mały|Zarodniki skrzypu polnego z hapterami Haptery – taśmowate wyrostki ściany zarodników u skrzypów, które w wyniku ruchów higroskopowych początkowo rozluźniają masę zarodników w zarodniach (sporangiach), ułatwiając ich wysypywanie się, a następnie łączą zarodniki w pakiety, umożliwiające kiełkowanie kilku zarodników obok siebie.
W puszkach zarodni skrzypów, komórki budujące wewnętrzne warstwy ściany sporangium ulegają rozpuszczeniu. Z plazmy tych komórek powstaje peryplazmodium (ośluźnia), które przemieszcza się pomiędzy zarodniki. Zarodniki mają ściany właściwe zbudowane z dwóch warstw (intyny i egzyny). Na ich powierzchni, w wyniku działania peryplazmodium, odkłada się dodatkowo kilkuwarstwowy peryspor. Zewnętrzna warstwa perysporu składa się z dwóch, spiralnie owiniętych wokół zarodnika wąskich pasm, zakończonych łopatkowatymi lub maczugowatymi rozszerzeniami. Na powierzchni są one zwykle brodawkowate. Pasma te to haptery. Są one połączone ze sobą w środku swojej długości i jedynie w tym miejscu zrośnięte z egzosporem (lub wewnętrznymi warstwami perysporu).
Haptery wykonują ruchy higroskopowe – wilgotne są ściśle zwinięte wokół zarodnika, wysychając rozprostowują się. Ruchy te początkowo rozluźniają masę zarodników. Służą także do łączenia się zarodników w pakiety. Ma to znaczenie podczas kiełkowania zarodników – przedrośla skrzypów są rozdzielnopłciowe i do zapłodnienia niezbędne jest bliskie sąsiedztwo kilku przedrośli.
Niektórzy autorzy w odniesieniu do hapterów skrzypów używają określenia elatery (sprężyce). Także w literaturze anglojęzycznej struktury te określane są elater w szerokim znaczeniu tego terminu, przy czym hapteron (l. mn. haptera) bywa równolegle stosowany jako określenie struktur specyficznych dla skrzypów. Termin ten oznacza też chwytniki roślin pasożytniczych, tworzone na korzeniach przybyszowych roślin zasennikowatych oraz chwytniki makroglonów, zwłaszcza gdy są bardziej masywne niż typowe ryzoidy.
Przypisy
Kategoria:Anatomia roślin