Jezno (ros. Езненская волость, lit. Jiezno valsčius) – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1867–1919 na Wileńszczyźnie. Siedzibą gminy było Jezno, obecnie na Litwie.
Historia Gmina zbiorowa Jezno powstała w wyniku reformy struktur administracyjnych państwa rosyjskiego w latach 1864–1867. Była częścią powiatu trockiego, należącego do guberni wileńskiej. W 1874 roku obejmowała 104 miejscowości w 10 gromadach, zamieszkanych przez 7837 ludziПамятная книжка Виленской губернiи на 1875 годъ.. W 1890 roku gmina Jezno obejmowała 104 miejscowości w dziesięciu gromadach (Birsztany, Jezno, Koszany, Nibry, Pokrowy, Piesztowiany, Sipowicze, Sobowa, Stokliszki i Wieżany) i zamieszkiwało ją 12,992 osóbПамятная книжка Виленской губернiи на 1890 годъ. Gmina graniczyła od półocnego wschodu z gminą Kronie, od zachodu z gminą Wysoki Dwór, od południa z gminą Butrymańce, a od wschodu z gubernią suwalską.
Po I wojnie światowej, gmina weszła w skład Republiki Litewskiej i nigdy nie podlegała pod administrację polską (zarówno Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich jak i Litwę Środkową)Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno – administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.. Weszła w skład nowo utworzonego litewskiego powiatu olickiego. Równocześnie, ze wschodniej części gminy Jezno utworzono nową gminę Stokliszki, natomiast w jej zachodniej części, nad Niemnem, utworzono dwie nowe gminy – Birsztany (zakole północne) i Niemoniuny (zakole południowe)Tarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985..
W 1924 roku do gminy Jezno włączono część zniesionej gminy Birsztany, w tym miasteczko BirsztanyLietuvos apgyventos vietos: pirmojo visuotinojo Lietuvos gyventojų 1923 m. surašymo duomenys. Kaunas, Centralinis Statistikos Biuras, 1925..
W 1933 roku do gminy Jezno włączono część gminy Stokliszki oraz część zniesionej gminy Niemoniuny, natomiast 11 miejscowości gminy Jezno przeszło do reaktywowanej gminy Birsztany. W 1935 roku jedna wieś z gminy Jezno została przeniesiona do gminy OlitaJiezno valsčius. Lietuviškoji enciklopedija, X t. Vilnius: „Spaudos Fondas“, bendradarbiaujant su Lietuvių Katalikų Mokslo Akademija, 1941-1944. T. 10: Höfer–Ilirizmas: I-VII sąs., 835 psl..
Podczas II wojny światowej gmina należała do Komisariatu Rzeszy Wschód (powiat olicki). Po wojnie stała się częścią Litewskiej SRR w Związku Radzieckim, wchodząc w 1944 roku w skład powiatu mariampolskiego. W 1946 roku zmieniła jeszcze raz przynależność powiatową do powiatu preńskiego. Gminę zniesiono 20 czerwca 1950 wskutek reformy administracyjnej na Litwie, a jej obszar włączono do nowo utworzonego rejonu jezneńskiegoTarybų Lietuvos enciklopedija. – Vilnius: Vyriausioji enciklopedijų redakcija, 1985..
Przypisy
Kategoria:Dawne gminy w guberni wileńskiej Kategoria:Dawne gminy na Litwie