Łysak blady (Gymnopilus neerlandicus (Huijsman) Contu) – gatunek grzybów należący do rodziny Galerinaceae.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Gymnopilus, Galerinaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisał go w 1978 roku Hendrik Sijbert Cornelis Huijsman, nadając mu nazwę Hebelomina neerlandica. Wskazał holotyp. W 2008 r. Marco Contu przeniósł go do rodzaju Gymnopilus. Pozostałe synonimy: Hebelomina huijsmaniana Singer 1986 Hebelomina microspora Huijsman 1978 Polską nazwę zarekomendowała w 2025 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.
Morfologia Kapelusz Średnica 20–40(–50) mm, początkowo półkulisty-wypukły, z podwiniętym brzegiem, połączony z trzonem nietrwałą osłoną, szybko rozszerzający się, często z szerokim i tępym garbkiem starsze okazy wygięte, falisto-płatowate lub z nieregularnym brzegiem. Powierzchnia czasami u młodych okazów pokryta drobnymi resztkami osłony. Jest niehigrofaniczny, na środku lepki, początkowo biały, następnie bladożółtoochrowy, czasami z rozproszonymi, wodnistymi plamkami o średnicy 1–4 mm średnicy, w tym samym kolorze, ale bardziej nasyconymi niż reszta powierzchni kapelusza. Blaszki O średniej gęstości, zwężone-przyrośnięte lub nieznacznie zbiegające, o szerokości do 4–4,5 mm, białe, następnie w tym samym kolorze co kapelusz. Krawędzie równe Trzon Wysokość 35–45 mm, grubość 3–12 mm, centralny lub prawie ekscentryczny, początkowo zwykle pionowy, później wznoszący się, prawie równy lub rozszerzony u podstawy, biały, kora raczej twarda, rdzeń watowaty. Powierzchnia starszych okazów prążkowana lub bruzdowata, nieco oprószona na szczycie, z miękkimi i szybko zanikającymi włókienkami. Miąższ Biały. Zapach początkowo przypominający jodoform, potem praktycznie bez zapachu. Smak bardzo gorzki. Cechy mikroskopowe Zarodnikiw cienkiej warstwie białe, pod mikroskopem słomkowożółte, 6,5–7,5 × 4,2–4,6 μm, migdałowate, gładkie, grubościenne, wyraźnie dekstrynoidalne. Podstawki 29 × 6,5 μm, czterozarodnikowe. Włoski brzeżne o wymiarach 30–40 × 6–9 μm, u dołu rozdęte, na szczycie lekko rozszerzone. Trama blaszek regularna. PSkórka kapelusza niewyraźnie dwuwarstwowa. Epikutis o grubości około 25 μm, zbudowany z falistych, wąskich strzępek o zżelatynizowanej ścianie, subkutis z szerszych strzępek, które nie są zżelatynizowane, stopniowo przechodzących w warstwę strzępek mieszanych. Skórka trzonu na szczycie zaopatrzony jedynie w kilka wyłaniających się strzępek. Sprzążki liczne
Występowanie i siedlisko Występuje w Europie, w tym także w Polsce.
Grzyb saprotroficzny. Rozwija się na próchniejącym drewnie drzew iglastych i na igliwiu.
Przypisy
Kategoria:Galerinaceae Kategoria:Mykobiota Polski