Markets in Crypto-Assets (MiCA lub MiCAR, pol. „rynki kryptoaktywów") – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1114, ustanawiające jednolite zasady funkcjonowania rynku kryptoaktywów w Unii Europejskiej. Akt określa ramy prawne dla emisji, oferty publicznej i dopuszczania do obrotu kryptoaktywów (w tym kryptowalut, tokenów powiązanych z aktywami i tokenów pieniądza elektronicznego) oraz dla działalności dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, z naciskiem na przejrzystość, ochronę inwestorów i stabilność rynku finansowego.

MiCA została przyjęta przez Parlament Europejski 20 kwietnia 2023 roku, zatwierdzona przez Radę UE 16 maja 2023 roku, opublikowana w Dzienniku Urzędowym 9 czerwca 2023 roku i weszła w życie 29 czerwca 2023 roku. Przepisy stosowane są w dwóch etapach: od 30 czerwca 2024 r. dotyczą one emisji i nadzoru nad tokenami powiązanymi z aktywami (asset-referenced tokens, ART) oraz tokenami pieniądza elektronicznego (e-money tokens, EMT), a od 30 grudnia 2024 r. pozostałych kryptoaktywów i dostawców usług w tym zakresie (CASP). W komentarzach medialnych rozporządzenie określane jest jako pierwsze na świecie kompleksowe ramy regulacyjne dla rynku kryptoaktywów.

Tytuł Pełny tytuł aktu w języku polskim brzmi: „Rozporządzenie (UE) 2023/1114 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 maja 2023 r. w sprawie rynków kryptoaktywów oraz zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1093/2010 i (UE) nr 1095/2010 oraz dyrektywy 2013/36/UE i (UE) 2019/1937".

W praktyce używa się skróconych nazw anglojęzycznych: „Markets in Crypto-Assets" (MiCA) lub „Markets in Crypto-Assets Regulation" (MiCAR). Rozporządzenie stanowi część pakietu na rzecz finansów cyfrowych (digital finance package) Komisji Europejskiej, obejmującego m.in. regulację blockchain i rozproszonych rejestrów (DLT) oraz przepisy dotyczące tzw. travel rule w odniesieniu do przelewów kryptowalut.

Zakres i funkcje MiCA obejmuje kryptoaktywa, które nie były dotąd objęte istniejącymi regulacjami usług finansowych UE, i ma zapewnić pewność prawa dla podmiotów emitujących i obracających takimi aktywami. Rozporządzenie definiuje kategorie kryptoaktywów (w tym kryptowaluty, tokeny powiązane z aktywami oraz tokeny pieniądza elektronicznego) i określa dla nich wymogi w zakresie przejrzystości, ujawniania informacji, dopuszczania do obrotu, a także zasady organizacyjne i prudencyjne dla dostawców usług w zakresie kryptoaktywów (CASP).

Rozporządzenie w dużej mierze nawiązuje konstrukcyjnie do dyrektywy , która tworzy ramy prawne dla rynków instrumentów finansowych; wprowadza m.in. licencjonowanie i nadzór nad CASP, wymogi dotyczące zarządzania ryzykiem, zasad prowadzenia działalności (conduct of business) oraz mechanizmy zapobiegania nadużyciom na rynku kryptoaktywów. MiCA obejmuje m.in. emitentów tokenów powiązanych z aktywami i tokenów pieniądza elektronicznego, operatorów platform obrotu, giełdy kryptowalut, podmioty prowadzące portfele powiernicze, a także inne przedsiębiorstwa oferujące usługi w zakresie przechowywania, wymiany, przyjmowania do notowania i doradztwa dotyczącego kryptoaktywów.

Podmioty posiadające zezwolenie na świadczenie usług inwestycyjnych na podstawie MiFID II (np. banki, firmy inwestycyjne) mogą – po spełnieniu dodatkowych wymogów – świadczyć część usług w zakresie kryptoaktywów w oparciu o istniejące licencje, co ułatwia ich wejście na nowy rynek przy zachowaniu nadzoru ostrożnościowego. MiCA wprowadza również tzw. paszport europejski dla CASP – licencja udzielona w jednym państwie członkowskim pozwala na świadczenie usług w całej UE, z zastrzeżeniem określonych procedur notyfikacyjnych.

W porównaniu z planowanym reżimem regulacyjnym Wielkiej Brytanii zakładano, że MiCA będzie aktem o szerszym zakresie podmiotowym i przedmiotowym – brytyjskie prace legislacyjne koncentrowały się początkowo na węższej grupie kryptoaktywów i wybranych rodzajach działalności regulowanej.

MiCA przewiduje harmonizację wymogów w całej UE, ale zróżnicowany nadzór nad podmiotami „istotnymi systemowo". Dostawcy usług w zakresie kryptoaktywów obsługujący mniej niż 15 mln aktywnych użytkowników w Europie nie są uznawani za „znaczących" w rozumieniu rozporządzenia i podlegają przede wszystkim nadzorowi organów krajowych, podczas gdy podmioty największe mogą znaleźć się pod bezpośrednim nadzorem Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) i Europejskiego Banku Centralnego. Przedstawiciele EBC wskazywali, że taki próg może prowadzić do „luk regulacyjnych" oraz że tradycyjne podejścia nadzorcze mogą nie w pełni odpowiadać specyfice rynku kryptoaktywów.

MiCA jest uzupełniana przez tzw. poziom drugi regulacji – regulacyjne i wykonawcze standardy techniczne (RTS/ITS) oraz akty delegowane, które doprecyzowują m.in. wymogi dotyczące funduszy własnych, kwalifikowanych udziałów, testów warunków skrajnych oraz polityk wynagrodzeń emitentów ART i EMT oraz CASP. W maju 2024 r. EBA opublikował kilka zestawów finalnych projektów RTS i ITS odnoszących się do emitentów tokenów powiązanych z aktywami, a Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) – raporty końcowe dotyczące standardów technicznych m.in. w zakresie zarządzania konfliktami interesów.

Historia Pierwsze prace koncepcyjne nad ramami regulacyjnymi dla kryptoaktywów na poziomie unijnym rozpoczęły się około 2018 r., m.in. w odpowiedzi na rosnące zainteresowanie kryptowalutami wśród inwestorów detalicznych i instytucjonalnych. Szacuje się, że do 2024 r. liczba użytkowników kryptoaktywów w Europie sięgnęła ok. 31 mln.

We wrześniu 2020 r. Komisja Europejska przyjęła pakiet na rzecz finansów cyfrowych, w skład którego weszła m.in. propozycja rozporządzenia MiCA, projekt rozporządzenia dotyczącego infrastruktury DLT dla instrumentów finansowych oraz przegląd przepisów w zakresie płatności cyfrowych. Następnie projekt był przedmiotem negocjacji pomiędzy Parlamentem, Radą i Komisją oraz konsultacji z Europejskim Bankiem Centralnym, Europejskim Komitetem Ekonomiczno-Społecznym i innymi ciałami doradczymi.

Po około 18 miesiącach negocjacji instytucje UE osiągnęły w 2022 r. porozumienie polityczne w sprawie tekstu MiCA. 20 kwietnia 2023 r. Parlament Europejski przyjął rozporządzenie większością głosów, a 16 maja 2023 r. przepisy zostały ostatecznie zatwierdzone przez Radę UE. Rozporządzenie opublikowano w Dzienniku Urzędowym 9 czerwca 2023 r., a 29 czerwca 2023 r. weszło w życie.

Zgodnie z MiCA przepisy dotyczące tzw. stablecoinów (ART i EMT) zaczęły być stosowane od 30 czerwca 2024 r., natomiast regulacje odnoszące się do pozostałych kryptoaktywów i dostawców usług weszły w życie 30 grudnia 2024 r.

W kwietniu 2023 r. członkini Rady Nadzorczej EBC Elizabeth McCaul ostrzegała przed potencjalnymi „lukami" przyszłego reżimu MiCA, wskazując, że tradycyjne narzędzia nadzoru mogą nie być wystarczające dla szybko rozwijającego się rynku kryptoaktywów oraz że próg 15 mln użytkowników dla uznania podmiotu za „znaczący" mógłby wykluczyć niektóre duże platformy obrotu (np. Binance czy FTX przed upadłością).

W grudniu 2023 r. Société Générale stał się pierwszym dużym bankiem, który wprowadził do obrotu własny stablecoin spełniający wymogi MiCA – token został notowany na platformie z siedzibą w Luksemburgu. W kolejnych latach europejskie i krajowe organy nadzorcze (m.in. EBA, ESMA, banki centralne i organy nadzoru nad rynkiem kapitałowym) publikowały akty delegowane, standardy techniczne i wytyczne doprecyzowujące stosowanie MiCA, w szczególności w zakresie zarządzania ryzykiem, konfliktów interesów, wiedzy i kompetencji personelu oraz testów warunków skrajnych.

Przypisy

Linki zewnętrzne Oficjalny tekst rozporządzenia w języku polskim Oficjalny tekst rozporządzenia (UE) 2023/1114 (MiCA) na EUR-Lex Procedura 2020/0265/COD na EUR-Lex Tekst MiCA przyjęty przez Parlament Europejski 20 kwietnia 2023 r. na europa.eu Procedura 2020/0265(COD) w systemie ŒIL Sprawozdanie końcowe ESMA dotyczące projektów regulacyjnych standardów technicznych (konflikty interesów) w ramach MiCA

Kategoria:Blockchain Kategoria:Kryptowaluty Kategoria:Akty prawa Unii Europejskiej