Przeprawa promowa na Wisłoku w Rzeszowie – dawna przeprawa promowa dla pieszych przez Wisłok na wysokości dzisiejszych bulwarów nad Wisłokiem w Rzeszowie, funkcjonująca co najmniej od XIX wieku do początku lat 80. XX wieku, obsługiwana przez kolejne pokolenia rodziny krypiarzy Nitków.
Położenie Przeprawa znajdowała się w środkowym biegu Wisłoka na terenie dzisiejszych rzeszowskich bulwarów, mniej więcej w miejscu obecnej kładki dla pieszych i rowerzystów łączącej lewobrzeżny Park Kultury i Wypoczynku z prawobrzeżną Drabinianką. Dostęp do promu od strony lewego brzegu zapewniała utwardzona ścieżka schodząca z rejonu stadionu piłkarskiego i zabudowy mieszkaniowej wzdłuż obecnej ul. Hetmańskiej i Lenartowicza.
Historia Rodzinna tradycja przeprawiania mieszkańców Rzeszowa przez Wisłok w tym miejscu sięga połowy XIX wieku, gdy przewozem zajmowali się członkowie rodziny Nitków. Początkowo była to lokalna usługa przewozowa, umożliwiająca pokonywanie rzeki w rejonie pozbawionym stałych mostów.
Od lat 30. XX wieku przeprawę obsługiwał Stanisław Nitka, który w młodym wieku przejął rodzinny zawód krypiarza. W okresie powojennym, gdy w mieście istniał tylko most drogowy na tzw. drodze lwowskiej, prom stanowił jedną z nielicznych przepraw przez Wisłok, obok kładki przed Lisia Górą. Przeprawa wykorzystywana była zarówno w codziennych dojazdach mieszkańców na prawy brzeg rzeki, jak i w celach rekreacyjnych – dojazdu na łąki, kąpieliska i tereny spacerowe w rejonie Drabinianki.
W latach 50. i 60. XX wieku prom wpisywał się w intensywnie wykorzystywany rekreacyjnie krajobraz Wisłoka: na pobliskich łąkach (m.in. w Olszynkach) wypoczywali plażowicze, a na rzece pływały kajaki i łodzie sportowe. Wspomnienia uczestników życia nad rzeką podkreślają, że przeprawa służyła m.in. młodzieży, która przeprawiała się krypą na stronę Drabinianki, by korzystać z głębszej wody i naturalnych plaż.
Pomimo budowy nowych mostów i zagospodarowania brzegów Wisłoka, przeprawa funkcjonowała do początku lat 80. XX wieku. Zmiany hydrotechniczne (budowa zapory na Wisłoku) oraz uregulowanie i obetonowanie brzegów doprowadziły do zaniku tradycyjnego nadrzecznego krajobrazu, w którym prom pełnił ważną rolę komunikacyjną i społeczną.
Funkcjonowanie Przeprawa miała charakter promu linowego. Drewniana, płaskodenna łódź (krypa) była umocowana do liny rozpiętej w poprzek Wisłoka, co umożliwiało przeciąganie jednostki między brzegami. Krypiarz przewoził zarówno pieszych, jak i drobne ładunki, w tym rowery oraz sprzęt rekreacyjny. W relacjach świadków powtarza się obraz przewoźnika, który w sezonie letnim wielokrotnie przeprawiał dzieci i młodzież bez pobierania opłat, traktując swoją pracę również jako rodzaj służby wobec lokalnej społeczności.
Likwidacja i dziedzictwo Na początku lat 80. XX wieku Stanisław Nitka zakończył działalność przewoźnika, co oznaczało faktyczny koniec funkcjonowania przeprawy promowej w dotychczasowej formie. W kolejnych latach rolę połączenia między brzegami Wisłoka w tym miejscu przejęła kładka dla pieszych i rowerzystów, stanowiąca element zagospodarowanych bulwarów nad Wisłokiem.
Znaczenie przeprawy i pracy krypiarzy zostało symbolicznie upamiętnione w 2004 roku poprzez odsłonięcie na bulwarach pomnika Stanisława Nitki autorstwa rzeźbiarza Pawła Chlebka, ustawionego w pobliżu dawnej linii przeprawy. Postać przewoźnika i prom pojawiają się również w lokalnej literaturze wspomnieniowej i poezji poświęconej dawnemu Wisłokowi.
Zobacz też Stanisław Nitka Wisłok
Przypisy
Kategoria Kategoria:Transport w Rzeszowie Kategoria:Promy śródlądowe