersje W 1842 Giovanni Battista Morosini przyjął obywatelstwo austriackie, co było decyzją kontrowersyjną w kontekście jego wcześniejszych kontaktów z ruchami niepodległościowymi. W 1860 formalnie zrzekł się obywatelstwa szwajcarskiego. Jego postawa polityczna była znacznie bardziej umiarkowana i filo-austriacka niż zaangażowanie żony i dzieci w działania niepodległościowe.
Emilia Morosini była córką Franza Xavera Zeltnera, w którego domu w Solurze w ostatnich latach życia (1815–1817) mieszkał Tadeusz Kościuszko, polski generał i bohater narodowy. Po śmierci Kościuszki 15 października 1817 roku jego zabalsamowane serce oraz dokumenty osobiste zostały przekazane rodzinie Zeltnerów na mocy testamentu. Po ślubie w 1819 roku Emilia zabrała relikwię do rodzinnej rezydencji Morosinich, Villa Negroni w Vezia. Według informacji z Pinakoteki Ambrozjańskiej Morosini przekazał władzom austriackim dokumenty należące wcześniej do Kościuszki w zamian za obietnicę nadania tytułu hrabiowskiego, jednak austriackie władze nigdy tego przyrzeczenia nie dotrzymały. Decyzja ta, świadcząca o pragmatyzmie i filo-austriackich sympatiach Morosiniego, stała w wyraźnym kontraście z patriotyzmem jego żony i dzieci.
Portret Francesco Hayeza W 1854 słynny włoski malarz Francesco Hayez namalował portret Giovanni Battisty Morosiniego na zamówienie jego córki. Portret, podpisany i datowany, był wystawiony na wystawie w Accademia di Belle Arti di Brera w 1859. Sam Hayez uważał to dzieło za jeden ze swoich najbardziej udanych portretów zarówno pod względem podobieństwa, jak i techniki malarskiej. Portret przedstawia starszego mężczyznę ubranego w nieformalne stroje pokojowe, namalowanego z wielkim realizmem. Obraz znajduje się obecnie w zbiorach Pinakoteki Ambrozjańskiej w Mediolanie.
Rodzina Syn Morosiniego, Emilio (ur. 26 czerwca 1830 w Varese, zm. 1 lipca 1849), był jedną z najbardziej znanych postaci Risorgimenta. Brał udział w powstaniu mediolańskim w marcu 1848, walcząc u boku Luciana Manary i braci Enrica oraz Emilia Dandolów. W 1849 Emilio walczył w obronie Republiki Rzymskiej. Został ciężko ranny 29 czerwca 1849 podczas walk na wzgórzu Janikulum przy Porta San Pancrazio w walkach przeciwko wojskom francuskim i zmarł kilka dni później, 1 lipca 1849. Stał się męczennikiem włoskiej niepodległości. Został pochowany w mauzoleum Villa Negroni obok Enrica Dandola i Luciana Manary.
Córki Morosiniego, zwłaszcza Giuseppina (ur. 3 lutego 1824, zm. 16 marca 1909) i Carolina, wspierały patriotów. Giuseppina organizowała centrum opieki dla rannych oraz zajmowała się zaopatrzeniem dla wojsk. Była przyjaciółką Giuseppe Verdiego i prowadziła z nim długoletnią korespondencję.
Śmierć Giovanni Battista Morosini zmarł 9 kwietnia 1874 w Mediolanie. Żył 92 lata, stanowiąc niezwykły przykład długowieczności w XIX wieku. Jego portret, namalowany przez Francesco Hayeza, pozostaje świadectwem jego znaczenia w okresie transformacji, zarówno politycznej, jak i artystycznej.
Bibliografia Chiesa Virgilio: Emilio Morosini. Lugano: Edizioni della Lanterna, 1949 Giovanni Battista Morosini. W: Bollettino Storico della Svizzera Italiana, 1885, s. 197
Linki zewnętrzne Giovanni Battista Morosini w Historisches Lexikon der Schweiz Portret Giovanni Battisty Morosiniego w Lombardia Beni Culturali
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1782 Kategoria:Zmarli w 1874 Kategoria:Szwajcarscy prawnicy Kategoria:Szwajcarscy politycy Kategoria:Ludzie związani z Lugano Kategoria:Ludzie związani z Mediolanem